Ervaringen met de Bibliotheek op School

Op verschillende plekken in het land sluiten bibliotheken de deuren, om als een feniks te herrijzen in de basisscholen. Trekt de bibliotheek zich terug uit het openbare leven, of is ‘de Bibliotheek op school’ juist een teken van vitaliteit en vernieuwing? Marianne gaat voor Mestmag.nl op bezoek bij basisschool Antares (Tilburg) en de bibliotheek Midden-Brabant en vraagt naar hun ervaringen.

Wie herinnert zich niet het boekenplankje in de klas met vergeelde boeken van weleer, dat de naam ‘schoolbibliotheek’ nauwelijks waardig was? Dat is tegenwoordig wel anders. Nu bieden bibliotheken onder de vlag van ‘de Bibliotheek op school’ een volwaardige samenwerking met scholen. Een goed opgebouwde collectie is noodzakelijk. Een school kan die zelf aanschaffen of lenen bij de bibliotheek. De rol van de bibliotheek strekt echter verder dan het vullen van de boekenkast.

Structurele samenwerking

Grofweg zijn er twee benaderingen van de Bibliotheek op School. De eerste variant is ingegeven door bezuinigingen, die bibliotheken nopen tot het sluiten van vestigingen. Voor de jeugd is het lezen van boeken z belangrijk dat de bibliotheek daar op een andere manier in probeert te voorzien, zoals door het opzetten van uitgebreide schoolbibliotheken. Op dit moment bereiken de bibliotheken in Brabant met de Bibliotheek op School een kwart van de basisscholen. In sommige gebieden zoals Den Bosch is het bereik 100%, maar dat is afhankelijk van de keuzes die de bibliotheek maakt.

Leesconsulent

In de tweede benadering sluit de bibliotheek nauw aan bij de wensen van de school. Als de school bijvoorbeeld reeds in bezit is van een eigen collectie, voegt de bibliotheek daar de deskundigheid van de leesconsulent aan toe. Dat is een bibliothecaris die opgeleid is om leesbevordering in de school te implementeren: ondersteunen van het team, stimuleren van leerlingen en ouders, en afstemmen met de taalcošrdinator van de school. Ans von Harenberg, accountmanager van bibliotheek Midden-Brabant vertelt dat hun aanpak per school verschilt. ‘De gemeente hanteert een spreidingsbeleid. De keuze is hier geweest om wijkbibliotheken open te houden. Voor schoolbibliotheken is geen extra subsidie beschikbaar, dus bibliotheek en school moeten zelf onderhandelen over het aanbod van de bibliotheek. We bewegen mee met de vraag van de school.’

Voor schoolbibliotheken is geen extra subsidie beschikbaar, dus bibliotheek en school moeten zelf onderhandelen over het aanbod van de bibliotheek.

De Boekenwereld

Antares, een kleine basisschool in een aandachtswijk in Tilburg-West is zo’n school met een eigen bibliotheek. Een compleet klaslokaal werd leeggeruimd en opnieuw ingericht als bibliotheek, met een eigen naam: de Boekenwereld. Goedgevulde kleurrijke kasten met materialen voor Makkelijk Lezen aangevuld met IKEA-billies voor de overige boeken. Tussen de kasten liggen grote rode kussens om lekker te lezen.

Initiatiefnemer en drijvende kracht achter de Boekenwereld is Ada Schelbergen, leerkracht en leescošrdinator op Antares. Ada constateerde dat veel kinderen een kleine woordenschat hadden en daarmee samenhangende problemen met begrijpend lezen. De cursus Open Boek die ze volgde bij de bibliotheek, gaf handvatten om een eigen schoolbibliotheek op te zetten. 

Een kwartiertje lezen per dag

Maar waarom heeft deze school een eigen bibliotheek, als de wijkvestiging praktisch om de hoek zit? ‘Veel kinderen op deze school krijgen het lezen van huis uit niet mee. Ouders gaan niet met ze naar de bibliotheek en de rust om te lezen is er ook niet.’ Hoe doen ze dat dan op school? ‘Enthousiaste leesmoeders ondersteunen de kinderen die wekelijks in groepjes van vier de boeken komen lenen. En elke schooldag beginnen de kinderen met een kwartiertje lezen in de klas. Het is dan stil in de hele school.’

Prentenboeken over de kerstman staan gemoedelijk naast boeken over het suikerfeest. Is de gemengde schoolbevolking van invloed op het aanbod? ‘Zeker! We hebben alle boeken bekeken, maar we zullen niet gauw een boek verwijderen. Liever maken we onderwerpen bespreekbaar.’ 

En elke schooldag beginnen de kinderen met een kwartiertje lezen in de klas. Het is dan stil in de hele school.

Anders lezen, meer lezen

Antoinette Geven, leesconsulent bij bibliotheek Midden-Brabant, ondersteunt basisschool Antares bij de activiteiten rondom de schoolbibliotheek. Wat is precies de toegevoegde waarde van de leesconsulent? ‘Onze aanpak is gebaseerd op de leescirkel van Aidan Chambers. Waar het onderwijs vooral tijd steekt in het technisch lezen, leggen wij de nadruk op leesplezier en motivatie. In groep 5 vindt een omslag in het lezen plaats. Het verschil tussen ervaringstaal en academische schooltaal neemt toe en de kinderen kunnen dat niet altijd bijbenen. Juist dan moet je inzetten op vŽŽl lezen om de woordenschat te vergroten. Motivatie leidt tot meer lezen, wat weer leidt tot beter lezen en zo is de cirkel rond.’

Verbinding met buitenschools lezen

Is de bibliotheek op school een vervanging van de wijkbibliotheek? Ada en Antoinette zijn eensgezind: de bezigheden rond boeken op school zijn juist een stimulans om meer te lezen. Antoinette: ‘Zo diep kun je als wijkbibliotheek niet gaan. Op school geven we advies op maat. Doordat de kinderen op school met plezier boeken lezen, is de kans groter dat ze dat in hun vrije tijd ook willen. Het gaat ook om de verbinding tussen het schoolse en het buitenschoolse lezen.’ Ada: ‘We zijn in gesprek met de cošrdinator van de brede school om ook het voorschoolse en naschoolse erbij te betrekken.’

Harde cijfers om het succes te staven, hebben ze op Antares nog niet, maar de ervaringen spreken voor zich. De grootste winst is het enthousiasme van de kinderen. Ada vertelt van een jongen in groep 8 die moeite heeft met leren. ‘Nadat de bel was gegaan, bleef hij zitten met z’n boek. Ik zei: ‘Wil je niet naar huis?’ ‘Nee juf, ik wil het uitlezen want het is z spannend!’.’ 

Dit artikel kwam tot stand door hulp van JosŽ Peijen (adviseur educatie bij Cubiss), Ans von Harenberg (accountmanager primair onderwijs bij de Bibliotheek Midden-Brabant), Ada Schelbergen (leescošrdinator en leerkracht groep 8 op basisschool Antares) en Antoinette Geven (Bibliotheekmedewerker Plus in Berkel-Enschot & Udenhout & Leesconsulent in opleiding).

Geen reacties

Geef een reactie