Trends & Ontwikkelingen 15 mei 2020

Elke vrijdag het culturele nieuws uit Brabant en de rest van Nederland op een rijtje. Dit bericht elke vrijdag in je mailbox? Neem dan een gratis abonnement op de mailservice.

Cultuurbeleid

nederland

  • Binnen hun bestaande budgetten hebben de zes rijkscultuurfondsen (Fonds Podiumkunsten, Mondriaan Fonds, Nederlands Letterenfonds, Filmfonds, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie en Fonds voor Cultuurparticipatie) ruimte gemaakt voor specifieke maatregelen, gericht op de verschillende sectoren die zij bedienen. Het gaat om een bedrag van ruim € 15 miljoen, dat dit jaar wordt ingezet via bestaande en nieuwe fondsenregelingen. Dit bedrag is aanvullend op de zogeheten coulancemaatregelen die het Rijk en de fondsen al toepassen (zoals het accepteren van uitstel, verplaatsing, wijziging of potentieel afstel van plannen), de generieke maatregelen van het kabinet (zoals de tegemoetkoming in loonkosten en ondersteuning van zzp’ers) en het door minister van Engelshoven aangekondigde aanvullend bedrag van € 300 miljoen (dat op dit moment gezamenlijk wordt uitgewerkt). Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap , De Volkskrant
  • Op 12 mei kondigden de rijkscultuurfondsen aan 15 miljoen euro extra in te zetten voor het ondersteunen van makers en instellingen. Dit bedrag is aanvullend op de zogeheten coulancemaatregelen die het Rijk en de fondsen al toepassen, de generieke maatregelen van het kabinet en de door minister van Engelshoven (OCW) toegezegde extra ondersteuning van 300 miljoen euro. Hoe bieden de fondsen de gevolgen van de coronacrisis het hoofd, wat willen ze met het extra geld bereiken en hoe zien zij de toekomst tegemoet? Een interview met Henriëtte Post (directeur Fonds Podiumkunsten) en Bero Beyer (directeur Filmfonds). Boekman
  • De Taskforce culturele en creatieve sector heeft op 12 mei een brief gestuurd naar minister Ollongren (BZK). Zij vergadert in het kabinet en met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) over een tweede steunpakket en doeluitkeringen in het Gemeentefonds vanwege de coronacrisis. De taskforce vraagt om afspraken voor compensatie van de huisvestingslasten van culturele instellingen, inclusief repetitie/werkruimtes voor makers. De taskforce dringt er op aan dat deze compensatie in de vorm van een doeluitkering aan gemeenten en provincies wordt vormgegeven. Daarmee kan snel tot uitvoering worden overgegaan en worden de administratieve lasten tot een minimum beperkt. Bovendien stelt een dergelijke uitkering gemeenten in staat om in gesprek met de culturele instelling tot maatwerk te komen. Kunsten’92 , De Volkskrant
  • De Taskforce culturele en creatieve sector heeft op 11 mei een brief gestuurd aan de woordvoerders Economische Zaken en Klimaat ter voorbereiding op het Kamerdebat over het noodpakket banen en economie op 18 mei a.s. Ter voorbereiding op dit debat vraagt de taskforce de aandacht van de EZK ­ woordvoerders, niet alleen voor ondernemers in de culturele en creatieve sector en de uitdagingen waar zij vanwege de coronacrisis voor staan, maar ook voor waar zij kunnen bijdragen aan het oplossen ervan. Kunsten’92 , Kunsten’92 , Tweede Kamer
  • Op 7 mei waren de stemmingen in de Tweede Kamer over de suppletoire begroting, het amendement hierop, en de moties die op 28 april bij het debat Cultuur en corona zijn ingediend. Het amendement van SP Kamerlid Kwint, dat vroeg om € 700 miljoen extra toe te voegen werd verworpen. De extrabegroting van € 300 miljoen is aangenomen. Alle in stemming gebrachte moties zijn aangenomen (2 moties zijn aangehouden, die kunnen later nog in stemming kunnen worden gebracht). De Tweede Kamer was vrijwel unaniem. Alleen de PVV stemde tegen de hulp voor de Nederlandse culturele sector. Kunsten ’92 ziet het als steun in de rug dat de Kamer erkent dat een aanvullend steunpakket voor de culturele en creatieve sector zeer urgent is, niet alleen voor werkenden en makers, en voor niet-gesubsidieerde partijen (die beiden buiten de boot dreigen te vallen), maar ook met het oog op de grote uitdagingen die op de langere termijn op ons afkomen. Tweede Kamer , Kunsten’92
