Vijf manieren waarop fanfares en harmonieen de jeugd interesseren

De lidmaatschappen bij fanfares en harmonie‘n lopen terug. Er zijn verschillende onderzoeken gedaan naar de redenen voor deze terugloop. Mogelijke verklaringen zijn de generatieverschuiving, terugloop en verdwijnen van subsidies, maar ook de verminderde zichtbaarheid van fanfares en harmonie‘n in het straatbeeld. Maar er is ook goed nieuws! Want juist door deze krimp worden fanfares en harmonie‘n creatief in het werven van nieuwe leden. In dit artikel noemen we vijf van deze slimme manieren.

Geschreven door Maartje Vos-Swinkels 

Maar eerst een stukje achtergrond over dit onderwerp. Volgens Judith Ensel, Cošrdinator & Cultuuraanjager bij Art-fact, servicepunt voor amateurkunst in Tilburg, ligt de verminderde zichtbaarheid van fanfares en harmonie‘n vooral aan het veranderde beleid. Een van de voorwaarden voor subsidi‘ring is professionalisering van de muziekverenigingen. Die professionalisering houdt onder andere in dat fanfares en harmonie‘n steeds vaker enkel in schouwburgen en theaters te horen zijn, met de familie en bekenden van de muzikanten als grootste doelgroep. Jongeren uit families waar geen muziek gemaakt wordt, komen soms nooit in aanraking met muziekverenigingen.

Maar is het dan zo belangrijk dat fanfares en harmonie‘n blijven bestaan? Zou het niet beter zijn als deze muziekverenigingen stoppen en vrede hebben met de vergrijzing? Natuurlijk niet, stelt Sophie de Ruijter, die afstudeert als muziekdocent, na een studie dwarsfluit aan het conservatorium van Maastricht te hebben afgerond. Muziek maken, en zeker musiceren in groepsverband biedt leden zoveel. Naast het leren bespelen van een instrument is ook het sociale aspect erg belangrijk. Verlegen mensen komen langzaam uit hun schulp, de muzikanten vinden een uitdaging in het aanleren van een muziekstuk, en net als bij voetbal is de ‘derde helft’ voor veel mensen een extra reden om naar de repetitie te komen. Leonie Wassink en Marleen van Tetering schreven zelfs een onderzoek over de effecten van muziekonderwijs.

 

Vijf manieren waarop fanfares en harmonie‘n de jeugd interesseren voor muziek

 

1. Samenwerking met het basisonderwijs en kunstcentra

Jan van Bommel, hoofd muziekopleidingen binnen Fanfare de Vooruitgang uit Stiphout stelt dat samenwerkingen met scholen en kunstencentra zorgen voor meer zichtbaarheid. Zowel de scholen als de leerlingen raken vertrouwt met muziek en cultuur. De fanfare wacht niet tot leerlingen naar hen komen, zij laten actief zien wat we als muziekvereniging te bieden hebben.

‘Al in 2006 initieerde onze fanfare met Kunstkwartier het project ‘Muziek met een Staartje’ op beide Stiphoutse basisscholen. Inmiddels hebben zo’n 15 basisscholen in Helmond aan dit project meegedaan. In 2010 is de samenwerking structureel uitgebreid in de ‘Gouden Driehoek‘.’ Ook Jolanda Rooijakkers vertelt over het belang van samenwerkingen met het onderwijs. ‘Elk jaar houdt de opleiding van onze Stichting Muziekopleiding Oefening & Uitspanning (SMO O&U) in Beek en Donk een wervingsactie in samenwerking met de vier basisscholen in Beek en Donk. Het ene jaar verrichten we een kleine activiteit op de scholen, zoals een instrumentencarrousel of instrumentenparade. Leerlingen mogen dan verschillende instrumenten uitproberen, vaak is dit hun eerste kennismaking met een instrument. Na deze actie kan men zich inschrijven voor een proefles of aanmelden voor lessen.’ Om de twee jaar houden zij een grote activiteit waarbij muziekdocenten van O&U in een periode van twee maanden naar de basisscholen gaan om lessen te verzorgen in onder andere zang, AMV en/of het geven van een workshop.

