Professioneel schijt hebben volgens Lucas de Man

We moeten ons niet laten leiden door angst en zogenaamde regels. Maar juist doen, durven doen, de grens over en professioneel schijt hebben. Deze boodschap deelde Lucas de Man met zijn collega’s tijdens het jaarlijkse Congres Podiumkunsten eind mei. Omdat we in juli en augustus over de grens gaan op Mestmag.nl, lees je de gehele openingsspeech in dit artikel.

– Dit artikel verscheen eerder op Theaterkrant.nl.

Dames en heren,

Yessss!

Het is een heerlijke tijd voor ons, podiumkunstmensen. Eindelijk, na zoveel jaren in de marge te hebben gewerkt, hobbyisten te zijn genoemd, steeds hetzelfde publiek te hebben bediend, is het eindelijk weer tijd voor de voorpagina. De kunstenaar weer in het middelpunt van de maatschappij. Er wordt geroepen, zelfs geschreeuwd, om onze aanwezigheid. Tenminste, als we goed luisteren. En als de kunstenaar en allen die rond hem of haar staan hun nieuwe rol durven op te pakken. De rol van het veroorzaken van ont-moetingen.

Wij houden ons, kunstenaars, kunsthuisleiders en kunstkaderaars, als enigen in deze samenleving, professioneel bezig met het creëren en vertellen van verhalen welke mensen een ont-moeting bieden met zichzelf, met de ander en met de stad.

Wij houden ons als enigen in deze samenleving professioneel bezig met het creëren en vertellen van verhalen die mensen een ont-moeting bieden met zichzelf, de ander en de stad. - Lucas de Man

Met ont-moeting bedoel ik in de meest existentiële zin van het woord: een moment van niet moeten. Ware kunst creëert een moment van niet moeten tussen ik en mijzelf, ik en de ander, ik en de wereld. Het belang daarvan is niet te onderschatten. De wereld is chaotischer dan ooit, omdat niemand enig idee heeft wat waar is en wat niet. Ik heb het hier niet alleen over nepnieuws, ik heb het over het leven.

Wat hoort en wat niet? Geen idee?
Hoe moet het en hoe niet? Geen idee?
Waarom zijn we hier? Prrrt
Er is geen waarheid, er is geen één juiste weg en dat weten we allemaal. Het resultaat is angst.

Mensen die het gevoel hebben dat ze niet worden gezien, gehoord, het niet weten en dus vastklampen aan losse waarheden. Maar dat is het mooie en noodzakelijke van ons beroep, dames en enkele heren. Wij bieden immers verhalen waarin mensen zich kunnen herkennen zonder dat we een waarheid pretenderen te verkondigen. Omdat die toch niet bestaat. Wij maken verhalen die mensen een ont-moeting bieden met zichzelf, met de ander en met de stad.

Yes
Lang leven wij
Hoera

Wij zijn zo hard nodig nu! Dit zijn onze hoogdagen. Het komt goed met ons. Maar dan moeten we durven professioneel schijt te hebben. Professioneel schijt. Ik herhaal het en leg het uit. Het gaat mij niet om gewoon schijt hebben. Gewoon schijt hebben dat is puberteit: “Ik hoor nergens bij, niemand houdt van me’’, dus ik schop maar wat. Daar heb ik het niet over. Professioneel schijt hebben betekent dat je je niet laat leiden door je angst, of door de zogenaamde regels, of door ‘hoe het hoort’ commissies’ die elke wereldje heeft. Ook dat van ons.

Lucas de Man
Lucas de Man

Foto: gemaakt door Phile Deprez tijdens de voorstelling De Man door Europa

Laat ons eerlijk zijn: de podiumwereld is soms conservatiever dan een 80-jarige biblebelt inwoner op zondag. Maar wij zijn creatieven, wij worden betaald, soms toch, om professioneel schijt te hebben. Om onze angst recht in de ogen te kijken en te zeggen fuck you angst. Er is geen waarheid. Niemand weet het en ik heb een wens, meer nog, een drang om ont-moetingen te veroorzaken dus ik ga dat doen. Ja! Punt uit.

Ik ben niet bang voor jou, angst. Ik volg mijn gevoel. Want ik heb professioneel schijt. En één van de plekken of toch partners waarmee ik samen professioneel schijt wil hebben om die ont-moetingen te veroorzaken is de schouwburg. Een plek waar je jezelf, de ander, de wereld mag tegenkomen in de meest essentiële betekenis van het woord. Een plek die verbindt en niet oordeelt, die geeft zonder terug te willen. Een plek waar wij het niet-weten kunnen delen.