  • In een brief aan Staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken en Klimaat en Minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid pleit de BNA voor een verlenging van de noodmaatregelen van het kabinet en het stimuleren van bouwplannen. Anders kunnen architectenbureaus en de bouw na de zomer in de problemen komen. BNA
  • Kunstbeurzen komen niet in aanmerking voor steun van de overheid. Twaalf Nederlandse kunstbeurzen pleiten voor marktstimulerende maatregelen. Het Parool
  • MKB-Nederland wil dat de huidige TOGS-regeling verder wordt uitgebreid, omdat er nog altijd sectoren ten onrechte buiten de boot vallen. Dat schrijft voorzitter Jacco Vonhof in een brief aan de Tweede Kamer. Ook pleit hij voor een regeling in het tweede noodpakket die nauwer aansluit op het werkelijke omzetverlies en de doorlopende vaste lasten voor ondernemers. MKB
  • De uitspraken van minister De Jonge over de toekomst van de evenementenbranche zijn bij de Vereniging Van EvenementenMakers (VVEM) in het verkeerde keelgat geschoten. “Dit is een toekomstbeeld zonder en richting.” De relatieve duidelijkheid die de evenementenbranche had gekregen, is volgens de VVEM weer helemaal verdwenen. “Deze branche kan het zich niet veroorloven om het inmiddels broze consumentenvertrouwen te verliezen, maar weet inmiddels zelf ook niet meer waar zij voor de langere termijn aan toe is. Deze uitspraken hebben voor paniek gezorgd en frustratie over het gebrek aan overleg.” Inmiddels heeft de minister zijn uitspraken wat genuanceerd en RIVM-directeur Jaap van Dissel heeft een en ander in een briefing aan de Kamer verzacht. VVEM
  • De Nederlandse staat maakt 750 miljoen euro extra aan overbruggingskredieten mogelijk voor ondernemingen met een relatief kleine financieringsbehoefte (van 10.000 tot 50.000 euro). De regeling krijgt de naam Klein Krediet Corona (KKC) en is mede op initiatief van de banken tot stand gekomen. De overheid staat voor 95% garant (713 miljoen euro). De leningen zullen worden verstrekt door de banken en een rente hebben van maximaal 4%. Ook niet-bancaire geaccrediteerde financiers kunnen de lening verstrekken. Naar verwachting kunnen enkele tienduizenden ondernemingen gebruik maken van de lening. nl
  • Op 8 mei zijn de beschikkingen aan gemeenten verzonden met een derde voorschot voor de uitkerings- en uitvoeringskosten van de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo). Het derde voorschot bedraagt in totaal € 550 miljoen. De totale bevoorschotting voor de Tozo komt hiermee op € 2,0 miljard. nl
  • Het lijkt misschien ver weg, maar 17 maart 2021 zijn er weer Tweede Kamerverkiezingen. LKCA levert input voor cultuureducatie en -participatie voor de conceptverkiezingsprogramma’s. Zet Cultuur op de Agenda! LKCA
  • Op 18 mei wordt de knoop doorgehakt over de nieuwe invoeringsdatum van de Omgevingswet. Die dag staat een overleg gepland tussen minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) en een afvaardiging van gemeenten. Vriend en vijand gaan uit van een jaar uitstel tot 1 januari 2022. Binnenlands bestuur
  • De 300 miljoen euro, die het kabinet in cultureel Nederland wil verdelen, kwam op 8 mei aan de orde in de Provinciale Statencommissie Economie van de provincie Zeeland, Enkele fracties, zoals GroenLinks, zijn bang dat het merendeel van het geld bij grote culturele instellingen in de Randstad terecht komt, en niet bij kleinere instellingen in de regio. Volgens de Zeeuwse gedeputeerde Anita Pijpelink (PvdA) is de verdeling van de 300 miljoen euro inderdaad een zorg voor alle provincies. De provincie Zeeland is bezig om de schade van de coronacrisis voor culturele instellingen in Zeeland te inventariseren, om aanspraak te kunnen maken op een deel van de 300 miljoen euro van het kabinet. Omroep Zeeland
  • De provincie Limburg en de acht grote en middelgrote Limburgse gemeenten zijn bereid vier miljoen euro op tafel te leggen ter ondersteuning van Limburgse culturele instellingen. Het provinciebestuur schrijft dat in een brief aan minister van Engelshoven (OCW). Het provinciebestuur wil 800.000 euro extra betalen voor het Bonnefantenmuseum in Maastricht en het Museumplein in Kerkrade. Nog eens 900.000 wil het uittrekken voor streekmusea, theaters, poppodia, urban – dance en instellingen die alleen provinciale subsidie krijgen. De negen grote en middelgrote Limburgse gemeenten trekken naar verwachting samen 2,3 miljoen euro uit voor hun gemeentelijke culturele voorzieningen. Zij nemen op zeer korte termijn een besluit over waar dat geld naar toe gaat. 1Limburg
