De grens over voor de Nederlandse taal

Buiten ons land spreken weinig mensen Nederlands. Toch ging een groep van 30 taalprofessionals de grens over om de aanpak van laaggeletterdheid hier te versterken. In Bergen, Barcelona en Dublin haalden ze inspiratie op. Inspiratie om nieuwe stappen te zetten met het programma ‘Tel mee met taal’ en de strategie van taalhuizen. Wat leerden ze?

– Geschreven door Karien Verhappen

Taal is zeg maar niet iedereens ding

In ons land hebben 1,3 miljoen mensen tussen de 16 en 65 jaar moeite met Nederlands. Dat zijn niet alleen immigranten, ook autochtonen. Mensen die vroeger met alleen spreken uit de voeten konden, lopen nu tegen muren op. Hoe vaak word je niet verteld iets online te regelen? Voor hen en voor nieuwe Nederlanders is het moeilijk aan de maatschappij deel te nemen. Niet gek dat laaggeletterdheid vaak gepaard gaat met sociaal isolement of slechte gezondheid. “Het begint met taal”, vertelt Lianne Knobel, beleidsmedewerker sociaal domein bij Nieuwe Veste in Breda. “Maar het raakt aan veel andere basisvaardigheden.”

Een taal(t)huis voor laaggeletterden

Om mensen te helpen hun taalvaardigheid te verbeteren is het programma ‘Tel mee met taal’ gestart. Dit programma richt zich op het bevorderen van lezen en het plezier in lezen. In Brabant wordt hier vorm aan gegeven door middel van taalhuizen. Rinske Faas, taalhuiscoördinator bij Nieuwe Veste: “Het is een fysieke plek waar mensen leren over taal.“ Anneke Oonincx, manager backoffice bij de BibliotheekVANnU: “Met getrainde vrijwilligers en materiaal en ondersteuning van Stichting Lezen en Schijven verwijzen we door naar taalaanbieders of maatjes- en coachingsprogramma’s. En we toetsen wat er aan de hand en nodig is.”

Een frisse blik van buiten

Om de aanpak te versterken deden Anneke, Rinske en Harry van der Klink, waarnemend directeur bij Bibliotheek Markiezaat, inspiratie op in het buitenland. Inspiratie rondom thema’s die aansluiten bij wat er nu speelt: beleid, immigratie en formeel en informeel leren.

Bron foto: Lianne Knobel
Bron foto: Lianne Knobel

Voor de bekostiging van het project deed de groep een aanvraag bij Erasmus+, het Europese subsidieprogramma voor onderwijs, jeugd en sport. 

Bergen – Immigratie

In Noorwegen gaan ze op een andere manier om met migranten. Harry: “Ik heb daar geleerd dat het goed is het onderwerp op te knippen. In Nederland hebben we een enorme brij van partijen die met laaggeletterdheid bezig is. En het thema strekt zich uit van geboorte tot aan de dood. In Noorwegen focussen ze op statushouders, daarvoor ontwikkelden de gemeenten, bibliotheken, het Rode Kruis, opleidingscentra en het ministerie samen een programma gericht op taal, media en het verkrijgen van werk.”

Waar wij het asiel vaak redelijk geregeld hebben, laten we nieuwe Nederlanders in de steek.
- Harry van der Klink

“Ik zou graag met het Ministerie van Justitie, het COA, gemeenten en de provincie een programma ontwikkelen. In Noorwegen staat inclusie centraal. Dat betekent dat ze kijken naar het totaalpakket: wat heeft een familie nodig? Dan heb je sterke verbindingen tussen organisaties nodig.”

Bron foto: Lianne Knobel
Bron foto: Lianne Knobel

In Noorwegen organiseren ze een Taalcafé voor migranten. 

Barcelona – Formeel en informeel leren

De reden om naar Spanje te gaan was dat er formeel, gediplomeerd, onderwijs is op het gebied van digitale vaardigheden. Maar kennis daarover was niet het enige dat de deelnemers mee naar huis namen. Rinske: “Eén bibliotheek maakte op ons in het bijzonder indruk: Bon Pastor. Ze spelen echt in op de behoefte van de wijk. Een wijk waar veel zigeuners wonen.” Was er aandacht voor laaggeletterdheid? “Het staat daar nog niet op de kaart. Misschien omdat daar nog geen strijd voor is gestreden. Hier wel, zeker met Prinses Laurentien op de voorgrond.”

We merkten dat we in Nederland best veel van onszelf verwachten. Maar dat moet ook als je ziet hoeveel digitale vaardigheid er hier van mensen gevraagd wordt.
- Rinske Faas

“Ik denk dat we hier die focus op de wijk beter kunnen leggen. Jammer dat we in Breda afscheid nemen van twee wijkbibliotheken, maar mooi dat de stadsbibliotheek ‘leren en ontmoeten’ uitstraalt.”

Bron foto: Lianne Knobel
Bron foto: Lianne Knobel

Bon Pastor: de bibliotheek in Barcelona die indruk maakte door hun toewijding en bijzonder sterke focus op de behoefte in de wijk. 

Dublin – Beleid

In Ierland is volwasseneneducatie in een duidelijke lijn uitgezet. Met aan het begin een minister van volwasseneneducatie. Anneke: “We bezochten AONTAS, de organisatie voor volwasseneneducatie. En NALA, zusterorganisatie van Stichting Lezen en Schrijven. Wat is de structuur achter hun aanpak? We hebben veel geleerd over advocacy. Zij hebben een learner story campaign waarin verhalen van mensen laten zien wat het effect is van leren. Ook leerden we dat ze daar gebruik maken van een Project Advisory Group. Die voert discussies, zorgt voor draagvlak en bespreekt barrières. Wij hebben wel klankbordgroepen, maar Dublin laat ons zien dat het krachtiger kan.”

In zo’n Project Advisory Group hebben we de gemeente nodig als regievoerder. Die heeft zicht op de omvang van het probleem en kan de thematiek agenderen.
- Anneke Oonincx

Taalhuis van de toekomst

Samen op reis gaan brengt veel. “We hadden de tijd om zaken te bespreken, te reflecteren”, vertelt Harry. Op 6 september, tijdens de conferentie Brick by Brick, delen de deelnemers hun ervaringen met als doel een volgende stap te maken. ROC West-Brabant, de bibliotheken, Cubiss en Stichting Lezen en Schrijven werken de komende twee jaar verder aan het uitbreiden van de focus op taalvaardigheid naar een focus op essential skills. Want wat staat als een (taal)huis, is nog niet per se af.

Heb je vragen of wil je meer informatie over laaggeletterdheid, taalhuizen of de conferentie Brick by Brick? Hiervoor kun je contact opnemen met Lianne Knobel.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
Geen reacties

Geef een reactie