gevoed door Kunstloc Brabant
~

Vier kunstenaars, een ontwerper en een filmer voerden van september tot en met november 2020 het project Studio Linie uit in de Bredase wijk Liniekwartier. Dit project is opgezet, om de kunst die gemaakt wordt bij Witte Rook in de wijk te brengen. Ondanks de restricties van de coronapandemie wisten ze contact te maken met de buurtbewoners en lieten ze op verschillende manieren weten dat ze er waren. Als een toevallige getuige wandelt Nanne op ’t Ende vijf maanden later door de wijk op zoek naar mensen die zich de interventie herinneren.

Geschreven door: Nanne op 't Ende

~

De zon schijnt en iedereen die ik aanspreek op het Edisonplein in Breda is in een goed humeur. Veel mensen komen net uit de moskee. Op het plein maken ze een praatje en doen ze inkopen voor vanavond. Bij slagerij Marhaba is het spitsuur. “Klopt, we hebben meegedaan aan de actie in november. Of het invloed heeft gehad op het winkelbezoek? Nee, niet echt. Maar het was wel een leuk initiatief.” De eigenaar hakt in razend tempo een groot stuk vlees in gelijke porties. “Ja hoor, ik zou best nog eens meedoen, maar ik ben vooral benieuwd hoe het project verder is gegaan. Weet jij dat soms?”

7960

Studio Linie | Door: Lise Sore

~

Afhaaldienst voor kunst

Een half jaar nadat de fictieve kunstondernemer Adriaan van der Zon in Liniekwartier zijn vacatures verspreidde voor verpakkingsmateriaalverzamelaars, briefontvangers, klussers, thuiskoks en vlaggenhouders, wandel ik met een knalroze jack van Studio Linie door de wijk op zoek naar iemand die zich de actie herinnert.

~

Fictieve bezorgdienst

Vooraf sprak ik Niels Visser, de geestelijk vader van Adriaan van der Zon. “De plannen veranderden steeds door corona.” zegt hij aan de telefoon. “Mensen ontmoeten werd lastig, Zo kwamen we bij een fictieve bezorg- en afhaaldienst voor kunst, opgezet door Adriaan. Aan grafisch vormgever Niels Visser werd bij aanvang van het project de vraag gesteld hoe ze de aandacht konden trekken zonder publieksstromen.

Wat kan dan de rol zijn van vormgeving? “Oorspronkelijk had ik nogal een louche type van Adriaan gemaakt. Allerlei beloftes, maar als je hem belt, heeft hij het altijd te druk. Ik was als ontwerper best kritisch over het nut van kunst in een wijk als Liniekwartier, waar mensen zich eerder druk maken of ze nog boodschappen kunnen doen aan het eind van de maand. Komt er een stel kunstenaars hun ding doen, die na een paar weken weer weg zijn...Ik heb waardering voor de kunstenaars gekregen, maar of de bewoners er iets mee opschieten, daar ben ik nog niet uit", zegt Niels.

7963

Studio Linie | Door: Lise Sore

~

Opknappers

Ik begrijp zijn twijfels. Laten kunstenaars zich niet te veel voor het karretje spannen van woningcorporaties, projectontwikkelaars en gemeentes? “Ja, gentrificatie hè,” zegt Niels; “Een buurt aantrekkelijker maken met kunst; investeren in groen en de kwaliteit van de woningen.”

Overal in de wijk worden huizen en flats opgeknapt, werklui lopen af en aan, openstaande deuren bieden zicht op ingrijpende renovaties, tussen de steigers en de bouwketen door zie ik dat het nodig was. Op een bankje omgeven door klusbussen en zeecontainers pak ik mijn telefoon erbij. De huizen tussen de Buys Ballotstraat en Liniestraat stonden op de nominatie voor sloop, lees ik op de site van woningcorporatie Alwel. ‘Maar uit buurtonderzoek bleek dat bewoners graag in Linie-Zuid willen blijven. Daarom hebben we bekeken hoe we dit mogelijk konden maken.’ Grondig gerenoveerd, van het gas, hm, hm, hm, bewoners hebben meegedacht, rol in de aannemersselectie...Zo te zien loopt het wel los met die gentrificatie.