  • Uit onderzoek van het Huis voor de Kunsten Limburg blijkt dat de situatie voor verenigingen in de Limburgse amateursector na 1 juli ‘’schrijnend’ wordt. De schade per vereniging is gemiddeld 3.800 euro. De inkomsten van de verenigingen bestaan uit contributie van de leden, (sponsor)acties en presentatiemomenten zoals concerten en voorstellingen. De laatste twee bronnen vallen nu weg, vertelt directeur-bestuurder Ruud van Eeten van Huis voor de Kunsten Limburg. De vaste lasten, zoals huur en loon voor professionele begeleiders, moeten ze echter doorbetalen, zo licht hij toe. Klankwijzer , 1Limburg
  • De VVD in het Limburgs Parlement maakt zich grote zorgen over de toekomst van culturele muziekverenigingen als gevolg van de coronacrisis. Het gaat dan bijvoorbeeld om fanfares, harmonieën, fanfares, koren en blaaskapellen. In schriftelijke vragen dringt VVD-fractievoorzitter Karin Straus er dan ook bij het provinciebestuur op aan om in actie te komen. 1Limburg
  • De provincie Drenthe vraagt aan minister van Engelshoven (OCW) een bedrag van 1 miljoen euro uit het landelijke noodsteunfonds voor vitale regionale cultuurinstellingen. Samen met de Drentse gemeenten wil de provincie een zelfde bedrag bijleggen. Daarnaast richt de provincie een Drents noodfonds voor musea, theaters en podia op, waar het college van Gedeputeerde Staten een bedrag van 500.000 euro in stopt, afkomstig uit bestaande cultuurbudgetten. Provincie Drenthe
  • De provincie Utrecht wil een steunpakket oprichten waar de cultuur- en erfgoedsector een beroep op kan doen om financieel door deze zware periode heen te komen. Het gaat om een bedrag van ongeveer 6 miljoen euro, verdeeld over drie sporen. De precieze uitwerking van dit steunpakket zal de komende tijd, in afstemming met gemeenten, en andere partners uit de culturele sector verder vorm krijgen. De definitieve besluitvorming over het algehele steunpakket zal in juli plaatsvinden bij de behandeling van de Zomernota 2020 en de Kadernota 2021 in Provinciale Staten Provincie Utrecht. Provincie Utrecht , RTV Utrecht
  • De culturele sector van Overijssel ging in gesprek met de Overijsselse gedeputeerde. Dit na het versturen van een brandbrief. Het was een goed gesprek, aldus directeur Arnoud Odding van het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. “Het zou zonde zijn als mensen binnenkort alleen nog maar in Utrecht of Zuid-Holland terechtkunnen voor cultuur”, aldus Odding. Gedeputeerde Roy de Witte heeft toegezegd er in Den Haag op aan te dringen dat de hulp aan de culturele sector beter wordt gecoördineerd zodat ook de regio voldoende aan bod komt. RTV Oost
  • Schrap nu eindelijk die opschalingskorting en verruim het lokaal belastinggebied. Haal het Wmo-abonnementstarief van tafel en schrap de verhuurderheffing, of zet die heffing gericht in voor de wijken. Met terugwerkende kracht moeten gemeenten voldoende budget krijgen voor de gedecentraliseerde taken in het sociaal domein. En een taakdifferentiatie tussen stad en ommeland vergroot de gezamenlijke slagkracht. Dit, en veel meer, staat op het ‘wensenlijstje’ – of zo je wilt, de boodschap aan ‘Den Haag’ – van het stedennetwerk G40. Binnenlands bestuur
  • Hans van Soelen is hoofd Culturele Zaken bij de Gemeente Utrecht. Een gesprek over de rol van de gemeente bij het ondervangen van de gevolgen van de coronacrisis op de culturele sector. Welke mogelijkheden hebben gemeenten, welke beperkingen zijn er en hoe ziet het perspectief er op de lange termijn volgens van Soelen uit? Boekman
  • Kunst- en cultuurinstellingen krijgen 17 miljoen subsidie van de gemeente Amsterdam. Daarmee wil het college van B en W de sector financieel tegemoetkomen tijdens de coronacrisis. Het geld komt uit de door de gemeente ingestelde noodkas en is bedoeld voor de komende maanden. Het college kiest ervoor om de instellingen te ondersteunen die onderdeel uitmaken van het Kunstenplan. Deze instellingen zijn door de Amsterdamse Kunstraad en het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK) geselecteerd op basis van de beleidsdoelstellingen van het gemeentebestuur. De gemeente werkt ook aan steunmaatregelen voor instellingen die projectsubsidies ontvangen bij het AFK, en voor de broedplaatsen. Gemeente Amsterdam
