TON Talk, Trends, Ontwikkelingen en Nieuws #10

Tweewekelijks neemt documentalist Ton van der Linden jou mee langs de belangrijkste Trends, Ontwikkelingen en Nieuwtjes. Geheel in lijn met het thema ‘Spiegelbeeld’ neemt Ton jou in aflevering #10 van de TON Talk mee in een aantal ontwikkelingen op het gebied van kunstkritiek.

De volgende onderwerpen komen aan bod in deze aflevering van de TON Talk:

Prijs voor de Jonge Kunstkritiek 2018

Vorige week werd er vanuit het Mondriaan Fonds en de Jonge Kunstkritiek een oproep voor de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek 2018 gedeeld. Jonge kunstcritici tot 35 jaar kunnen tot 1 september 2018 hun inzendingen insturen.

Naast een geldprijs van €3.000,- per categorie (essay & recensie) krijgen de winnaars een persoonlijke mentor aangeboden die hen een jaar lang zal begeleiden bij het schrijven van nieuwe kritieken. Daarnaast stellen partners van de prijs verschillende extra prijzen en publicatiemogelijkheden ter beschikking, waaronder betaalde schrijfopdrachten voor dagblad Het Parool en de Prix de Rome 2019, een volledig bekostigd bezoek aan een buitenlandse biënnale, tentoonstelling of manifestatie ter voorbereiding op een publicatie in kunsttijdschrift Metropolis M en een begeleidingstraject van De Nieuwe Garde, stimuleringsplatform voor essayisten. Naast de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek wordt dit jaar de Aanmoedigingsprijs voor Innovatieve Kunstkritische Praktijken uitgereikt. Een prijs gericht op nieuwe (digitale, experimentele, of ongebruikelijke) wegen en vertelmethodes.

Met de prijs, die dit jaar voor de zesde keer zal worden uitgereikt, trekken verschillende kunstinstellingen samen op om het belang van Nederlandstalige kunstkritiek onder de aandacht te brengen.

Als startschot voor de nieuwe ronde van de Prijs voor de Jonge Kunstkritiek verscheen een interview op de website van De Groene Amsterdammer, waarin auteur en criticus Mirthe Berentsen de betekenis van kunstkritiek voor de kunstenaar onderzoekt in gesprek met kunstenaars Kasper Bosmans en Wendelien van Oldenborgh.

In het interview stelt Van Oldenborgh onder andere: “In de dagelijkse kranten, in elk geval in Nederland, is de kritiek verworden tot iets dat alleen om meningsvorming en sterretjes draait. Er wordt niet op elkaar gereageerd of een debat aangegaan. Ik vind het veel interessanter als mensen met elkaar in gesprek gaan. Je hebt allemaal goede schrijvers hier, denk aan Sven Lütticken, Steyn Bergs, Vincent van Velsen natuurlijk en Moosje Goosens is ook geweldig, maar geen van die mensen werkt bij de krant. Als je dan een beetje om je heen kijkt, in Duitsland bijvoorbeeld, vind ik dat ze in de dagelijkse berichtgeving wel goede artikelen schrijven over kunst die ook raken aan de actualiteit waar andere schrijvers weer op reageren. Zo ontstaat een echte dialoog en die mis ik totaal in Nederland.”

Verderop in het interview zegt ze: “Wat ik mis, en ik denk dat dat echt iets met de cultuur te maken heeft, is dat er hier weinig critici zijn die op elkaar ingaan. Niet om mij te verdedigen, maar om het debat aan te gaan over het werk, over het paviljoen, over de actualiteit.” Van Oldenborgh maakt ook nog een opmerking over het niveau van NRC en De Volkskrant, die over haar project Cinema Olanda voor de Biënnale van Venetië schreven: “Het is te complex, in het buitenland gaan ze het niet begrijpen.” Terwijl een groot aantal buitenlandse media het project supergoed ontvingen.

