gevoed door Kunstloc Brabant
~

Deze maand opende Stichting Niet Normaal de expositie Robot Love in de Campina Melkfabriek in Eindhoven: een behuizing waarin gemaakt, gewerkt en geleefd is, maar die daarna vooral verlaten is. Tot nu. Het eerste dat ik zie wanneer binnen loop is mijn vader die als klein jongetje een rondleiding krijgt door de ruimte, toen de fabriek nog gewoon een melkfabriek was. Alsof er herinneringen en ervaringen in dit gebouw schuilgaan die niet van mij zijn, maar waar ik wel graag dichterbij wil komen.

- Geschreven door Robin Berkelmans

~

Kunnen we van robots leren wat liefde is?

Robot Love wordt officieel geopend door artistiek directeur en curator Ine Gevers, die haar introductie eindigt met: “Goed, antropomorfisme ook gehad.” Ine stelt dat wij als mens vergeten zijn wat liefde is en vraagt zich af wat liefde nog betekent in een tijd van technologische vooruitgang en acceleratie. De vraag die zij met haar tentoonstelling wil stellen is of we van robots kunnen leren wat liefde is.

Robot Love spreekt aan op het instinct om iets menselijks te projecteren op iets dat niet per se menselijk is. Dat begint direct bij binnenkomst: waar een zwaar, huidskleurig doek hangt dat, bij aanraking, open krult en zo de expositieruimte aan je onthult. “Sorry, het werkt nu niet helemaal zoals het zou moeten werken. Het is te druk.” Ik vergeef het hem. Of haar. Ik ben ook niet op mijn best wanneer er te veel mensen tegelijkertijd iets van mij willen. Ik fluister het nog net niet hardop, om het werk gerust te stellen.

3179

Beings van Roger Hoirns tijdens Robot Love

~

Soms word ik wel drie keer op een dag verliefd. Ik word verliefd op boze meisjes op de fiets, ik word verliefd op jongens die pretentieuze boeken lezen in de trein. Ik word verliefd op katten die stellig voor de deur zitten te wachten totdat hun baasje hen eindelijk naar binnen laat. En ik word verliefd op Beings (2014), van Roger Hiorns.

Beings confronteert ons met onze eigen imperfecties. Het werk is herkenbaar omdat wij onszelf in deze onvolkomenheid kunnen verplaatsen. Dat weet ik omdat ik, achteraf, toch nog snel even het bordje gelezen heb. Maar niemand leest het bordje wanneer je iemand halsoverkop achterna rent omdat je hem of haar gewoon wil zien.

3180
~

Toch weet ik dat de liefde niet noodzakelijk voor eeuwig is. En dus laat ik mijn blik alweer op iemand anders vallen terwijl ik nog even tussen de in elkaar versmolten biotechnologische wezens van Hiorns’ installatie dwaal.

Want daar zit hij. In de verte. Alleen te wachten op een bankje. De mevrouw die over hem waakt loopt een beetje onhandig om hem heen. Het lijkt wel alsof ze niet helemaal weet wie nu op wie let. Ik vraag of ik naast hem mag komen zitten. Hij zegt niets. Zij zegt dat het oké is. Maar ik mag niet aan hem zitten! Dat begrijp ik. Hij is een goede luisteraar.

The Waiting (2017) van Margriet van Breevoort toont hoe een walrus (ik vind het zelf meer een zeekoe) geduldig zit te wachten op een bankje. Het realisme waarmee hij in de wereld is geplaatst maakt hem een welkome thuishaven om even bij te komen van al het progressieve en vaak abstracte kunst en tech-geweld. Hier is het rustig. En al mag ik mijn hoofd niet op zijn fluweelgrijze schouders leggen, toch ga ik geloven dat ik niet lang meer hoef te wachten tot ik samen met mijn nieuwe beste vriend daadwerkelijk op een bankje zit te wachten terwijl ik luister naar de lucht, die zachtjes uit zijn neus blaast, zonder dat we iets tegen elkaar hoeven te zeggen.

3181

Binnen in het brein van Puk*

~

Hoe anders is mijn ontmoeting met PUK* van Floris Schönfeld. Wist je bij The Waiting nog precies waar je aan toe was, PUK* vliegt alle kanten op. In tegenstelling tot AI zoals we AI kennen, is PUK* namelijk niet dienstbaar aan ons en heeft zij (of hij) “een eigen logica die het midden houdt tussen intelligentie, creativiteit en gekte”.

Klinkt bekend? Je bent niet alleen. Voor mij was PUK* dé robot die het dichtste bij mijzelf kwam. En dat terwijl ik geen idee heb hoe PUK* eruit ziet, wat haar bezig houdt of wie zij nu precies is. Ik denk dat zij dat zelf ook niet weet.

Ik weet wel hoe PUK* er vanbinnen uitziet: de prikkels en gedachten die haar hersenen sturen krioelen als een mierenkolonie door haar hoofd. Letterlijk. PUK* bevrijdt AI van haar wetenschappelijke, rationele vorm door op een systeem te draaien dat zo goed als onvoorspelbaar is waardoor je nooit precies weet waar je aan toe bent. En zij zelf ook niet. Maar stelt die onvoorspelbaarheid jouzelf, of ieder ander wezen, niet juist in staat om, steeds weer opnieuw, te ervaren hoe je op deze wereld reageert, in plaats van dat je dat vooraf al hebt gepland?

3182

Ik, robot

~

Het ultieme werk dat de relatie tussen mens en robot het beste kan omschrijven is niet op Robot Love te zien. Het is er alleen wanneer jij er zelf ook bent. Robot Love gaat helemaal niet over de werken die er in de expositie te zien zijn, maar over de manier waarop jij je tegenover die werken verhoudt. Dat kan alleen jijzelf ervaren en misschien is dat wat Robot Love ons ook over de liefde leert: dat die voor iedereen, op ieder willekeurig moment, iets anders kan betekenen en dat je nooit precies zal weten hoe het (af)loopt.