  • Er is een grootstedelijk fonds nodig om de culturele en creatieve infrastructuur in Amsterdam overeind te houden: de Amsterdamse Bank voor het Behoud van Kunst en Cultuur (ABBKC). Dat staat in een advies dat de Amsterdamse Kunstraad heeft aangeboden aan het gemeentebestuur. Kunstraad, Het Parool
  • Ruim twintig Leidse cultuurinstellingen vragen de gemeente Leiden in een brandbrief om het instellen van een noodfonds van 2,5 miljoen euro. Dat zou er nog dit jaar moeten komen om te voorkomen dat de Leidse cultuursector omvalt. De culturele organisaties schatten de schade tot 1 juni al op 750.000 euro en dat bedrag loopt eind dit jaar op tot de gevraagde 2,5 miljoen. Sleutelstad
  • Nijmeegse kunstenaars die een goed idee hebben voor een ‘Corona’ cultuurproject kunnen snel een subsidie krijgen. Daarmee wil de gemeente Nijmegen de cultuursector ondersteunen en in deze bijzondere tijd kunst inzetten om de leefbaarheid in de stad te vergroten. Veel culturele activiteiten gaan deze zomer immers niet door. De gemeente Nijmegen opent vanaf 13 mei een nieuwe subsidieregeling voor corona cultuurprojecten. Dit is een regeling waar kunstenaars en culturele organisaties binnen twee weken een subsidie kunnen krijgen om een kunstproject te realiseren dat een reactie is op de coronacrisis. Gemeente Nijmegen, Omroep Gelderland , RN7
  • Vanaf 29 april mogen kinderen en jongeren tot 18 jaar in de buitenlucht weer sporten. Nu kunnen ze ook in de buitenlucht deelnemen aan culturele activiteiten. De Drentse gemeenten hebben een protocol vastgesteld met richtlijnen voor aanbieders van deze culturele activiteiten. Assen
  • Writers Unlimited heeft Ellen Walraven benoemd als nieuwe artistiek directeur van het Haagse literatuurfestival. De benoeming roept vragen op over de onafhankelijkheid van de Adviescommissie Meerjarenbeleidsplan Kunst en Cultuur 2021-2024, waarvan zij ook deel uitmaakt. Een van de meest in het oog springende adviezen was de afwijzing van de aanvraag van een ander literatuurfestival: Crossing Border. Omroep West
  • Sabine Verheyen, voorzitter van de commissie Cultuur en Onderwijs van het Europees Parlement, pleit voor een verdubbeling van het Creative Europe budget. Creative Europe Desk
  • ‘Duitsland is een land van cultuur en we zijn trots op ons uitgebreide aanbod in het hele land: op de musea, de theaters, de operahuizen, de literatuurclubs en nog veel meer.’ Dat was de boodschap waarmee de Duitse bondskanselier Angela Merkel op 9 mei een toespraak opende waarin ze meer steun toezegde aan de culturele sector om de klappen van de coronacrisis op te vangen. In haar toespraak reageerde ze op kritiek van belangenorganisaties van beeldend kunstenaars en filmmakers, die vonden dat de steun vanuit Bondsregering tekortschoot. nl
  • Kunst is van levensbelang voor de democratie, schrijft Monika Grütters, de Duitse cultuurminister.
  • Over het belang van kunst en cultuur, vooral in tijden van crisis. Der Tagesspiegel
  • In Duitsland wordt kunst en cultuur wel serieus genomen. op Duitsland. Is dat waar? En hoe valt dat te verklaren? De Volkskrant
  • Van Adamo tot Angèle en van Anne Teresa De Keersmaeker tot de broers Dardenne, driehonderd kunstenaars en cultuurwerkers trekken in een brief aan de Belgische premier Wilmès aan de alarmbel. ‘We hebben geen vooruitzicht op herstel.’ De Standaard

 

noord-brabant

  • In de periode 2021-2024 heeft het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap jaarlijks 250.000 euro beschikbaar voor een museum per provincie. Dit bedrag is voor het vergroten van het publieksbereik. In Noord-Brabant werken we samen, dat geldt ook voor de musea. Dus stelde het Noordbrabants museum voor aan het Textielmuseum Tilburg, het Van Abbemuseum Eindhoven, het Helmond Museum, het Stedelijk Museum Breda en het Design Museum ’s-Hertogenbosch om samen een aanvraag te doen. Dit blijkt uit het tweede blog van gedeputeerde cultuur Anne-Marie Spierings, waarin ze o.m. ook spreekt over de subsidieregeling voor amateurkunst. nl