2. Betrek de jeugd actief bij bestuurszaken

Sophie de Ruijter geeft aan dat het betrekken van de jeugd bij beslissingen over de vereniging een goed middel kan zijn om de jeugd te interesseren. Wanneer zij mogen meebeslissen over welke muziekstukken er gespeeld worden en waar er wordt opgetreden voelen zij zich meer betrokken. Daarnaast leert de ‘oudere garde’ van de jongeren hoe zij social media kunnen inzetten om meer jeugd te bereiken. Veel harmonie‘n hebben een muziekcommissie die aandraagt welke stukken er geleerd zullen worden. Zorg dus voor een aantal jeugdleden in deze commissie om fris te blijven.

Wanneer ik merk dat een leerling moeite heeft met een bepaald stuk stel ik er vaak iets tegenover.

3. Coole stukken

Steeds vaker werken harmonie‘n en fanfares samen met een bekende band, DJ of artiest. Door concerten te geven in samenwerking met een bekend persoon wordt niet alleen de doelgroep groter, maar komt er ook meer publiek in aanraking met fanfaremuziek. Want de fanfare speelt allang niet meer enkel marsen, ook coole stukken, aldus Sophie. ‘Wanneer ik merk dat een leerling moeite heeft met het bestuderen van een bepaald stuk stel ik er vaak iets tegenover. Bijvoorbeeld dat zij een nummer van Lady Gaga mogen instuderen, als die moeilijke etude (Een etude is in de muziek een oefenstuk dat wordt gespeeld om de techniek van de musicus op een hoger niveau te brengen. Het aan het Franse Žtude ontleende woord betekent studie) erin zit. Dit motiveert leerlingen zeker!’

 

4. Laat die oude lesmethoden eens los en verfris!

Volgens Sophie kan je op scholen en muziekscholen niet meer aankomen met het zingen van Vader Jacob in canon. Kijk eens naar nieuw lesmateriaal en nieuwe muziek om de aandacht van kinderen te krijgen. Speel in op hun belevingswereld. Een leuk voorbeeld is het stuk The Typewriter, waarbij elk kind een eigen taak krijgt. De een klapt, de ander stampt op de grond en een derde rinkelt een belletje. Kijk hier voor de uitleg.

Wanneer je even zoekt, is er een heleboel ‘hip’ lesmateriaal te vinden. Een muziekstuk leren met de symbolen van Angry Birds? Geen punt!

5. Zorg tijdens muziekfestivals en concerten voor speciale kinderactiviteiten

Op het Eindhovense openluchtfestival voor klassieke muziek Muziek op de Dommel is sinds vorig jaar een kindermuziektuin te vinden. Kinderen tot 12 jaar maken hier kennis met muziek tijdens diverse op muziek gerichte spellen, opdrachten en activiteiten. Centraal in de Kindermuziektuin staat komende editie (7 juni 2015) een levensgrote zonnewijzer die meteen de functie heeft van muziekinstrumentenspel. Daarnaast kunnen kinderen zelf muziekinstrumenten uitproberen, hangt er muziekmemory in de bomen, kunnen ze door zonlicht juist te richten muziek uit de hele wereld horen, is er een dj workshop klassiek is cool en zijn er diverse optredens en andere doe-activiteiten voor kinderen. Daarnaast horen en zien de kinderen optredens van fanfares en harmonie‘n uit de regio.

Door kinderen spelenderwijs in aanraking te laten komen met muziek, wordt hun interesse aangewakkerd. Wanneer ze dan meteen zien wat je met muziek kunt bereiken, zullen ze sneller geneigd zijn om voor een muziekopleiding binnen een fanfare of harmonie te kiezen.

15 Reacties
  • Hans Asscheman
    Geplaatst op 09:42h, 05 september Beantwoorden

    Leuk dit te lezen. Leuk maar die 5 punten genoemde gaan hoofdzakelijk op als de ‘jeugd’ al binnen is. Daar ligt naar mijn idee het probleem. Krijg ze maar een over de drempel.

