Is er vertrouwen in de culturele toekomst n.a.v. het regeerakkoord?

De landelijke culturele instellingen delen massaal hun visie op het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’. Mestmag.nl zet de relevante punten en de reacties voor je op een rij.

– Geschreven door Paulien Noordzij

De cultuurparagraaf

 Paragraaf 1.5 Cultuur wordt ingeleid met het uitlichten van het belang van cultuur op het gebied van verbinding en verrijking en het belang van cultuur in het licht van toerisme en het vestigingsklimaat. Het stimuleren van culturele interesse kan niet vroeg genoeg beginnen. Er zijn nieuwe geldstromen en samenwerkingsvormen gevonden en er heerst besef dat de kennis en reserves van instellingen onder druk staan. De investeringen worden daarom de komende jaren gericht op kwaliteit, zo luidt het.

Hieronder delen we reacties van de landelijke culturele instellingen op onderdelen van de cultuurparagraaf:

Investeringen in cultuur zullen oplopen van € 25 miljoen in 2018, € 50 miljoen in 2019 naar €80 miljoen in 2020 en €80 miljoen in 2021. Deze geldstromen zullen worden ingezet om de grootste knelpunten in de sector aan te pakken ter versterking van de culturele infrastructuur.

  • Cultuurconnectie is van mening dat daarbij niet alleen via fondsen, maar ook middels het besteedbare budget van gemeenten, extra middelen ten goede moeten kunnen komen aan culturele organisaties
  • De Museumvereniging is blij dat de coalitie het publieke belang van musea volop erkent en noemt de aandacht voor museale taken in het regeerakkoord bijzonder
  • De Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten (NAPK) ziet de tien miljoen euro die beschikbaar komt voor een groep ensembles, theater-, dans- en muziektheaterorganisaties als hun redding. Ze krijgen dit via het Fonds Podiumkunsten voor hun positief beoordeelde plannen, waar aanvankelijk geen budget beschikbaar was
  • De Kunstenbond valt over de zin: “De culturele sector is er, na een periode van flinke hervormingen, in geslaagd om nieuwe geldstromen, nieuw publiek en verrassende samenwerkingsvormen te vinden.” Ze vinden dat het akkoord hiermee de problemen in de culturele arbeidsmarkt ontkent en noemen dat zeer pijnlijk. Gelukkig is er het advies ‘Passie Gewaardeerd’ met samenhangende maatregelen die nodig zijn om dat weer recht te trekken. De arbeidsmarktplannen uit het regeerakkoord bieden daar ook ruimte voor. Aldus de Kunstenbond
  • Dutch Creative Industries ziet kansen voor de creatieve industrie. “Met de impuls van 80M€ voor cultuur en creatieve industrie kan de zorgwekkende positie van werkenden in de creatieve sector daadwerkelijk verbeteren.” Ook noemen zij hierbij het advies van de SER en Raad voor Cultuur ‘Passie Gewaardeerd’ en de daarbij behorende arbeidsmarktagenda die zij graag realiteit zien worden
  • Kunsten ’92 is verheugd over de onderkenning van het nieuwe kabinet voor het belang van een gezonde culturele en creatieve sector voor Nederland

Rapport Passie Gewaardeerd
Rapport Passie Gewaardeerd

De Geefwet blijft

  • Cultuurconnectie is evenals De Museumvereniging blij met het behoud van de Geefwet. Het blijft hierdoor voor particulieren en ondernemers gunstig om de cultuursector financieel te steunen, wat van groot belang is voor de Nederlandse musea

Toegankelijkheid van het kunst- en cultuuraanbod en bescherming van monumenten, kunstwerken en archieven, met 325 miljoen euro valt over het algemeen goed. Evenals de optimalisatie van onderlinge afstemming tussen Rijk, provincies en gemeenten als faciliterende bijdrage in de aanjagende functie van de stedelijke centra

  • Het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) zegt over de betere onderlinge afstemming tussen Rijk, provincies en gemeenten: “Het programma ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’ is een voorbeeld van een goede samenwerking. Een dergelijke vorm van samenwerking verdient uitbreiding.”
  • Kennisland vindt dit, ondanks hun teleurgestelde reactie op het regeerakkoord in het algemeen, goed nieuws. Waarbij wel de noot wordt geplaatst dat wat hun betreft de focus dient te liggen op de breedte van de collecties en dus niet alleen op de schildermeesters en de koloniale tijd, maar ook op culturele uitingen uit het meer recente verleden

