gevoed door Kunstloc Brabant
~

81 dagen lang, van 15 maart toen de lockdown begon tot 1 juni toen de maatregelen versoepeld werden, fotografeerde de Bredase kunstenaar Noortje Haegens (Eindhoven, 1985) de zonsondergang. Iedere avond, door het raam van het trappenhuis van haar woning. Nu is er een tentoonstelling en een boek: Quarantaine Uitzicht. Haegens kijkt terug: ,,De beperking van die tijd heeft me onverwacht vrijheid gegeven.”

Geschreven door: Anneke van Wolfswinkel  

~

Iedere foto is vanuit dezelfde hoek gemaakt, elke avond opnieuw, ruim twee en een halve maand lang. Is dat niet saai?

,,In de anderhalf uur dat de zonsondergang ongeveer duurt is de lucht met alle kleuren en lichtschakeringen heel sterk in beweging. Vanuit het trappenhuis, vlak voor mijn voordeur, kijk je net schuin van onder door dat raam. Een eenvoudig, strak beeld, zonder horizon of perspectief, je ziet alleen de wolken en het lichtspel. Door het kader van het raam lijkt het net een bewegend schilderij. Eerder had ik er in het voorbijgaan al wel eens een kiekje van gemaakt met mijn mobiel, maar op 15 maart, de dag dat heel Nederland in lockdown ging, zette ik voor het eerst mijn spiegelreflexcamera neer. Doordat ik daar anderhalf uur zat en keek en foto’s maakte, kreeg ik steeds meer oog voor de schoonheid van dat beeld. De volgende avond deed ik hetzelfde, en ik ben het blijven doen.”

6304

Totaalbeeld van de foto's van Noortje

~

Wat voor werk maakte je vóór de lockdown?

,,Mijn werk ontstaat vaak tijdens lange wandeltochten of werkperiodes waarin ik me helemaal afzonder van de buitenwereld. Soms doe ik dat in de buurt, zoals in het Mastbos of bij kloosterhotel ZIN in Vught, maar ik ben ook langere periodes in het buitenland geweest. Sinds een jaar heb ik een dochter, en moet ik mijn manier van werken veranderen. Dat is nog erg zoeken: er was nog geen nieuw werk uit mijn handen gekomen. Toen ik met het fotograferen van het uitzicht begon, deed ik dat voor mijzelf, zonder de bedoeling het naar buiten te brengen. Maar gaandeweg zag ik hoe bijzonder het was wat ik maakte. Niet alleen waren de beelden zelf heel sterk, maar ook de betekenis ervan drong steeds meer tot me door: hoe ik, net als zo veel mensen in die tijd, gedwongen was binnen te blijven, en alleen maar kon kijken naar de onbereikbare vrijheid die buiten was. Het is voor mij heel bijzonder dat juist in die periode van stilstand zo’n omvangrijk, nieuw werk heeft kunnen ontstaan.”

Het is voor mij heel bijzonder dat juist in die periode van stilstand zo’n omvangrijk, nieuw werk heeft kunnen ontstaan. Noortje Haegens

De foto’s lijken wel uitgekiende composities: soms zit er net een prachtig wolkje precies in het midden, of de maan. Zijn dat toevalstreffers?

,,In elke foto zit uren werk. Eerst maakte ik in de anderhalf uur voor zonsondergang een hele reeks foto’s, waar ik de sterkste uitkoos. In de loop van de tijd zag ik hoe belangrijk het was dat je ook die binnenruimte goed zag, om het gevoel van opgesloten te zijn te benadrukken. Maar als je door een raam heen fotografeert, wordt die binnenruimte heel sterk onderbelicht en dus heel donker. Daarom heb ik die binnenruimte apart gefotografeerd: iedere foto is een combinatie van twee foto’s, binnen en buiten. Doordat beide even goed belicht zijn, wordt het idee van een bewegend schilderij nog sterker, en krijgt het ook een wat onwerkelijk effect.”

De foto’s lijken wel uitgekiende composities: soms zit er net een prachtig wolkje precies in het midden, of de maan. Zijn dat toevalstreffers?

Noortje Haegens met haar boek 'Quarantaine Uitzicht'

~

Je besloot op 1 juni, het einde van de lockdown, te stoppen. Mis je het?

,,Ja, ik had moeite om het los te laten. In die periode, waarin er zo veel onzekerheid en angst was, vond ik het heel fijn om iedere avond dat ritueel te hebben. Voor mij was het een manier om zin te geven aan die tijd. De zon ging steeds wat later onder, en ik volgde dat natuurlijke verloop. Die telkens terugkerende dagafsluiting waarin ik zo intensief bezig was met het kijken naar de hemel was een spirituele ervaring. Nu nog sta ik wel eens een halfuur vanuit mijn deuropening te kijken naar de zonsondergang.”

Quarantaine Uitzicht

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in BN de STEM en het Eindhovens Dagblad.

Het boek Quarantaine Uitzicht, vormgegeven door Michelle Sipers en met een tekst van Michel Lafaille, is verschenen bij uitgeverij Komma (€ 24,95). Van 17 oktober t/m 5 december zijn alle 81 uitzichten te zien bij de Pennings Foundation in Eindhoven. De foto’s, in acrylaatblokken, zijn ook te koop als zelfstandige werken.

De tentoonstellingen lopen tot en met:

Noortje Haegens maakte in 2016 onderdeel uit van jump!, het talentontwikkelingstraject voor de beeldende kunsten in Brabant. Ontdek meer over Noortje Haegens op TalentHub Brabant of op haar eigen website

Bekijk de website van Noortje

Anneke van Wolfswinkel

Schrijver & kunstcriticus