'Ik heb waardering voor de kunstenaars gekregen, maar of de bewoners er iets mee opschieten, daar ben ik nog niet uit' Grafisch vormgever Niels Visser

Wouter van der Giessen had mensen gevraagd om hun oude kasten in te leveren, zodat hij er sculpturen mee kon maken.  De oorspronkelijke bedoeling was om de kasten te gebruiken voor een groot kaartenhuis, het leek me mooi om zoiets met ‘work in progress’ borden te doen. Er gebeurt zoveel in de wijk, daar sloot het perfect bij aan.” “En hoe reageerden de mensen dan?” “Ik had vier of vijf leuke gesprekken. Maar toen ik in een speeltuintje begon te bouwen, kwam er meteen een oudere mevrouw naar buiten die wilde weten wat er aan de hand was, of de speeltuin soms zou verdwijnen en of het nog wel veilig was voor haar kleinkind.” 

“Nee, die borden heb ik niet gezien,” zegt een voorbijganger. “Maar ik kom uit Biesdonk. Waarom was het alleen hier? Zo’n mooi project moet je in de hele stad doen!”  

 

7964

Werk van Wouter van der Giessen | Door: Lise Sore

~

Vijfhonderd brieven

Om echt iets te weten te komen over de indruk die Studio Linie heeft gemaakt op de bewoners zou je opnieuw van deur tot deur moeten gaan, zoals in november. Vijfhonderd brieven had het team bezorgd voor Merel Stolker, die zelf door corona België niet mocht verlaten. “Ik schreef over de ontmoeting die nooit plaatsvond, over wat we hadden gemist.”

Bij de brief zat een hartje van papier, dat iemand voor het raam had gehangen. “Dat had ik niet verwacht. Het mooiste was dat ik een brief terugkreeg, maanden later, van een Colombiaanse die al elf jaar in Nederland woont. Zij herkende het gevoel van gemis, schreef ze, maar ze putte hoop uit Mattheus 6:10. In het tuintje van een hoekhuis staat een oudere man met blote armen. “Was die niet van een Belgische vrouw? Ja, dat herinner ik me nog.” “En heeft u niet teruggeschreven?” “Nee, dat niet.”

'Om echt iets te weten te komen over de indruk die Studio Linie heeft gemaakt op de bewoners zou je opnieuw van deur tot deur moeten gaan' Nanne op 't Ende
~

Utopisch verlangen?

Mijn gedachten dwalen af naar vraagstukken als verdeling van welvaart, sociale cohesie, een zinvol leven. Er schuilt een utopisch verlangen in Studio Linie van deelname, wederkerigheid en nieuwe perspectieven.

Floor Snels onderzocht hoe mensen in Liniekwartier zich verhouden tot de Bourgondische identiteit van de stad. “Ik vroeg ze om voor vrienden te koken, en dan het menu en de tafelschikking op een kleed te tekenen. Later besefte ik dat ik daarmee best veel vroeg, toch hebben er vijf huishoudens enthousiast meegedaan. Vertrouwen speelt een grote rol. Toen we met het team de wijk ingingen, deden veel mensen open. Later ben ik nog een keer gegaan met Tom Geboers van de woningcorporatie erbij, toen wilde iedereen meedoen. Hem kenden ze.” Met de tafelkleden die ze terugkreeg, gaat Floor een permanent kunstwerk maken voor de buurt. “Mijn voorstel is een grote tafel in de openbare ruimte, waar mensen elkaar ontmoeten. Op het blad staan dan de tekeningen en de menu’s van de bewoners.”

Ik krijg het fris, het is tijd om naar huis te gaan. In de trein richting Tilburg realiseer ik me hoe open de mensen waren die ik aansprak in Liniekwartier. Ze zetten het niet op een lopen bij het woord kunst. Ook de winkeliers zouden zo weer meewerken aan een project. Mensen hebben ergens betekenis aan gegeven. Je kunt het kleiner maken of groter dan het is – maar dat is nergens voor nodig. Je moet het gewoon nog een keer doen.

Over het project

Het project Studio Linie is opgezet om de kunst die gemaakt is bij Witte Rook naar de wijk te brengen. Hiervoor nodigt Witte Rook kunstenaars uit om hun werkplek een tijdje in de wijk te situeren en de interactie met de bewoners op te zoeken. Samen met de kunstenaars bedenkt Witte Rook een verhaallijn en uitgangssituatie om zo dicht mogelijk op de actualiteit te zitten en te weten wat er speelt in de omgeving.

Studio Linie ging van start in Liniekwartier op 21 november 2020, in samenwerking met Floor Snels, Wouter van der Giessen, Merel Stolker, Niels Visser, Bodil Havermans, Jesse Bom, Eef Schoolmeesters en Malou van Doormaal.

Studio Linie

Nanne op ’t Ende

Schrijver en redacteur