  • Theo Thuis
    Geplaatst op 09:43h, 05 september Beantwoorden

    ik ben 66 en speel bariton bij een harmonie je moet dan niet de kenner uithangen t.o.v. de jeugd

  • Rik Janssen
    Geplaatst op 09:44h, 05 september Beantwoorden

    Dit artikel is wel een beetje in de categorie: ‘Wij van WC-eend…’

    Uiteindelijk gaat het om samen muziek maken en laten we eens vormen denken die niet zo zwaar geënt worden op de fanfare/harmonie structuur. Waar in Nederland zijn er mensen in kleinere meer op netwerk basis gebaseerde structuur muziek aan het maken met meer dan 8 man (anders zit je al snel in de popmuziek-scene).. any one?

    Punt 1 het helemaal mee eens, hier valt een enorme winst te behalen.

    Punt 2 hier gaan heel veel verenigingen aan kapot. Oude bestuursleden die niet los durven te laten totdat een vereniging implodeert.

    Punt 3 Coole stukken spelen is moeilijk en vaak zijn verenigingen daar niet wendbaar genoeg voor, want als je een stuk gaat in studeren wanneer het een hit is, wordt het pas uitgevoerd wanneer het al weer passe is. Blijft dan gewoon veel al focussen op popmuziek en ga er mee aan de slag zodat het voor alle partijen interessant en uitdagend wordt (zodat je het probleem Jean hier onder beschrijft creatief verhelpt). Het klinkt niet meer exact hetzelfde maar dat maakt het des te interessanter.

    Punt 4 inderdaad, laat oude lesmethodes los. Al vind ik de voorbeelden weer heel erg ‘window-dressing’. Is onderstaand concept niet iets om toe te lichten in een volgend blog?

    http://www.hummingbirdnotat

    Punt 5 Sluit inderdaad aan bij de belevingswereld van het kind. Het is moeilijk. Muziek maken is nu één van de moeilijkste vaardigheden voor een kind om te leren. In een tijd waar zoveel vermaak en vertier is wat lager hangt in de snoepboom, is de kans op afleiding enorm. Maar wie niet waagt wie niet wint!

  • Anita
    Geplaatst op 09:51h, 05 september Beantwoorden

    Ik ben zelf muziekdocent en heb voor de muziekschool op diverse basisscholen muziekprojectjes gedaan, wat viel me op: DE HUIDIGE DOCENTEN DURVEN NIET TE ZINGEN met de kids ! Dat begon al in groep 1,2 ! ALLES kun je bezingen, mee laten bewegen, uitbeelden, de kids vinden het geweldig en niemand zingt vals ! Kortom, begin bij de basis; lees voor en ZING !

  • Jean Nilwik
    Geplaatst op 09:54h, 05 september Beantwoorden

    Leuke en aardig! Maar bij de jeugd bestaat nog steeds de volle interesse om muziek te maken. En het liefst op het podium!! Naast de harmonie of fanfare ook graag in kleinere ensembles en met leuke, hedendaagse muziek. Wat mij wel tegenvalt, is, dat de hedendaagse muziek ’n beetje voor de solowerken is geschreven en dat de lagere instrumenten vaak maar een ritimische afspiegeling zijn.
    En dan mijin mening over “het straatspelen”. De jeugdige muzikanten willen geen optochten lopen in een stijf uniform met rare pet. Is niet cool!!! Vaak zien ze het als een verplichting en als ze de kans zien, porberen ze er niet aan deel te nemen. Laat dit soort activiteiten aan die verenigingen over, welke hiervoor geozen hebben!

  • De Gouw
    Geplaatst op 09:52h, 10 februari Beantwoorden

    De kinderen enthousiast krijgen is niet zo lastig, de ouders daarentegen, pf

    • Gertjan Gielen
      Geplaatst op 09:53h, 05 september Beantwoorden

      Daar heb je helemaal gelijk in!