Ik weet dat er hier directeuren, afdelingshoofden en medewerkers zitten die zijn uitgeblust en vastgeroest. Angstig, kleinzerig, onwetend, laf, passief en visieloos zijn. Enkel ‘In it for the money and the fame’. Tot hen spreek ik nu niet. Ik spreek tot zij die willen zoeken, vechten, botsen, struikelen en weer opstaan om de volgende stap te zetten. Een stap waarbij een schouwburg niet alleen een stapel bakstenen is, waar je leuke voorstellingen bekijkt. Maar juist een huis waar alle organisaties, verenigingen en bedrijven uit de stad hun ont-moeting kunnen vinden. Een huis dat niet enkel ontvangt, maar ook initieert. Waarbij samenwerking niet alleen een modewoord is, maar een filosofie.

Een huis dat ook buiten de muren treedt, de stad in, soms als partner, soms als initiator, maar steeds als veroorzaker van die ont-moeting. Een huis waar mensen verbonden en betrokken worden. Waar een kunstenaar niet enkel een voorstelling aan het publiek toont, maar ook zijn of haar zoeken met hen deelt. Een huis waar de publiciteitsdienst zich niet beperkt tot een leuk boekje, posters en flyers, maar actief langs gaat bij organisaties, burgers en bedrijven die inhoudelijk passen bij bepaalde voorstellingen en projecten. Een huis dat de hele dag en soms tot diep in de nacht open is voor elke speler van de creatieve industrie uit die stad. Waar men in elke hoek van het gebouw kan vergaderen, werken en ideeën kan delen en dit eens in de zoveel tijd presenteert aan het bedrijfsleven en andere partners uit de stad.

Een huis dat een online community beheert en ook online projecten doet waarvan sommige projecten 24 uur per dag doorgaan. Een huis dat maand- of jaarthema’s kiest en rond de thema’s, projecten opzet in de hele stad waar wetenschappers, filosofen, politici, bedrijven, sociale organisaties, lokale media, kunstenaars en anderen aan deel kunnen nemen. Een huis waar verschillende groepen, samengesteld uit de gemeenschap, een deel van het programma mogen kiezen. Waar op het dak een moestuin wordt aangelegd, waar de gemeenteraad 2 keer per jaar een open sessie organiseert met publieksparticipatie, waar de jongeren hun… etc. etc.

Een huis dat ook buiten de muren treedt, de stad in, soms als partner, soms als initiator, maar steeds als veroorzaker van die ont-moeting. - Lucas de Man

En nee u hoeft het niet alleen te doen. De makers en kunstenaars hebben ook een
verantwoordelijkheid. Meer dan ooit. Om met u mee te zoeken, mee te praten, mee te denken en vooral mee te doen. Zowel met het creëren als met het verbinden. Het zal per gemeente, per schouwburg, per directeur, per kunstenaar, per publiek verschillen wat er wel werkt en wat niet. Het zal keihard zijn en sommigen zullen het niet overleven en zullen hun schouwburg omgebouwd zien worden tot een HEMA met seniorenflats er omheen. Anderen zullen vasthouden aan wat was en geen stap durven zetten. Maar het is tijd om te springen.

Dames en heren, er ligt een enorme maar prachtige taak op ons te wachten. Eindelijk! De taak middenin de samenleving te gaan staan en onze rol als veroorzaker en huis van ont-moetingen volwaardig in te vullen en uit te dragen.

En hou voor ogen: niemand weet het, dames en heren, niemand. Dus weten we ook niet waar we zullen uitkomen. Toch moeten wij, kunstenaars, kunsthuisleiders en kunstkaderaars, durven springen. Misschien zullen we keihard tegen de grond kwakken. Maar zolang we gesprongen hebben met alles wat in ons zit, kunnen wij tenminste zeggen dat we tussen de sprong en de val, gevlogen hebben.

Zolang we gesprongen hebben met alles wat in ons zit, kunnen wij tenminste zeggen dat we tussen de sprong en de val, gevlogen hebben. - Lucas de Man

Ik wens u een fijne dag.

Nu zullen er zijn die denken: “Maar Lucas, heb jij deze speech niet al eens gegeven, ik bedoel, exact deze speech, 4 jaar geleden op het VSCD Congres toen nog in Assen?” Dat klopt. Maar waarom dezelfde speech nog een keer geven? Omdat dit een prachtig voorbeeld van professioneel schijt hebben is. We kunnen praten wat we willen, maar we moeten doen, durven doen. Wat heeft u gedaan in die afgelopen vier jaar? En wat gaat u doen de komende 4 jaar? Het is aan ons, wij zijn nodig, meer dan ooit maar dan moeten we durven.

Ik zie u over 4 jaar weer. Dank u.

De tekst van de openingsspeech is omwille van de leesbaarheid enigszins aangepast, maar zo veel mogelijk intact gelaten.

Dit artikel kwam tot stand dankzij onze partners Kunstbalie en BrabantC.

Tags:
Geen reacties

Geef een reactie