  • De Kunst van Brabant heeft op 11 mei een brief gestuurd naar de gedeputeerde cultuur van de provincie Noord-Brabant en de wethouders cultuur van Breda, Tilburg, ’s-Hertogenbosch, Helmond en Eindhoven inzake steunmaatregelen voor de culturele sector vanwege corona en de matching met extra gelden vanuit OCW. De Kunst van Brabant
  • De provincie Noord-Brabant trekt 2 miljoen uit voor het steunpakket voor cultuur. De vijf gemeenten in BrabantStad (Tilburg, Eindhoven, ‘s-Hertogenbosch, Breda en Helmond) komen samen met nog eens minstens 2 miljoen. Met de matching van die 4 miljoen door het Rijk kan het totale steunpakket dus uitkomen op 8 miljoen euro. Het Tilburgse college stelt een bedrag van 750.000 euro beschikbaar aan dit steunpakket voor cultuur. Wethouder Marcelle Hendrickx (D66): ,,De culturele sector heeft het sowieso al niet erg breed en daar is nu de coronacrisis bovenop gekomen. Daardoor zijn alle inkomsten in één klap weggevallen. Met deze steun van 7,5 ton laten we zien dat wij onze culturele instellingen essentieel vinden voor het vestigingsklimaat, onderwijs en de economie van Brabant.” Brabants Dagblad , inlog vereist
  • Het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft de nieuwe regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024 bekendgemaakt aan penvoerders. Aan Kunstloc Brabant en de partnerorganisaties van BrabantStad de taak om een gezamenlijke aanvraag te schrijven. Dit in het kader van de regionale samenwerking op het gebied van cultuureducatie in de nieuwe beleidsperiode. Onlangs hebben bestuurders van BrabantStad zich positief uitgesproken over de koers richting één gezamenlijke aanvraag voor deze landelijke regeling. Op 1 november 2020 moet de aanvraag ingediend worden bij het fonds. Kunstloc Brabant
  • Inclusiviteit en diversiteit zijn belangrijke en actuele thema’s in de kunst- en cultuursector. Dat is niet zo gek, cultuur is van iedereen en iedereen moet kunnen deelnemen. Die tendens ziet Kunstloc Brabant ook terug in de aanvragen voor het impulsgeldenprogramma. Culturele organisaties gebruiken de subsidie steeds vaker om nieuwe doelgroepen duurzaam aan zich te verbinden. Bijvoorbeeld door het ontwikkelen van nieuwe initiatieven of door het bestaande aanbod toegankelijker te maken. Aandacht voor drie projecten in Noord-Brabant, waarbij de provinciale impulsgelden worden ingezet ten behoeve van publiekswerking: Theater van de Stad, Krakers en Wij zijn 13. Kunstloc Brabant

 

reacties op het bestuursakkoord provincie noord-brabant

  • Veel gestelde vragen over cultuur in het bestuursakkoord 2020-2023. Statenlid Marcel Deryckere van het CDA beantwoordt ze. CDA Brabant
  • Uit het bestuursakkoord dat op 7 mei is bekendgemaakt op het provinciehuis in ’s-Hertogenbosch blijkt voor cultuur een minder prominente rol dan voorheen. Dat betekent dat vanaf 2023 het budget voor de cultuursector omlaag gaat. In welke orde van grootte valt niet op te maken uit de begroting omdat alle bedragen staan onder de noemer ‘Vrije tijd en erfgoed’. Wil van Pinxteren van de partij Lokaal Brabant – met één zetel vertegenwoordigd in Provinciale Staten – wordt de gedeputeerde met deze portefeuille. Brabant Cultureel
  • De boeren zijn de winnaars, de natuur en de cultuursector de verliezers. De Volkskrant , Trouw
  • De afgelopen dagen riep het bestuursakkoord in de Brabantse culturele sector en daarbuiten veel reacties op. Kunstloc Brabant heeft het bestuursakkoord aandachtig gelezen. Hoewel nog veel onbekend is vallen ons een aantal zaken op. Een korte samenvatting, een aantal vragen erover en de brief die Kunstloc Brabant stuurde aan G.S. Kunstloc Brabant
  • De Eindhovense burgemeester John Jorritsma (VVD) reageert met gemengde gevoelens op de inhoud van het nieuwe Brabantse coalitieakkoord, blijkt uit zijn schriftelijke reactie op 7 mei. Zorgen zijn er bij Jorritsma over de aangekondigde bezuinigingsmaatregelen op sport en cultuur. Eindhovens Dagblad
