De bibliotheek van de toekomst haalt haar neus uit de boeken

Op een advertentie-achtige manier heeft Cubiss ze verleid: de bibliotheekmedewerkers van de toekomst. ‘Medew. Bibl. <35 jr. min. HBO. Nieuwsgierig, omgevingsbewust en ambitieus. Interesse in post-HBO opl. tot COMMUNITY LIBRARIAN’, zo kopt het beroeps- en opleidingsprofiel. Op 12 mei jl. was de aftrap van de post-hbo opleiding Community Librarian, een opleiding voor young professionals. Hun opdracht: bijdragen aan de innovatieve kracht van bibliotheken. Mestmag.nl onderzocht hoe ze dat gaan doen en waartoe deze innovatieve kracht gaat leiden. Nadzja sprak met Marieke Hezemans, projectleider Bieb Lab Brabant en Hilde Muskens, deelnemer aan de opleiding Community Librarian.

Geschreven door Nadzja van der Knaap

Nieuwe spirit en elan

Het kan bijna niemand ontgaan zijn: bibliotheken van nu zijn wezenlijk anders dan die van pakweg 10 jaar geleden. Waar voorheen het uitlenen van materialen de kerntaak van de bibliotheek was, dwingt de huidige tijd de bieb naar een kantelpunt. De bibliotheek moet haar rol pakken als maatschappelijke instelling die tot in de haarvaten van de samenleving aanwezig is. Bieb Lab Brabant – een project van Cubiss dat zich inzet voor bibliotheekinnovatie – signaleerde dan ook een behoefte bij bibliotheekdirecteuren naar nieuwe spirit en elan binnen de bibliotheeksector. Marieke Hezemans: ‘Er is een dringende behoefte aan jonge mensen bij de bibliotheek. En bij de jonge mensen die in de bibliotheek werken ontbreekt het vaak aan vakinhoudelijke kennis. Dat is ook logisch, aangezien er geen opleiding meer bestaat tot bibliothecaris.’ De opleiding Community Librarian moet het antwoord zijn op het bibliotheekwerk anno 2017.

De bibliotheek moet haar rol pakken als maatschappelijke instelling die tot in de haarvaten van de samenleving aanwezig is.

Facilitators of knowledge, het gedachtegoed van David Lankes

De opleiding is samen met Avans+ ontwikkeld en is gestoeld op de visie en het gedachtegoed van bibliotheekinnovator David Lankes. Hij kijkt naar bibliothecarissen als facilitators of knowledge. Zij staan midden in de samenleving en zorgen voor kenniscreatie. Bronnen en materialen zijn daarbij onmisbaar, maar waar het uiteindelijk om draait is het verbinden van mensen en het cre‘ren van kennis. Marieke: ‘Je ziet de klassieke bibliotheek verschuiven naar een maatschappelijke bibliotheek. Activiteiten organiseer je als bibliotheek niet meer alleen, maar samen met partners. Inwoners zijn proactief en hebben inspraak op het programma. Die verschuiving vraagt om andere competenties van medewerkers en daar draagt de opleiding Community Librarian aan bij.’

Staan als een huis

De opleiding richt zich uiteindelijk op het opbouwen en onderhouden van een langlopende community. De rode draad hierbij is persoonlijk leiderschap. ‘Dat heb je echt nodig om deze rol goed neer te kunnen zetten’, aldus Marieke. Studenten gaan aan de slag met het bouwen van een eigen community, waarbij de kennis van de collectie niet mag ontbreken. ‘Er is dus ook zeker aandacht voor het traditionele vak van collectioneren en sectorkennis.’ Daarnaast voeren de deelnemers een markt- en omgevingsonderzoek uit en leren ze omgaan met de bedrijfskundige kant van de bibliotheek. ‘Het moet natuurlijk wel staan als een huis’.

Geen eliteclubje

De opleiding is er dus voor young professionals. ‘Voor de meeste deelnemers is het ook echt hun eerste baan’, aldus Marieke. De opleidingsachtergrond die zij hebben is divers, maar over het algemeen wel wetenschappelijk van aard. ‘Het niveau is hoog, ja.’ Maar, hoe zit het dan met de steun van medewerkers die al langer bij de bibliotheek werken? Zien zij zo’n nieuwe werkwijze wel zitten? Marieke: ‘Het laatste wat we willen is een eliteclubje oprichten. De opdrachten die de studenten uitvoeren doen ze natuurlijk niet alleen, daarbij moeten ze samenwerking zoeken met collega’s. Bovendien merken we dat juist de mensen die al langer werkzaam zijn in de bibliotheek, behoefte hebben aan deze manier van werken. Bij de volgende lichting studenten, die in het najaar start, laten we de leeftijdsgrens dan ook los en is de opleiding voor veel meer mensen toegankelijk.’

We merken dat juist de mensen die al langer werkzaam zijn in de bibliotheek, behoefte hebben aan deze manier van werken.

Een ander podium voor de collectie

Hilde is ŽŽn van de deelnemers van de eerste lichting. Jeugdinformatiedienstverlener, zo luidt haar functietitel bij Bibliotheek ‘s-Hertogenbosch, waar ze sinds een paar maanden werkt. Hilde had helemaal geen ervaring in het bibliotheekwerk: ‘Ik heb Pedagogiek gestudeerd, totaal iets anders. Hiervoor was ik werkzaam in de kinderopvang. Kinderen en jeugd hebben altijd mijn interesse gehad, maar ik was wel toe aan wat anders. Zo kwam ik uiteindelijk terecht bij de bibliotheek. Als kind kwam ik alleen naar de bibliotheek om een boek te lenen, dat is nu wel anders. Het is mooi om te zien wat er allemaal mogelijk is en wat er allemaal georganiseerd wordt binnen de bieb.’ Binnen haar team vindt Hilde zeker draagvlak voor de nieuwe manier van werken. Haar leidinggevende is haar werkplekbegeleider en gaat Hilde helpen met opdrachten die ze krijgt vanuit de opleiding. Daarnaast is ze in samenwerking met haar teamleden gestart met vloggen, om zo de jeugdcollectie op een minder traditionele manier een podium te geven.

Kinderparticipatie in de bieb

Hilde’s focus ligt bij jeugd. Ze vindt dat de jeugd een groter podium verdient binnen de bibliotheek. ‘Ik wil me gaan inzetten voor echte kinderparticipatie binnen de bieb. Nu moeten we soms hard trekken aan deelname aan onze activiteiten. Hoe mooi zou het zijn als er een Kinderraad komt, waarbij de jeugd zelf beslist waar de bibliotheek zich op gaat richten? Ten eerste is dat goed voor hun zelfvertrouwen en succeservaringen. Tegelijkertijd is er dan meer animo voor de activiteiten van de bibliotheek. Daar word ik echt heel blij van,’ besluit Hilde.

Hoe mooi zou het zijn als er een Kinderraad komt, waarbij de jeugd zelf beslist waar de bibliotheek zich op gaat richten?

De Community Librarians zorgen voor beweging en dynamiek in de branche. Het blijft niet slechts bij ŽŽn groep, want in het najaar start de tweede groep met de opleiding. Alle Community Librarians (in spe) zijn welkom om deel te nemen. Bezoek voor meer informatie de website van Cubiss.

Tags:
Geen reacties

Geef een reactie