Op de vraag van Mirthe Berentsen: “Kunst is altijd een samenwerking. Zowel met het materiaal, de curatoren als het instituut. Is de kritiek daar ook een onderdeel van?” Antwoordt Van Oldenborgh: “Het woord dat bij mij naar boven komt is “mediëren”, inderdaad. Wat mij betreft is kunstkritiek ook een mediatie en dat mis ik vaak. Omdat je door een kritiek de lezer die er niet bij was zou kunnen meenemen in wat er precies gebeurde. Dat valt weg als iemand meteen begint met een mening en concludeert met een ster. Je hebt natuurlijk ook verschillende types kunstcritici. Sommigen vinden het een vak van bemiddeling en anderen vinden het een vak van beoordeling.”

De stervende kunstkritiek

Onlangs schreef Rowland Manthorpe een artikel op Wired over de stervende kunstkritiek. Hij schrijft: “Internetjournalistiek wordt gekenmerkt door een paradox. Er zijn meer lezers dan ooit tevoren, alleen die lezers betalen niet meer zoals vroeger. Maar lezers willen kunst consumeren, niet overwegen. Ze zijn geïnteresseerd in  aanbevelingen, niet in beoordelingen. En een kritiek is toch maar een mening, en in een tijd waarin iedereen zijn mening kan ventileren, verliest de kritiek aan waarde. Maar daar gaat het natuurlijk niet om aanbevelingen.”

“Het is waar dat critici beoordelen en aanbevelen, maar bovenal bekritiseren ze, en dat is iets heel anders. Een goede recensie proeft de culturele lucht, de zoete geur van waarheid, de geur van de dingen die komen gaan. Een goede recensie is genereus, of wreed, maar nooit zwalkend. Een goede recensie is in zijn ogen minstens net zo artistiek waardig als het onderwerp.”

Manthorpe ziet de opkomst van social media en fandom, die in het gat springen dat is ontstaan als de kritiek verdwijnt. “Fans zijn obsessievelingen.  Ze weten waar ze het over hebben. Ze hebben ook een creatievere relatie met de maker, dus kritiek neemt de vorm aan van remixen, of fanfictie, of animatie, of cosplay. De criticus is vervangen door de medeschepper. Dit systeem is ongetwijfeld leuker, gevarieerder en creatiever dan de traditionele kritiek.  Toch zijn er verliezen, met name op het gebied van onafhankelijkheid en onpartijdigheid.”

Moeilijke kunst bestaat niet

‘’Kunst vraagt inspanning. De verantwoordelijkheid tot begrijpen ligt bij het publiek, niet bij de kunstenaar.” Dat schrijft Gaea Schoeters in haar artikel met de provocatieve titel: Moeilijke kunst bestaat niet.

How To Digitale Kunstkritiek

Op 19  april jl. lanceerde Het Laboratorium Actuele Kunstkritiek (LAK) een opmerkelijk initiatief: de How To Digitale Kunstkritiek. De How To biedt een praktische gids voor de beoefening van kunstkritiek in een toenemend gedigitaliseerde cultuur. 

LAK stelt dat het publiek steeds vaker een actor is in het kunstenveld. In het theater participeert ze, in het museum cureert ze, met designers ontwerpt ze. In de kritische reflectie op die kunst is haar rol echter marginaal, zeker als actor. In de dynamiek van het terreinverlies van de old school kritiek won het pleidooi voor een democratische kunstkritiek aan kracht. Zie hier de reden voor dit digitale instrument. Je kunt er ook workshops in volgen.

De How To is onder meer geschikt voor critici, redacties en journalisten, maar zeker ook voor festivals, presentatie-instellingen, educatie-afdelingen en publieksmedewerkers.

Elke donderdag het culturele nieuws uit Brabant en de rest van Nederland in je mailbox? Meld je dan aan voor een gratis abonnement op de mail.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
Geen reacties

Geef een reactie