  • Géén stevig protest tegen de bezuinigingen op de cultuursubsidie door de provincie. De gemeente ’s-Hertogenbosch vertrouwt op de afspraken die in het verleden gemaakt zijn, maar wil met de vier andere grote steden in Noord-Brabant wél een gesprek aan met gedeputeerde Wil van Pinxteren van vrije tijd, waar cultuur onder valt. ,,Er liggen afspraken over samenwerking en subsidies met de provincie en ga er vanuit dat die nagekomen worden. Een gesprek is het meest effectief. We moeten nu niet publiekelijk gaan reageren‘’’, aldus cultuurwethouder Mike van der Geld. Hij ziet in het bestuursakkoord consequenties voor de cultuur. ,,Maar waar deze precies gaan zitten weet ik nog niet. Dat wordt pas duidelijk bij de verdere uitwerking van het akkoord.’’ Brabants Dagblad
  • ‘’Het mes zetten in de cultuur subsidies heeft ook direct gevolgen voor onze stad. Een rijk cultureel leven zorgt voor werkgelegenheid, is een aanjager voor onze (lokale) economie en trekt bezoekers naar onze stad.’’ Dat schrijft de Bossche partij De Bossche Groenen op haar website. De Bossche Groenen
  • Marcelle Hendrickx, wethouder van Tilburg voor D66, uit op Facebook er moeite mee te hebben “dat er geen enkele inhoudelijke ambitie wordt geuit op het gebied van cultuur”. De coalitie wil de vruchten plukken van het verleden, maar niet investeren in de toekomst. “Zonder échte ambitie, waardering en middelen voor kunst & cultuur zakken we af naar middelmatigheid, naar kleurloosheid, naar een grauw bestaan in Brabant” Facebook
  • De fractievoorzitters van PvdA, D66, GroenLinks en SP uit de vijf grote steden spreken zich uit tegen het voornemen van het nieuwe provinciebestuur in Brabant om vanaf 2023 jaarlijks 7 miljoen euro minder uit te geven aan sport, cultuur en vrijetijdseconomie. Net als hun collega’s in de provincie proberen ze het nieuwe provinciebestuur nog op andere gedachte te brengen. Op 20 mei praten Provinciale Staten over het nieuwe bestuursakkoord. Brabants Dagblad
  • De kunst- en cultuursector in Noord-Brabant is ontzet door de plannen die het nieuwe provinciebestuur op 7 mei bekendmaakte. Hun subsidies worden de komende jaren grotendeels afgebouwd. “Het is een schande. Elke boerenlul kan dit opschrijven”, vertelt een woedende Jack Timmermans van dansgezelschap De Stilte in Breda. Omroep Brabant
  • De kunst- en cultuursector is laaiend op het beoogde nieuwe Brabantse college van Gedeputeerde Staten. Het nieuwe bestuur miskent de economische en creatieve bijdrage van kunst en cultuur aan de samenleving. Ook schoffeert het de sector door hem weg te zetten als onderdeel van ‘vrije tijd’. De sector laat het er niet bij zitten. Binnenlands bestuur
  • De cultuursector in Noord- Brabant is onthutst over wat de nieuwe coalitie in het provinciehuis wil met kunst en cultuur. ‘Het is dieptriest’. Er klinkt protest van alle kanten. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Geen provinciale subsidies meer voor cultuur. Dat valt slecht bij sommige West-Brabanders: ‘Het hele kaartenhuis kan instorten’. BN – De Stem , inlog vereist
  • De Kunst van Brabant vreest dat er onder het nieuwe bestuur in de provincie Noord-Brabant een kaalslag gaat plaatsvinden in de culturele sector. Dat leidt de belangenorganisatie af uit het bestuursakkoord dat de partijen VVD, CDA, Forum voor Democratie en Lokaal Brabant hebben gesloten. Een van de hoofdpunten uit dat akkoord is dat cultuurbeleid niet langer een kerntaak is van de provincie. Brabant Cultureel
  • Midden in de coronacrisis die ook de cultuursector hard raakt, komt het nieuwe provinciebestuur in Noord-Brabant met een onheilspellende boodschap. Het mes gaat diep in de uitgaven voor kunst en cultuur. Wat staat er op het spel? Brabant Cultureel
  • Marilyn Jongenelen, Theo ­Andriessen, Marc Eysink Smeets en Ap de Vries van De Kunst van Brabant betogen dat het provinciebestuur voorbij gaat aan de betekenis van cultuur voor de Brabantse samenleving. Brabanders vinden cultuur belangrijk, en vele Brabanders zijn bezoekers en vrijwilligers. Cultuur draagt bij aan economische expansie en werkgelegenheid, en de sector realiseert veel inkomsten. Met dit akkoord schiet de provincie zich in de eigen voet en vervreemdt zich van grote groepen Brabanders. Brabants Dagblad , inlog vereist, De Kunst van Brabant
  • Nieuwsbrief De Kunst van Brabant, d.d. 14 mei. De Kunst van Brabant
  • Nieuwsbrief De Kunst van Brabant, d.d. 13 mei 2020. De Kunst van Brabant
