Innovatieve studentenconcerten: jongeren proeven van Spicy Classics

Concertprogrammeur Masa Spaan houdt zich namens philharmonie zuidnederland bezig met innovatieve concerten, waaronder studentenconcerten die in oktober onder andere in Eindhoven (11 oktober, Klokgebouw), Tilburg (10 oktober, Concertzaal) en Maastricht (9 oktober, La Bonbonnire) plaatsvinden. ‘We willen jongeren laten ervaren dat philharmonie zuidnederland muziek biedt die bij hun leefwereld past.’ Maar hoe kun je klassieke muziek voor jonge luisteraars het beste vormgeven? Mireille Putter vraagt het Masa.

Komt dit artikel je misschien bekend voor? Het heeft namelijk al eerder in De Klank (tijdschrift van philharmonie zuidnederland) gestaan. Graag willen wij het verhaal nog een keer vertellen, omdat we denken dat het ook interessant is voor lezers van Mestmag. Geschreven door Mireille Putter

Freelance muziekcurator Masa Spaan (39) beantwoordt nog snel een paar werkmails op haar smartphone, terwijl er een koffie verkeerd wordt gebracht. De hoge ramen van het grand cafŽ bieden uitzicht op het Amstel Station, waar Spaan wekelijks de trein neemt naar het kantoor van philharmonie zuidnederland. Enthousiast vertelt ze over voorstellingen die ze net op het Holland Festival heeft gezien. ‘Ik probeer in Nederland en de aangrenzende landen zoveel mogelijk de bijzondere programmering in de gaten te houden.’

Innovatieve concertprogramma’s

Sinds een jaar is Spaan freelance verbonden aan de Philharmonie Zuidnederland. Ze is eigenlijk een soort muziekcurator; ze bedenkt innovatieve concertprogramma’s en werkt deze inhoudelijk uit. Voor de philharmonie zuidnederland ontwikkelt Spaan onder meer de studentenconcerten. Om haar idee‘n daarover te toetsen, sprak ze veel studenten in de drie grote studentensteden in het zuiden van het land. ‘Kort door de bocht komt het erop neer dat klassieke muziek zelf het probleem niet is, maar dat jongeren zich niet thuis voelen in een zaal met grijs publiek en in het keurslijf van de nog altijd gangbare 19de-eeuwse concertconventies.’ 

Studenten ervaren de klassieke concerten als afstandelijk. Ze gaan liever naar een bruisende plek waar de muziek meer tot leven komt en ze soortgenoten tegenkomen.

Door de komst van nieuwe media en social media zoals Spotify en Facebook is de wereld bovendien enorm veranderd en geglobaliseerd. ‘Mensen kunnen via internet bijna alles zien en horen. Ze zijn thuis zlf de beste concertprogrammeur. Er lijkt een tendens gaande waarbij mensen steeds vaker de deur uit gaan om iets nieuws, iets unieks mee te maken. Dat kan om nieuwe idee‘n draaien of een hele bijzondere uitvoering zijn van een bepaald werk. Als orkest of concertgebouw moet je je daartoe verhouden en innovatief en onderscheidend zijn.’

Nieuw concept

Vorig seizoen organiseerde Spaan het eerste studentenconcert: Exhibition of an Orchestra. Muziek en design ontmoetten elkaar toen tijdens de Dutch Design Week in het Designhuis in Eindhoven. Het publiek bevond zich letterlijk in een ‘expositie’ van een spelend orkest, waarin het vrij kon rondwandelen. Voor het tweede studentenconcert, Spicy Classics: grab a bite of music, heeft ze Spark – the Classical Band uitgenodigd om samen met dirigent Hans Leenders en veertig musici van de philharmonie zuidnederland te spelen. Het programma Spicy Classics heeft een aparte opzet. Er is een betaalbare daghap vooraf, waarna het concert als het ware als toetje wordt opgediend. De concerten duren een uur en ze vinden plaats op een voor studenten aantrekkelijke locatie. Na afloop kun je iets drinken, want het is ook een sociale gelegenheid. ‘Het moet voor studenten een natuurlijke manier van uitgaan zijn; sfeer is belangrijk en je mag er in spijkerbroek naartoe.’

