Spiegelbeeld: Nele Vandeneede trapt de themamaand af

In juni stappen we uit de schaduw en gaan we vol in het licht staan. Kijken we goed naar onszelf, durven we te reflecteren en schoonheid te etaleren. Hechten we waarde aan zowel het origineel als de kopie en aanschouwen we om niet alleen te kijken, maar ook werkelijk te zien. Want in juni staat Mestmag.nl geheel in het teken van het thema ‘Spiegelbeeld’. Nele Vandeneede trapt de themamaand af.

– Geschreven door Nele Vandeneede

‘Lena’ heette ze. Een Deense vrouw waar ik enkele dagen geleden oog in oog mee kwam te staan tijdens een improvisatie-spiegelopdracht. Ze vroeg mij ten dans ‘omdat ze mijn retro broek zo leuk vond en ik daardoor haar aandacht had kunnen vangen’. Ik raakte meteen vertrouwd met haar warme, vriendelijke glimlach.

Tijdens het ‘samen dansen’ kon ik niet anders dan louter stil blijven staan en oogcontact met haar maken. Om me heen hoorde en voelde ik zoveel beweging dat het kleine stukje ruimte waar wij met z’n tweeën stonden, vroeg om rust en een inniger contact. Pas na een lange stilte zette ik uiteindelijk onze dans in door mijn rechterhand zacht op te tillen. Het duurde even vooraleer Lena daarna met me in beweging kwam.

Nele Vandeneede. Foto gemaakt door Rob ten Broek
Nele Vandeneede. Foto gemaakt door Rob ten Broek

Dat ene moment, waar verstilling doorbroken werd door beweging, was voor Lena sterker dan alle daaropvolgende bewegingen. Dat beaamde ook de docent, die een eigen reflectie maakte over onze improvisatie en de opvattingen die zij daarbij had gevormd.

Gedurende haar observatie had ze twee dansers een lange tijd stil zien staan. Vanuit de waarneming ontstond een interne dialoog, waarin ongewild ook een oordeel over ons werd geveld. Begrijpen de dansers wat ze moeten doen? Weten ze wel wie als eerste moet beginnen? Heb ik de opdracht juist uitgelegd? Zal ik de opdracht nogmaals uitleggen aan de hand van side-coaching? Het moment dat de docent in actie wilde komen, liep gelijktijdig met het optillen van mijn hand, waarna ook voor haar verschillende zaken op z’n plek vielen.

Bovenstaand praktijkvoorbeeld geeft niet alleen weer wat de kracht van dans kan zijn voor de uitvoerders ervan. Eerder wat het ‘doet met’ en ‘teweegbrengt bij’ de toeschouwers. Het brengt een reflectieproces op gang dat zingeving toevoegt aan een ervaring. In het geval van de docent bood de beweging een inzicht in haar eigen denkpatroon. Hoe zij vooruit liep op de feiten en daardoor de situatie te veel ging invullen.

Als dansdocent neem je veel informatie op die je in een snel tempo moet kunnen verwerken. Tegelijkertijd denk je vooruit op wat komen gaat. Wat reik ik wanneer aan? Hoe reik ik dat aan? Wat hoop ik daarmee uiteindelijk te bereiken? Dit zijn belangrijke vragen die je jezelf stelt om een doel te behalen. Soms ligt echter de focus zo sterk op het eindresultaat, dat het gehele proces wordt tenietgedaan. Reflectie is van wezenlijk belang, maar vraagt dus ook tijd, rust en ruimte.

Reflectie vraagt tijd, rust en ruimte. Foto gemaakt door Nele Vandeneede
Reflectie vraagt tijd, rust en ruimte. Foto gemaakt door Nele Vandeneede

Het mooie van dans doceren is dat het een reflectieproces op gang kan brengen dat diepgang brengt in het persoonlijke, pedagogische en perceptuele denken. Het persoonlijke denken zorgt voor eigen waarden in leren en lesgeven: in het moment zijn en perspectief krijgen op jouw eigen ervaringen als docent. Het perceptuele denken richt zich op het scherpstellen van observaties en het ontwikkelen van luistervaardigheden. Dit zorgt voor verdieping in het bewustzijn van onze studenten en onze eigen reacties, gevoelens en leermomenten. Het pedagogisch denken brengt specifieke structuren en processen binnen de vraagtechnieken met zich mee. Deze vervormen reflectie tot instructie, waardoor studenten gestimuleerd worden om hun eigen vragen te stellen in plaats van uitsluitend vragen te beantwoorden (bottom-up).

Aan het eind van de improvisatieles kwam de docent nog naar me toe. Ze zei: “Bedankt voor de stilte.”

Vanuit de omschreven lessituatie bracht de improvisatieopdracht diepgang in alle drie de denkmethoden. De docent deed een inzicht op over haar eigen denken en handelen. Tijdens de les was ze in het moment, waardoor ze zich bewust was van de dingen die gebeurde. Zowel de ervaringen van Lena, van mij als van haarzelf werden uitgebreid besproken na de oefening.

In heel veel danslessituaties, binnen- en buitenschools, is reflectie wellicht aanwezig zonder dat er voldoende bewust mee wordt omgegaan. We nemen onvoldoende tijd om dingen bespreekbaar te maken. Of zijn niet genoeg in het moment. Dans houdt letterlijk, soms figuurlijk, een spiegel voor over hoe wij denken over, en kijken naar, onszelf, de ander en de wereld om ons heen. Niet alleen het lichaam, maar ook de geest kan en mag aldus veel meer aan het dansen worden gebracht.

Houd de spiegel voor. Aan jezelf en aan je leerlingen en neem er de tijd voor om in de spiegel te kijken.

Bron: Reflective Practices in Living, Learning, and Teaching. B. Oreck and J. Nicoll, Keynote Workshop NEXT MOVE Conference (Arnhem, mei 2018)

Dit artikel kwam tot stand dankzij input uit de redactieraad.

Share on Facebook95Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
1Reactie

Geef een reactie