Drie West-Brabantse culturele instellingen over de ambities voor 2018

Mestmag.nl ging in gesprek met Gertjan Endedijk, Trudie Stalpers en Natascha van Wees over de ambities voor 2018. “We kijken er zeer naar uit en het wordt een spannend jaar”, erkenden ze.

– Geschreven door Jos Peters

Terugblik op 2017

“Ik werk sinds maart 2017 bij het Cultuurbedrijf in Bergen op Zoom en ik ben onder de indruk geraakt van de passie van de medewerkers”, vertelt Natascha van Wees. Ze kijkt met trots naar het personeel dat is geslaagd om mooie dingen uit zichzelf en anderen te halen. Die passie is kenmerkend voor veel medewerkers, erkennen ze alle drie. “Maar daar lag ik dus ook wel eens wakker van”, bekent Gertjan. “We hebben prachtige projecten opgestart en kijken terug op een goed jaar, maar lukt het ons in Nieuwe Veste veranderingen zodanig door te voeren, dat al onze medewerkers hun passie blijven behouden?”, vroeg Gertjan zich wel eens af. Trudie Stalpers vertelt dat het in Roosendaal een enerverend jaar is geweest. Tijdens de eerste drie maanden werd een reorganisatie opgestart. Dat betekende de overgang van een directeur en een bestuur naar een directeur-bestuurder en een Raad van Toezicht. Dat heeft geleid tot een samenwerking tussen Theater De Kring, CultuurCompaan en streekmuseum Tongerlohuys.

Natascha van Wees
Natascha van Wees

In 2017 zijn er belangrijke veranderingen in gang gezet. De drie organisaties hebben zich de afgelopen jaren tot één organisatie ontwikkeld. Nieuwe Veste in Breda heeft hier voorafgaand aan ook onderzoek gedaan onder medewerkers, inwoners, klanten en partners en gevraagd wat ze van die samensmelting zouden vinden. “Tot mijn verbazing en vreugde zag ik dat de inwoners van Breda dat een logische stap vonden”, vertelt Gertjan. “De stad Breda was al een stap verder dan wijzelf”. Dat gaf in 2017 een enorme boost om die samensmelting te realiseren. Opvallend dat de drie culturele instellingen zichzelf opnieuw moesten uitvinden om meer bestaanszekerheid op te bouwen. Centraal stonden vragen als: hoe positioneren wij ons aanbod en moeten we niet vraaggerichter gaan werken? Dat heeft er bij de drie organisaties tot geleid dat ze cultuur niet alleen gingen inzetten als doel, maar vooral ook als middel.

Gertjan Endedijk
Gertjan Endedijk

Dat heeft tot veel nieuwe inzichten en nieuwe projecten geleid. Dit vroeg om een andere benadering van hun werk voor de medewerkers, een andere mindset en om met een breder perspectief naar hun vak te gaan kijken. “Je doceert als docent niet alleen vaardigheden, je draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van de cursist”, vertelt Natascha. Kun je gitaarles geven ook zien als een middel tot persoonlijke vorming, waarin je de cursist meer leert dan alleen gitaar spelen? Dat heeft ertoe geleid dat cultuureducatie zich is gaan richten op creativiteitsontwikkeling, waardoor ze in staat zijn ook betekenisvol te kunnen zijn voor andere domeinen in de samenleving. Dat veranderingsproces is voor de ene docent makkelijker op te pakken dan voor de andere docent. Trudie geeft aan dat deze omslag ook meer zakelijkheid van docenten vraagt. Op mijn vraag of passie en zakelijkheid elkaar in de weg kunnen zitten, erkennen ze dat die balans voor docenten soms lastig is. Natascha benoemt ook dat docenten ontdekt hebben dat ze veel meer moois uit zichzelf kunnen halen.

Je doceert als docent niet alleen vaardigheden, je draagt ook bij aan de persoonlijke ontwikkeling van de cursist.
– Natascha van Wees

Mede door die bredere manier van werken zijn medewerkers in projectteams gaan werken, waarin kruisbestuiving plaats kon vinden tussen de verschillende disciplines. Dat vraagt van de medewerkers dat ze goed kunnen communiceren en in staat moeten zijn elkaar te vertellen wat ze lastig vinden in de samenwerking en waar ze goed en minder goed in zijn. Gertjan erkent dat goed werkgeverschap hierbij van belang is. “Je vraagt nogal wat van je medewerkers.” Daarom faciliteren de organisaties de docenten. En dan wordt door de docenten opgemerkt dat ze kwaliteiten in zich hebben, waar ze zich eerder niet van bewust waren.

Trudie Stalpers, tweede van rechts
Trudie Stalpers, tweede van rechts

Waar kijken ze naar uit in 2018?

Gertjan, Trudie en Natscha zijn ambitieus. In Bergen op Zoom viert het Cultuurbedrijf dat er dit jaar 150 jaar gemeentelijk muziekonderwijs verzorgd wordt. “Daar verheugen we ons zeer op”, aldus Natascha. Bovendien starten ze in 2018 met het ontwikkelen van een breed beleidsplan voor educatie, waar cultuureducatie een onderdeel van is. Hiervoor gaan ze in gesprek met het onderwijs, het poppodium en andere samenwerkingspartners zoals de bibliotheek. Belangrijkste vraag hierbij: voor welke uitdagingen staan jullie en hoe kunnen we jullie daarbij helpen? Dat vraagt van de medewerkers dat ze met een open mind en vanuit een breed perspectief het gesprek aan kunnen gaan. Als onderdeel van dat plan heeft het innovatieteam van het Cultuurbedrijf zeer onlangs een didactisch concept ontwikkeld dat aansluit bij de 21e eeuwse vaardigheden.