  • Nieuwsbrief van De Kunst van Brabant over de acties tegen de beleidsvoornemens van het nieuwe provinciebestuur inzake cultuur, dd 10 mei. De Kunst van Brabant
  • Wegvallen van provinciale gelden betekent een serieuze bedreiging voor makers, artiesten, instellingen, festivals en cultuureducatie en -participatie. Gemeenten kunnen het gat dat dreigt te ontstaan niet zomaar opvangen, zeker nu niet. Het betekent ook dat geld vanuit OCW, dat alleen door matching naar Brabant komt, eveneens wegvalt. De Kunst van Brabant roept de culturele sector op te protesteren d.m.v. beeld/video/rap/statement e.d. Inzenden voor 13 mei. De Kunst van Brabant
  • Peter Dictus, cultuurproducent bij Bureau Pees, stelt dat er een grens is aan het beledigen van alles waar de kunsten voor staan. Het terugdraaien van subsidies past niet in de systematiek van overheidslagen, en komt niet overeen met het verkiezingsprogramma van Lokaal Brabant. Brabants Dagblad , inlog vereist
  • Zonder de Brabantse theaters, culturele centra en toneelgezelschappen was Maartje van de Wetering nooit actrice geworden bij Flikken, of winnaar bij Maestro. Ze roept Brabant op niet haar gezicht te verliezen, en de vruchtbare culturele voedingsbodem te waarborgen. Brabants Dagblad
  • Het is onbegrijpelijk dat de kunst- en cultuursector gereduceerd wordt tot een vrijetijdssector, s schrijft Baltan Laboratories in een reactie . Het is een ontkenning van een sector die zichzelf inmiddels al lang en breed heeft bewezen. Het toont pijnlijk aan dat het nieuwe bestuur geen besef heeft wat de waarde is van cultuur. Een regio die pretendeert in te spelen op wereldwijde uitdagingen op gebied van klimaat, technologie, duurzaamheid en transformatie verliest zijn geloofwaardigheid door het niet erkennen van de kunst- en cultuursector als belangrijke aanjager voor deze wereldwijde maatschappelijke transformatie. Baltan Laboratories
  • “Juist in een tijd waarin we al lijden onder de coronabeperkingen – maar ook dagelijks de kracht van kunst en cultuur ervaren (probeer je deze dagen eens voor te stellen zonder boeken, muziek, films) – voelt dit akkoord als zinloze kapitaalvernietiging. Het hechte en constructieve culturele leven wordt ermee gekortwiekt, een zorgvuldig opgebouwde Brabantse sector dreigt – amper onderbouwd – te worden opgeofferd door kortzichtigheid.’’ Reactie van Panama Pictures. Panama Pictures
  • Het bestuur van de Brabantse Hoeders heeft een brief gestuurd naar het College van Gedeputeerde Staten . “Geacht college, hoe kan het bestáán dat u het mes zet in de financiële middelen (tot wel60 procent!) voor de cultuur. Met respect, het staat u natuurlijk volkomen vrij om samen een politiek programma in elkaar te zetten, maar het lijkt alsof u geen voeling heeft met wat er op cultureel gebied gebeurt in Brabant. Het belang daarvan wordt duidelijk miskend.” Brabant Cultureel
  • ‘’Degradatie van de Brabantse cultuur naar ‘’vrije tijd’’ in combinatie met zelfs het ontbreken van een betrokken Gedeputeerde Cultuur en aangekondigde bezuinigingen zullen ongetwijfeld gaan leiden tot een verdere verschraling van de amateurmuziek en dans in Brabant.’’ Het nieuwe bestuursakkoord van de Provincie Noord-Brabant leidt tot grote zorgen, ook bij de Brabantse Bond van Muziekverenigingen. (BBM). Uit de bezorgde brief van voorzitter Joop van de Meulenreek. Brabantse Muziekbond , Brabants Dagblad
  • Sander van Bussel, artistiek leider van Tilburg Cowboys, ziet dat de crisis wordt aangegrepen door politici om een ‘nieuwe normaal’ te dicteren. “Normaal werkt het uitzonderlijke tegen. We snakken juist naar het uitzonderlijke, de verbeelding, interactie, openheid en ruimte en niet naar een provincie waarin de grootste bek dicteert.” Make it in Tilburg
  • Kunst is machtiger dan een leger tractoren. Ingezonden brief van schrijver Jasper Mikkers. Brabant Cultureel
  • Dirigent Marc Versteeg is het niet eens met het nieuwe cultuurbeleid van de provincie en heeft daarom besloten om een ‘eenzaam protest’ te voeren. Gekleed in dirigentenkostuum en met tractor protesteerde hij op 11 mei voor het Bossche provinciehuis “De cultuursector wordt weggevaagd.” Jazznu , Brabants Dagblad , Omroep Brabant
  • Frank Lammers trekt ten strijde tegen het nieuwe provinciebestuur. Met name het ontbreken van een gedeputeerde voor cultuur stoot hem tegen de borst. Omroep Brabant
