Moet de harmonie niet gewoon op de schop?

Opinie | Sophie de Ruijter deed afgelopen schooljaar onderzoek naar het jeugdlid van een harmonie. Zij vroeg zich af: wat wil zo’n jeugdlid nou Žcht en hoe zorgen we er met zijn allen voor dat jongeren lid blijven van de harmonie? Voor de lezers van Mestmag.nl geeft Sophie een samenvatting van haar bevindingen, inclusief nuttige tips.

Geschreven door Sophie de Ruijter

De eerste keer dat ik de vraag ‘Moet heel de harmonie niet gewoon op de schop?’ naar mijn hoofd geslingerd kreeg, was ik in alle staten. Het bestaansrecht van een harmonie afnemen?

Als jong meisje was ik al gefascineerd door muziek. In een klein dorpje, genaamd Bakel in Zuidoost-Brabant, groeide ik op. Daar was tevens de plaatselijke Harmonie Musis Sacrum Bakel. Samen met een grote groep jongeren speelde ik in het jeugdorkest. De jaren verstreken en onze groep viel langzaam uit elkaar. Jeugdleden gingen studeren, kregen andere interesses of de dagen en tijden konden niet meer gecombineerd worden. Naast de bestuursleden en volwassen leden merkten ook de jongeren op dat er minder aanwas kwam vanuit de onderste en wellicht de meest belangrijke laag van een vereniging. Ook ik kreeg deze indruk en dat vormde het startpunt voor mijn onderzoek.

Wat wil het jeugdlid van een harmonie nu echt?

In het schooljaar 2014-2015 deed ik onderzoek aan het Conservatorium van Maastricht voor mijn tweede opleiding tot Docent Muziek. De keuze voor het onderwerp was dus al bekend: wat wil het jeugdlid van een harmonie nu echt? Tijdens het onderzoek kwamen er verschillende aspecten naar boven die ik graag met jullie deel:

  • Jeugdleden zijn zich vaak niet bewust van het feit dat de harmonie eerder al eens op hun eigen school is geweest. Zij kunnen zich weinig tot niets herinneren van presentaties van een harmonie.
  • Wanneer jeugdleden enthousiast zijn over het maken van muziek komt dit doorgaans niet zozeer door de vereniging die op school langs is geweest. Jeugdleden trekken zich op aan een muzikant in de eigen leefomgeving, een soort muze bijvoorbeeld in de vorm van een buurman.
  • Jeugdleden zijn zich zeer bewust van het bestuur en beleid van een harmonie en de daarmee samenhangende organisatorische zaken. Zij worden hier weinig tot niet bij betrokken. Harmonie‘n verwachten niet dat jeugdleden ook op dit punt van waarde kunnen zijn voor de vereniging. De harmonie heeft vooral op het gebied van beleid en bestuur verwachtingen en een visie die nog niet aansluiten bij die van het jeugdlid.

Moet heel de harmonie niet gewoon op de schop?

De eerste keer dat ik de vraag ‘Moet heel de harmonie niet gewoon op de schop?’ naar mijn hoofd geslingerd kreeg, was ik in alle staten. Het bestaansrecht van een harmonie afnemen? Het deed zeer, ik ben zoals je weet namelijk ook een kind van de harmonie. Muziek heeft ontzettend veel te bieden voor een kind. Kijk bijvoorbeeld naar het factsheet van de LBM (Limburgse Bond van Muziekgezelschappen). Fantastisch toch?

Maar laten we eerlijk zijn. Zo goed gaat het namelijk niet in ‘onze tak van sport’. En dan bedoel ik alle drie de facetten in het verenigingsleven: de harmonie, de fanfare en de brassband. Maar weinig verenigingen hebben op dit moment een groot aantal jeugdleden. In mijn onderzoek heb ik me overigens beperkt tot de harmonie.

De harmonie lijkt soms wel een hardwerkend paard met oogkleppen op.

Jeugdleden hebben meer in hun mars

Ergens zit er dan ook wel een kern van waarheid in de titel van dit artikel. De harmonie is een oud gegeven, een echte traditie die vooral in de dorpen nog wordt voortgezet. De hamvraag is dus: is de harmonie eigenlijk wel ingericht op het nieuwe en meer moderne jeugdlid? Begrijp me niet verkeerd: ook ik weet dat een vereniging door meer wordt gedragen dan een jeugdlid en ook deze andere leeftijdsgroepen van belang zijn. En sommige tradities in een vereniging zijn het zeker waard. Wat alleen blijkt uit mijn onderzoek is dat jeugdleden veel meer in hun mars hebben dan wordt gedacht. Verenigingen willen veel, maar het moet wel volgens allerlei regels en tradities. De harmonie lijkt soms wel een hardwerkend paard met oogkleppen op.