Het is van groot belang dat we die historie en waarden actief uitdragen. Het zijn ankers van de Nederlandse identiteit in tijden van globalisering en onzekerheid. Op school leren kinderen daarom het Wilhelmus, inclusief de context ervan. Ook maken we het mogelijk dat alle kinderen tijdens hun schooltijd het Rijksmuseum en ons parlement bezoeken

Dit idee valt niet lekker in de sector. De reacties op dit punt zijn over het algemeen verontwaardigd te noemen.

  • Het LKCA: “De afgelopen jaren heeft het Rijk stevig ingezet op het vergroten van het eigenaarschap van het onderwijs daar waar het gaat om cultuureducatie (.…) Het wekt dan ook verbazing dat met het verplicht stellen van een bezoek aan het Rijksmuseum het nieuwe kabinet van die vrijheid afstapt. Bovendien doet dit voorstel geen recht aan al die plekken en organisaties in Nederland die ook nu al de kennismaking met de Nederlandse geschiedenis en identiteit vormgeven.” Martijn Cornelis, directeur Cultuurschakel schreef er ook een stuk over op hun website, waarbij de titel al veel zegt over zijn mening: ’De nachtwacht als pleister op onze identiteitscrisis’. Hij licht aan de hand van de vier speerpunten de haakse stand van dit verplichte schoolreisje op het rijksprogramma ‘Cultuureducatie met Kwaliteit’ toe
  • Kennisland: “Helaas geeft de cultuurparagraaf weinig aanleiding tot de hoop dat het nieuwe kabinet in staat is de diversiteit van de culturele sector in Nederland te waarderen. Uit de cultuurparagraaf blijkt namelijk dat de coalitiepartners cultuur vooral zien als een middel om ‘onze identiteit en geschiedenis’ te bevestigen en bij te dragen aan de economie van ons land, bijvoorbeeld door bij te dragen aan toerisme en een goed vestigingsklimaat. (…) En dus is het volgens de coalitiepartners vooral belangrijk dat de kinderen het Wilhelmus kunnen zingen en naar het Rijksmuseum gaan.”

Het Rijksmuseum. Foto gemaakt door John Lewis Marshall
Het Rijksmuseum. Foto gemaakt door John Lewis Marshall

Door als overheid garant te staan voor geleende topstukken, indemniteitsregeling, kunnen tentoonstellingen makkelijker tot stand komen. Goed collectiebeheer, onderzoek en ruimte voor nieuwe aankopen, vormen de basis voor waardevolle tentoonstellingen in de toekomst

  • De Museumvereniging lijkt in te stemmen met de verruiming van de idemniteitsregeling, maar geeft aan dat het nog niet duidelijk is op welke wijze het kabinet dit wil gaan realiseren.

Wat er buiten de cultuurparagraaf nog van toepassing is

De verhoging van het verlaagde BTW tarief van 6 naar 9 procent.

Er is veel weerstand gekomen op dit kritieke punt:

  • Beeldende Kunst Nederland (BKLN) waarschuwt voor de gevolgen. Ze voorspellen grote gevolgen voor de verkoop van kunst en de toegangsprijzen voor musea en andere kunstinstellingen, wat volgens hen de rijke ontwikkeling van de beeldende kunst zal stagneren
  • De Koninklijke Boekverkopersbond en de Nederlandse Uitgeversbond (NUV) spreken ook hun ongenoegen uit. De NUV geeft aan dat de uitgeefsector hiermee hard geraakt wordt. Ze voorspellen, op basis van de cijfers van het Ministerie van Financiën, dat het de sector zo’n 90 miljoen euro gaat kosten. GroenLinks, SP, PvdA en 50PLUS zijn samen met maatschappelijke organisaties als CPNB en de Koninklijke Boekverkopersbond, een handtekeningenactie begonnen tegen de geplande btw-verhoging van het nieuwe kabinet
  • Ook uit de Museumvereniging hun zorgen hieromtrent. Het zal naar verwachting leiden tot minder bezoek en zet de stijging van de eigen inkomsten van musea onder druk