  • Serge Koenen
    Geplaatst op 09:48h, 11 februari Beantwoorden

    Alle initiatieven moet je nu omarmen. Maar leer kinderen ook eens iets over akkoorden erbij desnoods mbv keyboards, leer ze structuren herkennen en ontdekken in een muziekstuk, laat ze zelf muziek ontwerpen of componeren in kleine groepen en maak hier een wedstrijd van eens in de zoveel tijd. Maw link componeren en songwriting aan het bespelen van een instrument. Geef ze basale kennis van laagdrempelige percussie instrumenten als djembé. Werk met boomwhackers, en speel hier vooral mee. Kinderen van nu willen niet slaaf zijn van de noten maar die muziek juist beheersen. Daarvoor is een balans nodig tussen improviseren componeren en reproduceren.. In feite wat alle verenigingen doen is uiting geven aan wat de componist op papier heeft staan. Pak hier kleine ideeën uit, koppel hier opdrachten aan en laat kleine groepjes met dat tonenmateriaal iets nieuws iets eigens doen. Je zult verbaasd zijn wat voor muzikaliteit er naar boven komt/ontwikkeld wordt. Men vergeet dat muziek maken vooral ook heel leuk kan zijn. Repeteren -vaak onder het ‘juk’ van een dirigent die ter meerdere eer en glorie van zijn eigen persoon en gezwaai de boel ‘leidt’ of laat lijden- moet niet teveel uit wachten bestaan. Maar omgekeerd moet er ook voorbereiding tevoren hebben plaatsgehad. Wie zijn stukken niet kent, gaat maar naar een bijruimte of naar huis om daar te oefenen op het stuk. Een dirigent moet rendement uit zijn spelers halen door hen te betrekken in op welke manier de accenten of hoe het expressieve gespeeld moet worden. Muzikanten moeten beter worden en te allen tijde zich willen blijven ontwikkelen vanuit plezier. En de dirigent kan hen beter maken door ook te vertrouwen op de eigen creativiteit en muzikaliteit van zijn/haar spelers. Maar maak niet alleen muziek MAAK muziek.. Neem het op, laat het horen..combineer nieuwe dingen. Hoe past dit stuk bij dat? Ideeën over hoe we daar die tempowisseling tot stand kunnen brengen? Muziek maken is niet alleen reproduceren het moet ook improviseren en componeren zijn..
    Jazz, latin, klassiek, pop, musical, dance, top 40, verken alle terreinen samen.. Dan wordt het een avontuur.

  • Henk van Eenoo
    Geplaatst op 09:45h, 05 september Beantwoorden

    Bij een straatoptreden eens laten meelopen in de harmonie/fanfare (in kostuum en in de pas !) tussen de muzikanten …..gewoon, zonder instrument. Dat creëert volgens mij een fierheid om er voor die ene keer “bij te horen”….waarna ze dit gevoel nog wel graag zouden herbeleven. Bij mij is het -toen ik 8 jaar was- net zo gegaan (weliswaar enkel met kepie). ‘k Ben er nu 48….het is dus al 40 jaar mijn grooste en belangrijkste hobby geworden.
    Mvg.
    Henk