Wat kunnen we hier nu aan doen?

Stel jezelf allereerst eens de volgende vraag: hebben wij als vereniging passie voor het kind dat muziek maakt? Of hebben we vooral passie voor onze harmonie en het bestaansrecht hiervan? In mijn optiek gaat het toch echt om het jeugdlid dat enthousiast bezig is met ŽŽn van de mooiste dingen op aarde: (samen) muziek maken!

Ik ben ervan overtuigd dat de harmonie nog steeds kan voortbestaan, maar dat die andere gedaante weleens noodzakelijk kan worden. Zoals wij ook niet in ŽŽn dag een muziekinstrument hebben leren spelen, zo kan jouw vereniging niet in ŽŽn dag een nieuwe vorm aannemen die succesvol blijkt te zijn. Maar natuurlijk kun je het begin wel maken en ik daag je graag uit: Kijk nu eens met kritische ogen naar je eigen vereniging.

Een stap in de goede richting

  • Ga na of jij en je vereniging weten wat jullie jeugdleden bezighoudt binnen de vereniging.
  • Kunnen jullie elkaar vertellen wat jullie jeugdleden willen en wat hun drijfveren zijn binnen de vereniging?
  • Sta open voor feedback, luister!
  • Kijk ook eens kritisch naar het (jeugd)beleid dat er ligt. Is dat nog van deze tijd? Hebben jullie Ÿberhaupt wel een jeugdbeleid?
  • Betrek jeugdleden bij de bestuurlijke taken en het beleid van je vereniging.

Kortom: herhaling is de sleutel tot succes, maar dan graag zonder de oogkleppen.

3 Reacties
  • Frank Tellings
    Geplaatst op 09:18h, 24 september Beantwoorden

    Betreft het artikel: het probleem aanvliegen vanuit het probleem zelf is vreemd en er staan nogal wat aannames. Je gaat immers geen onderzoek doen bij leden die wel overblijven bij een leeglopende voetbalclub – maar juist bij diegenen die uiteindelijk niet kiezen voor deze sportclub. Nog ingewikkelder wordt het als je factoren (bewijs) inbrengt die nooit de reden van keuze kunnen en mogen zijn om te beginnen met muziek. Ik begin immers niet met koken omdat ik dan misschien beter leer plannen, organiseren, talen begrijpen, multi-tasken, rekenen of creatief denken. Sterker nog, dit interesseert mij totaal niet en het tegendeel kan ook bewezen worden. Waarom gebruikt muziek dit ter motivatie? Voor de ouders? Dat die het daarom belangrijk voor hun kind vinden? Hier is de cirkel volledig rond als je in het artikel leest dat de Harmonieën de traditie en aanpak wellicht onder de loep moeten nemen maar wel voor een externe communicatievorm kiezen (‘dit is allemaal goed voor jou’) die de opvoedingstraditie vanuit de ouder aanspreekt maar het kind zelf totaal niet. Dat muziek iets met het brein doet is duidelijk, maar hier ga je voorbij aan wat er echt belangrijk is voor de nieuwe generaties en waar het hen om gaat. Als je dat niet kunt benoemen ben je kansloos, want dan bereik je ze niet.

    • Sophie de Ruijter
      Geplaatst op 10:36h, 24 september Beantwoorden

      Dankjewel voor je reactie en kritische blik!
      Het doel van dit onderzoek is geweest om de harmonie juist eens van binnenuit te belichten. Want wat speelt zich nu daadwerkelijk daar af? Natuurlijk zijn er allerlei ‘factoren’ te benoemen, of gemakkelijk aan te nemen. Bezuinigingen, vergrijzing, etc. Altijd van buiten de vereniging bekeken.

      Een kind wil en weet meer dan dat wij denken. Wanneer het niet goed loopt bij je eigen leden, waarom zou je dan meteen de niet leden gaan ondervragen? Als het van binnenuit al niet klopt?Je stelt dat er voorbij gegaan wordt aan wat er echt belangrijk is voor de nieuwe generaties en waar het hen om gaat. Wat is dat dan precies voor U? Natuurlijk wil een lid van de muziekvereniging muziek maken! Maar dat wil niet zeggen dat daar ook nog andere factoren bij kunnen komen, die interessant zijn voor een jeugdlid? En waar dit lid van deze tijd ook voldoening en leer uithaalt?

  • Wim Mulders
    Geplaatst op 10:37h, 26 september Beantwoorden

    Verfrissende kijk op een algemeen probleem vanuit het lef om door te dringen tot de kern van het probleem; namelijk wat wil het kind zelf

Geef een reactie