Muzikale verbeelding

Hoe kun je klassieke muziek zlf in deze tijd weer betekenis geven voor jongeren? ‘Klassieke muziek spreekt een eigen taal, die meestal niet letterlijk naar onze waarneembare wereld verwijst. Dat maakt klassiek soms moeilijk toegankelijk.’ Spaan zoekt naar manieren om jongeren met muziek bij de lurven te grijpen. Studenten van nu zijn vaak breed in kunst en cultuur ge•nteresseerd. Ze prikkelt hun verbeelding door middel van een verrassende muzikale dramaturgie, een herkenbare thematiek, of een spannende verbinding met andere kunstvormen. ‘Dat betekent dat je repertoire anders opbouwt, kruisbestuivingen aangaat met andere kunstvormen of een thema centraal stelt waarin studenten zich herkennen. Klassieke muziek gaat – net als de betere popmuziek – over de grote thema’s die in ieders leven spelen, zoals liefde, hartstocht en identiteit. Klassieke muziek kan voor veel mensen betekenisvol zijn. Het gaat erom hoe je het aanbiedt.’

Naast deze artistiek-inhoudelijke aspecten is het van belang om de afstand tussen publiek en musici te verkleinen. Een intieme opstelling kan daarbij enorm helpen, evenals levendige communicatie van de musici.

We streven ernaar het publiek een uur lang – zonder onderbreking – mee te voeren op een muzikale reis. Dynamisch, intiem en zo authentiek mogelijk.

Zaadje planten

Tijdens haar eigen studententijd bezocht Masa Spaan regelmatig klassieke concerten. Ze studeerde viool, maar koos ervoor om het conservatorium voortijdig te verlaten vanwege een schouderblessure. Daarna studeerde ze muziekwetenschap, filosofie‘n muziekprogrammering. Inmiddels is Spaan werkzaam als adviseur en bijzonder programmeur bij verschillende gezelschappen en instellingen, waaronder de philharmonie zuidnederland. Tijdens haar opleiding muziekprogrammering bij ArtEZ Hogeschool voor de Kunsten deed ze internationaal onderzoek naar de innovatie van de concert praktijken specialiseerde ze zich in vernieuwende vormen van programmeren. Spaan onderzocht onder meer hoe internationale muziekpodia het beste nieuw jong publiek aan zich weten te binden en bestaand publiek kunnen blijven verrassen. ‘Met de studenten concerten willen we jongeren laten ervaren dat philharmonie zuidnederland muziek biedt die in hun eigen wereld past.’ 

Contrasterende werelden

Het concert met Spark is typisch een voorbeeld van een programma waarmee studenten op deze wijze worden meegevoerd. Spark bestaat uit vijf jonge Duitse musici met verschillende culturele achtergronden, die klassieke muziek een nieuw gezicht geven. Ze spelen viool, cello, piano en blokfluit en combineren klassiek met minimal music, folk, pop, rock, avant-garde en wereldmuziek. Ze hebben een eigen geluid en hun concerten zijn energiek en meeslepend. In oktober speelt Spark samen met het kamerorkest van de philharmonie zuidnederland het stuk Kiss of Fire, negen korte delen ge•nspireerd door liefde en hartstocht. Chiel Meijering schreef het speciaal voor Spark en kamerorkest bezetting. Hij componeerde het als ‘strooigoed’ van waaruit uitstapjes naar ander orkestrepertoire kunnen worden gemaakt.

We gebruiken het stuk als rode draad en verweven het met orkestmuziek uit andere tijden en stijlen, zodat het publiek wordt meegenomen naar muzikaal contrasterende werelden.

We hopen dat ze het seizoen erna weer terugkomen naar de studentenconcerten. We willen een zaadje planten. En we hopen natuurlijk dat ze in de toekomst ook van onze reguliere programmering zullen gaan proeven.’

Meer informatie

De studentenconcerten vinden plaats in Maastricht (9 oktober 2014, La Bonbonnire, 20.30 uur), Tilburg (10 oktober 2014, Concertzaal Tilburg, 20.30 uur) en Eindhoven (11 oktober 2014, Strijp S, Klokgebouw, Hal C, 20.30 uur). Vanaf 19:00 wordt er nabij iedere concertlocatie een daghap geserveerd, na het concert kan iedereen blijven naborrelen.
Dirigent: Hans Leenders
Componist: Chiel Meijering
Solisten: Spark
Orkest: Philharmonie Zuidnederland
Kijk voor meer informatie op: www.philharmoniezuidnederland.nl, www.spicyclassics.nl en www.facebook.com/phil.zuid

Geen reacties

Geef een reactie