    Bariton
    Showkorps WIK Oostende
    Harmonie K&V Zedelgem

  • Linda van Elst
    Geplaatst op 09:46h, 05 september Beantwoorden

    Interessante artikel maar ook de verwijzingen zijn zeker leuk om te lezen!
    Als reaktie op iemand die aangeeft dat sommige leerkrachten niet durven te zingen/muziekles geven in de klas; hier het tegendeel. Ik ben werkzaam op de Mikadoschool en geef les aan Zeer Moeilijk Lerende Kinderen (10-15 jaar).
    Wat geinig is, is dat ik met die angrybirdsles twee weken geleden begonnen ben en daar kan ik nog wel een paar weken mee doorgaan. De typewriter wil ik na carnaval gaan geven geven. Vorig jaar heel project met ‘ de notenkraker’ op deze wijze aangepakt: weken muziekles/drama/voorlezen/kijken naar ballet op deze muziek om daarna voor de hele mikadoschool te schitteren met de klas met een heus optreden! Was top!!!
    En om het compleet te maken: één blok (ongeveer 6 weken) krijgen ze djembéles en verder krijgen ze iedere week een keybordopdracht (sommige doen enkele weken over 2 liedjes; dat maakt niet uit) : Iedereen speelt volgens de methode jostiband; 2x per week oefenen tijdens zelfstandig werken!
    Muziek maakt slim; zorgt voor de verbindingen in de hersenen… Ik ben ervan overtuigd doordat de kids veel muziek maken, luisteren (klassieke muziek tijdens werkmomenten), beleven er verbindingen in de hersenen aangelegd worden waardoor ze na een tijd wellicht wat sneller instructie op kunnen pakken, woorden/zinnen lezen en/of hun rekenvaardigheid zeker omhoog gaat.
    Een enthousiaste leerkracht die niet verbonden is aan een harmonie of zo, maar wel door het lezen een prachtidee heeft om eens mensen met bv. harmonie-instrumenten uit te nodigen in de klas (bv. trompet en bariton , altsax en baritonsax, klarinet en sax…etc) mmmm, ideeën stromen over!
    Linda

  • Paulien
    Geplaatst op 09:47h, 05 september Beantwoorden

    Interessant om te lezen! Ik heb zelf jarenlang lesgegeven aan Schunck muziekschool in Heerlen. Nu ik gepensioneerd ben zet ik me in om kinderen warm te maken voor muziek. Het eerste project loopt. Het is gelukt om in de groepen vijf van vier basisscholen 10 weken lang blokfluitles te geven. De ze lessen worden gegeven door de dirigent van het plaatselijke jeugdorkest: Marie- Josée Aarts. Het lijkt erop dat een aantal kinderen warmlopen voor muziek. Een paar kinderen hebben zelfs al een blokfluit gekocht. De instrumentjes waar ze op spelen zijn van het harmonieorkest. Binnenkort gaan ze samen met het jeugdorkest optreden. Aansluitend mogen ze alle instrumenten die worden bespeeld uitproberen. Wat zo fantastisch is: hier en daar oefenen de klasdocenten met de kinderen voor het “grote”optreden. Ze doen in ieder geval van harte mee met de lessen. Natuurlijk hoopt de vereniging heel veel muzikantjes binnen te halen. Maar het kind staat centraal! Toevallig functioneert het jeugdorkest heel erg goed. Niet alleen op muzikaal gebied. Het is een hechte vriendenclub. We moeten ons realiseren dat kinderen alles samen doen. Door FB en andere media staan ze voortdurend met elkaar in verbinding. De opzet is dan ook gericht op samenspel en nog meer samenspel waardoor ze niet meer het gevoel hebben om een uitzondering te zijn.

    • Udo
      Geplaatst op 09:54h, 05 september Beantwoorden

      En dat is een van de problemen in het muziekonderwijs: de Blokfluit. De blokfluit is niet cool. geen enkel kind zal op het schoolplein trots vertellen dat het blokfluit spelt. Doe wat anders! Maar knikker die blokfluit uit het muziekonderwijs!!

  • iKooon
    Geplaatst op 09:49h, 05 september Beantwoorden

    Muziekvereniging Concordia uit Berkel-Enschoot heeft een lesprogramma gemaakt voor lagere scholen, met filmpjes die dat ondersteunen:
    https://www.youtube.com/watch?v=4GVfkdk26O0

  • Cora Wubbels
    Geplaatst op 09:51h, 05 september Beantwoorden

    Beste Hans Asscheman, lees eens op de fb pagina blazersschool. Een fantastische wijze die in de praktijk bewezen heeft dat hij werkt.

  • Freek Vos
    Geplaatst op 09:52h, 05 september Beantwoorden

    Leer ze op de basisschool zingen en noten lezen, vorm een schoolkoor en geef een schooluitvoering in samenwerking met een harmonie, dan maken ze kennis met zowel muziekmaken in een koor als muziekmaken in een hamonie. Zo leren ze alle aspecten van muziekmaken kennen en kunnene ze ervaren hoe leuk muziekmaken is.

Geef een reactie