“Ons streven voor 2018 is om docenten die op scholen werken, deze methodiek eigen te laten maken”, zegt Natascha. “Dus behalve een feestjaar wordt het ook een spannend jaar”, zegt Natascha. Ook in Roosendaal hebben ze dit jaar wat te vieren. In het kader van 750 jaar Roosendaal wordt een project ontwikkeld voor alle PO- en VO-scholen. Het project draagt bij aan het historisch én toekomstig besef over Roosendaal bij de jonge Roosendaler en legt het accent op verleden, heden en toekomst. De leerlingen doorlopen een creatief proces waarin de vermogens onderzoeken, creëren en reflecteren worden aangesproken.

Behalve een feestjaar wordt het ook een spannend jaar.
– Natascha van Wees

Ook Gertjan heeft met zijn team al eerder gesprekken gevoerd met andere partijen om te achterhalen wie ze zijn, wat ze doen en wat hen het meest bezig gaat houden de komende jaren. Dat leverde in 2018 het Poppodium Phoenix op. Jongeren met een ‘rugzakje’ leren via popmuziek hoe ze in de huidige samenleving beter kunnen functioneren. De Makersbase, waar jongeren zelf ontwerpen en maken, wordt verder uitgebouwd. Het wordt een druk jaar voor de Nieuwe Veste, want ze gaan ook dit jaar het gebouw verbouwen. “We willen het toegankelijker en publieksvriendelijker maken voor onze klanten en voor onze eigen mensen”, zegt Gertjan.

In Roosendaal wordt in 2018 het gedachtegoed van design thinking in projectteams verder geperfectioneerd. Het meest kenmerkend aan deze manier van werken is dat er veel meer tijd en energie gestoken wordt in het maakproces. “De uitvoering gaat dan bijna vanzelf”, vertelt Trudie. Ze kijkt ook uit naar de verdere professionalisering van de organisatie. “We gaan flexwerken”, vertelt ze. Haar medewerkers werken samen in projectteams met medewerkers van verschillende disciplines en om dat proces te ondersteunen krijgen medewerkers geen vaste werkplek meer. Daarnaast faciliteert CultuurCompaan jongeren om een jongerenherdenking op te zetten. In samenwerking met Het Nationaal Comité 4 en 5 mei en Theater Na de Dam wordt de Jongerenherdenking in 2018 in de culturele hoofdstad Leeuwarden en in Roosendaal gerealiseerd.
Natascha, Trudie en Gertjan erkennen het belang van samenwerking met partners in andere domeinen. Als je duidelijk maakt dat je cultuur in kunt zetten als instrument voor creativiteitsontwikkeling, komen de organisaties bijna als vanzelf naar je toe. “Daar liggen dus kansen voor ons”, aldus Gertjan. En die pakken ze ook. In 2018 gaan de drie culturele instellingen in Breda, Roosendaal en Bergen op Zoom samen met de GGD West-Brabant het project voor senioren ‘Tijd van je leven’ verder uitrollen. Ouderen nemen deel aan kunstworkshops die begeleid worden door kunstenaars. In de workshops wordt op diverse wijzen aandacht besteed aan thema’s die in het leven van de deelnemers een belangrijke rol spelen. De workshops worden afgesloten met een gezamenlijke presentatie, verzorgd door de deelnemers en met behulp van de kunstenaars.

Project ‘Tijd van je leven’
Project ‘Tijd van je leven’

Gedurende het project wordt er een arts-onderzoeker gekoppeld aan het proces. De arts-onderzoeker doet onderzoek naar de effecten van kunst op gezondheid en analyseert de effecten. Verzorgingstehuizen, wijkteams, huisartsen en vrijwilligersorganisaties worden betrokken bij het project. Het vernieuwende hierbij is dat tijdens de workshops de ouderen ook verhalen met elkaar delen. In 2018 gaat de Nieuwe Veste met andere partners de Spoorzone in Breda verder cultureel ontwikkelen. De gemeente Breda heeft de ambitie om hiermee een aantrekkelijk verblijfsgebied aan de stad toe te voegen.

Op de vraag of het programma Leiderschap in Cultuur in 2018 opgestart zou moeten worden in Brabant, reageren Gertjan, Trudie en Natascha enthousiast en volmondig ja. “Leidinggeven aan medewerkers met zoveel passie in een dynamische sector als kunst en cultuur, is lastiger dan menigeen denkt”, erkennen ze. Als steeds meer organisaties gaan zien dat kunst en cultuur niet ‘iets in je hoofd stopt, maar er iets waardevols uithaalt’, zal er voor steeds meer partijen een wereld open gaan. “Dat zou een mooi DWWD-college zijn”, zegt Trudie. Laat dat een goed voornemen zijn voor 2019.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Geen reacties

Geef een reactie