TON Talk, Trends, Ontwikkelingen en Nieuws #9

Tweewekelijks neemt documentalist Ton van der Linden jou mee langs de belangrijkste Trends, Ontwikkelingen en Nieuwtjes. Geheel in lijn met het thema ‘Vogelvrij’ neemt Ton jou in aflevering #9 van de TON Talk mee in een aantal ontwikkelingen op het gebied van buitenlandse makers, gevluchte kunstenaars en wat kunst voor vluchtelingen kan betekenen.

De volgende onderwerpen komen aan bod in deze aflevering van de TON Talk:

The State of Artistic Freedom 2018

In maart jl. verscheen er een rapport van de organisatie Freemuse: The State of Artistic Freedom 2018. In 2017 zaten 48 kunstenaars samen meer dan 188 jaar gevangenisstraf uit. Spanje heeft dertien rappers gevangen gezet; meer muzikanten achter de tralies dan welk ander land ook. Gemiddeld werd in 2017 één artiest per week vervolgd voor het uiten van zijn of haar mening. Egypte, Rusland en Israël waren verantwoordelijk voor een derde van de schendingen tegen LGBT-kunstenaars en LGBT-publiek. Zeventig procent van de schendingen van vrouwelijke kunstenaars en publiek was op grond van onfatsoenlijkheid. Een redenering die werd gebruikt in 15 landen in Europa, Noord-Amerika, Azië en Afrika. Kunstenaars uit minderheidsgroepen hebben bovendien te lijden gehad onder schendingen van hun artistieke vrijheid in een bijna 50/50-verdeling tussen landen in het noorden en het zuiden van de wereld. Freemuse heeft tien landen geïdentificeerd die alarmerende ontwikkelingen hebben laten zien in de manier waarop ze kunstenaars en hun vrijheid van artistieke expressie behandelen en die de organisatie in 2018 in de gaten gaat houden. Deze landen zijn: China, Cuba, India, Iran, Israël, Mexico, Polen, Spanje, Venezuela en de Verenigde Staten.

Filmfestival van Cannes

Nu wat dichter bij huis. We hebben allemaal de beelden gezien van de rode loper van het Filmfestival van Cannes. De nieuwe film, ‘Faces (Se Rokh)’, van de Iraanse Jafar Panahi die Iran niet mag verlaten, is op het Filmfestival in première gegaan met een staande ovatie en een symbolisch lege stoel voor de dissidente regisseur. Op het Filmfestival vond ook de première plaats van ‘Leto’, van de Russische film- en theaterregisseur Kirill Serebrennikov. Vlak daarvoor had Poetin bij zijn vierde inauguratie als president verklaard dat de sprong naar de toekomst die Rusland nodig heeft ‘Alleen mogelijk is in een vrije samenleving’. Serebrennikov was niet in Cannes; sinds augustus vorig jaar heeft de Rus ‘huisarrest’. Hij mag alleen telefonisch contact hebben met zijn advocaten en zijn familie. De regisseur kan tien jaar gevangenisstraf krijgen. Een officiële beschuldiging tegen Serebrennikov is er niet. In 2014 heeft hij kritisch commentaar geleverd op Ruslands annexatie van de Krim, maar niemand weet of dat de echte reden is voor de politie-inval in zijn appartement vorig jaar en de arrestatie die daarop volgde. Volgens de Russische autoriteiten zou Serebrennikov zich schuldig hebben gemaakt aan het achterover drukken van bijna €900.000.

AIDA

Enkele jaren geleden was AIDA actief in Nederland. De organisatie stopte in januari 2013. Stichting AIDA Nederland heeft zich vanaf 1980 ingezet voor kunstenaars die vanwege hun artistieke werk moesten vluchten en nu in Nederland leven. AIDA hielp de kunstenaars individueel en voerde actie voor collega’s die onder druk stonden of gevangen zaten en vervulde een brugfunctie tussen kunstenaars en de Nederlandse cultuursector. AIDA was bemiddelaar, adviseur en wegwijzer en maakte multidisciplinaire programma’s over thema’s als kunst en censuur, vernietiging van cultureel erfgoed en niet-westerse kunst. De stichting stopte noodgedwongen met deze werkzaamheden. Al in 2010 werd de organisatie geconfronteerd met de beslissing van het ministerie van OCW om geen subsidie meer te verstrekken aan AIDA. Dit ondanks het positieve advies van de Raad voor Cultuur in 2008.