Ondernemerslasten omlaag, faciliteren en beschermen van zzp’ers

  • De Branchevereniging Nederlandse Architectenbureaus (BNA), die het een ‘Heel Holland Pakt Wat-akkoord’ noemt, is wél positief over de lagere ondernemerslasten en legt de nadruk op maatregelen als een extra proefjaar voor tijdelijke contracten, de verminderde loondoorbetaling bij ziekte en de herziening op ontslagrecht, waarvan ze voorzien dat deze de architectenbranche gaan helpen. Ze zijn trots dat de met de vakbonden ingezette weg om voor de architectenbranche een bodem voor zzp’ers en daarmee een gelijk speelveld voor bedrijven te regelen, na-echoot in dit akkoord
  • De Kunstenbond riep het, naar eigen zeggen, al jaren: “Je moet zzp’ers beschermen en faciliteren.” Dat is naar hun mening heel goed voor de sector. De invoering van het minimumtarief is een stap in de aanpak tegen schijnzelfstandigheid en dringt uitwassen terug. Echter niet uit te leggen vinden zij dat je in een cao wel afspraken mag maken voor werknemers en schijnzelfstandigen, maar niet voor zelfstandigen. “Het regeerakkoord biedt concreet nog geen gelegenheid voor sociale partners in de culturele sector om te experimenteren door het bereik van de collectieve arbeidsvoorwaardenregelingen uit te breiden naar de zelfstandige creatieven. Dat terwijl vakbonden en werkgevers, de SER en Raad voor Cultuur en een meerderheid in de Tweede Kamer(!) dit nadrukkelijk wel bepleiten. Des te vreemder is het dat voor de landbouwsector al wel een uitzondering is gemaakt op de Mededingingswet.”

 

Ook uit de Kunstenbond hun zorgen over de afbouw van de zelfstandigenaftrek vanaf 2020. Dat iedereen erop vooruit gaat nemen ze nog niet klakkeloos aan van het kabinet en planbureau CPB en ze houden deze ontwikkelingen daarom de komende tijd scherp in de gaten

Keuze voor klimaat

Het is positief dat het regeerakkoord echt kiest voor klimaat. Dat helpt ook de Bouwagenda vooruit.
- Aldus de BNA die het accent op circulair bouwen en ontwerpen legt

Wat wordt er gemist?

  • Kennisland miste informatie over de precaire inkomenssituatie van onafhankelijke makers en creatieven: de ruggengraat van de culturele sector. Ze hadden hier meer van verwacht, aangezien dit volgens hen één van de meest structurele problemen van de culturele sector vormt
  • Het LKCA noemt de kansen die kunst en cultuur andere sectoren te bieden hebben naast alleen economie opvallend afwezig, want: “Ook in het sociale domein en op het gebied van preventie kunnen kunst en cultuur veel betekenen. De cultuursector moet dan ook zeker, net als de sport, aanhaken bij het preventieakkoord.”
  • De BNA geeft aan dat de technologische bouwrevolutie onderweg is maar dat hiervoor versterking van ruimtelijke regie en nieuw cultureel elan ontbreekt. Op dat punt slaat de balans tussen behoud en ontwikkeling negatief door, vinden zij
  • Het stimuleren van culturele interesse kan niet vroeg genoeg beginnen luidt de inleiding van de cultuurparagraaf. Echter LKCA stelt dat cultuureducatie een veel bredere insteek heeft dan het kweken van interesse in kunst en cultuur. Ontwikkeling van het creatief vermogen en de identiteit van leerlingen zijn minstens zo belangrijk voor de vorming van vaardige 21e eeuwse burgers. Het LKCA levert graag een bijdrage aan de curriculumvernieuwing om samen met het onderwijs te zorgen voor een brede visie op cultuureducatie en een stevige plek in het curriculum

Heb jij iets gemist in de cultuurparagraaf? Ergens mee (on)eens? We zijn benieuwd naar jouw reactie! Deel hieronder jouw visie op de mogelijke impact van het regeerakkoord op de culturele sector.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
2 Reacties
  • Annick
    Geplaatst op 15:55h, 31 oktober Beantwoorden

    Wat een leuk informatief stuk! Dank voor de heldere uiteenzetting

    • Paulien
      Geplaatst op 17:48h, 31 oktober Beantwoorden

      Fijn te horen Annick. Heel graag gedaan!

Geef een reactie