Art for Amnesty

Een organisatie die nog wel actief is: Art for Amnesty. Een internationaal samenwerkingsverband van kunstenaars, onder wie podiumkunstenaars, regisseurs, acteurs, beeldend kunstenaars en componisten, die met werk en uitvoeringen campagnes van Amnesty International ondersteunen.

Kleinere initiatieven

Er zijn ook allerlei kleinere initiatieven te benoemen. Denk bijvoorbeeld aan De Werkelijkheid. Een collectief van ondernemende kunstenaars met een vluchtelingenachtergrond. Zij waren betrokken bij het project Art of Integration, een initiatief van bkkc, het Temporary Art Center (TAC) in Eindhoven en het Van Abbemuseum. Samen met gevluchte kunstenaars en Stichting De Werkelijkheid organiseren ze exposities

Denk ook aan Stichting The Buddy Film Project. Opgericht in 2017 door actrice Dewi Reijs, regisseur Dennis Overeem en producent In-Soo Radstake. Deze stichting koppelt gevluchte filmprofessionals aan Nederlandse filmprofessionals. De beste manier om te integreren en een nieuw leven op te bouwen is volgens hen door aan het werk te gaan. “Werk biedt iemand stabiliteit, inkomen, sociale contacten, ontplooiing en een bepaalde sociale status.”

Arnon Grunberg

Op dit moment loopt het project ‘Geef ons het museum‘ waarbij Arnon Grunberg met een groep kunstenaars tot en met 31 mei a.s. ‘woont’ en werkt in het Stedelijk Museum in Amsterdam. ’s Middags werken ze in de Audi-zaal aan hun kunst en gaan ze in debat met publiek. De feestelijke afsluiting vindt plaats op 1 juni a.s. Grunberg heeft gekozen voor migrantenkunstenaars. In een gesprek met het Stedelijk Museum werd gesuggereerd dat Grunberg misschien met gevluchte kunstenaars in het Stedelijk wilde ‘wonen’. Had migratie niet zijn interesse? Dat had het wel.

“Bovendien is onze maatschappij geobsedeerd door migratie.” Hij schrijft verder: “In gesprekken met kunstenaars uit oorlogsgebieden bleek een aantal dingen. De gevluchte kunstenaar wil gewoon kunstenaar zijn en hij wil dat zijn kunst serieus wordt genomen. Zoals de Nederlandse schrijver als hij in het buitenland optreedt als schrijver wil worden gezien en niet als menselijk verlengstuk van een stukje Goudse kaas, zo wil de Syrische in Nederland verblijvende kunstenaar geen verlengstuk zijn van de oorlog aldaar, al heeft hij daar misschien iets over te zeggen. Aangezien de vragen – wat is het museum en voor wie is het museum? – ten grondslag lagen aan dit project, kwamen wij op het idee dat de kunstenaars en de schrijver in de ochtend verschillende taken in het museum zouden vervullen: suppoost, medewerker in de boekhandel, directiesecretaris, assistent van de restaurateur. Maar waarom migratie? Voor mij is de mens een ontsnappingskunstenaar. Waarom ontsnap je, hoe ontsnap je en waarheen ontsnap je, antwoord op die vragen vormt onze identiteit. Migratie is slechts een specifieke vorm van ontsnappingskunst. En de kunstenaar en de schrijver beoefenen een paradoxale vorm van ontsnappingskunst. Zij zoeken waarheid, als ik dat wat grote woord mag gebruiken, proberen die te tonen en doen tegelijkertijd hun best eraan te ontsnappen.”

Tot slot

Een onderzoek naar het effect van kunst- en cultuurprojecten voor vluchtelingen, dat LKCA en Movisie in opdracht van de Vereniging Nederlandse Gemeenten uitvoerden. Veel initiatiefnemers en financiers hebben het vermoeden dat deze projecten helpen om vluchtelingen beter en sneller te laten participeren en integreren.

KIS, het Kennisplatform Integratie & Samenleving, dat het onderzoek mede-financiert, heeft eerder al op een rij gezet wat dit soort projecten kunnen bijdragen:
1. Ze geven vluchtelingen een gezicht
2. Ze creëren draagvlak bij de ontvangende samenleving
3. Ze doorbreken het isolement
4. Ze zetten in op talentontwikkeling
5. Ze dragen bij aan traumaverwerking

Elke dinsdag het culturele nieuws uit Brabant en de rest van Nederland in je mailbox? Meld je dan aan voor een gratis abonnement op de mail.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
Geen reacties

Geef een reactie