  • Beeldend kunstenaar Ralph Posset komt met protestactie tegen voorstellen in het bestuursakkoord, met name dat de kunst- en cultuursector zich moet gaan voorbereiden op een geleidelijke afbouw van subsidies. Omroep Brabant
  • “Het is schandalig kortzichtig!” Zo vat oud-gedeputeerde Henri Swinkels (SP) het cultuurgedeelte van het nieuwe bestuursakkoord van de provincie samen. Hij zette zich als gedeputeerde vier jaar lang in voor cultuur. Hij voorziet nu een groot probleem voor de culturele sector. Als de provincie geen geld meer geeft, gaan andere overheden dat waarschijnlijk ook niet doen. “Vaak zorgt provinciale subsidie ervoor dat daarna ook het Rijk en de gemeente gaan subsidiëren.” Dus als de provinciale subsidie wegvalt, kunnen ook de andere subsidies wegvallen. Omroep Brabant
  • Oud burgemeester van Breda Ed Nijpels reageert op het beleid in Noord-Brabant, waar cultuur voortaan ‘vrije tijd heet’. “Ik woon niet meer in Brabant, maar als ik er nog had gewoond, had ik mijn eigen VVD erop aangesproken.” Hij vindt het een belediging naar alle mensen in Noord- Brabant die bezig zijn met cultuur. “Orkesten, maar ook iets als carnaval waar het bouwen van wagen een vorm is van Brabantse cultuur.” Hij sprak voor de radiomicrofoon, in het programma Spraakmakers van NPO Radio 1, waarin werd gesproken over het belang van de cultuur(sector) NPO Radio 1 , NPO Radio 1
  • De beoogde bestuurders van Brabant hebben geen idee hoe de cultuur in de provincie in elkaar steekt en wat het voor de Brabanders betekent. Aldus kunstredacteur Rob Schoonen in het Eindhovens Dagblad. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • ‘’Wat in Brabant gebeurt, staat niet op zichzelf. Niet elke regio zal het zo voor zijn kiezen krijgen als het zuiden, maar verdeeldheid – het enige levensdoel van FvD – zal ook elders de kop opsteken. De gesubsidieerde cultuur zal er met moeite overleven, de ongesubsidieerde kunsten alleen voor zover ze het van aalmoezen en lokale rijke ondernemers mogen blijven doen. Of de massa. Als de inflatie toe gaat slaan, en dat gaat beginnen met de stijgende prijzen voor biertjes op een anderhalve-meter-terras en de tickets voor anderhalve-meter-musea en exclusieve anderhalve-meter-concerten, gaat de kunst terug naar gratis door en voor liefhebbers, en exclusief en hoogkwalitatief voor de allerrijksten.’’ Wijbrand Schaap over een extreem zwakke minister, een tot op het bot verdeelde cultuursector, een politiek klimaat waarin populisme de wind mee heeft, en de pandemie. Cultureel Persbureau
  • Kunstliefhebbers moeten beseffen dat in Noord-Brabant niet FvD of CDA, maar de VVD verantwoordelijk is voor het uitkleden van de kunst. George Knight , George Knight
  • ‘Brabant krijgt dankzij VVD, CDA en FvD een bestuur vóór de boeren en tegen kunst & cultuur’ Columnist Leon Verdonschot schrijft een open brief aan Wim van de Donk, commissaris van de Koning in Noord-Brabant. Nieuwe Revu
  • In Noord-Brabant is te zien wat heel Nederland te wachten staat. Een ingezonden opinie van Stefan van den Bosch. Dongen Nieuws.nl
  • Rob Schoonen herinnert zich in zijn column n.a.v.de maatregelen, die het nieuwe Brabantse G.S. voorstaat, Joep Baartmans, een gedeputeerde, met een bijzondere voorliefde voor cultuur, die zich sterk maakte voor de cultuursector. Eindhovens Dagblad , inlog vereist
  • ‘’En dat een hele kleine minderheid in Brabant, namelijk de boeren, het gelukt is met agressieve slogans en bedreigingen de macht te grijpen, is strategisch gezien in ieder geval bijzonder. Dat ze er nu een tijdje langer over mogen doen om wat milieuvriendelijker te worden, vind ik erg, maar het zat er allemaal wel in. Ik begrijp alleen niet waarom als onderdeel van de agrarische victorie het provinciale cultuurbeleid met kennelijke graagte in de gierput wordt gedonderd. “ Column Tony van der Meulen, Brabants Dagblad. Brabants Dagblad
  • ‘’cultuur = vrije tijd. Aldus het nieuwe provinciebestuur. En dat aandoenlijke gehobby mag de gemeenschap natuurlijk zo weinig mogelijk geld kosten. Het moet namelijk wel leuk blijven. Dus worden de subsidies afgebouwd. Structureel gaat er zo’n dertig procent vanaf, incidenteel gaat het naar nul. En dat noemen we dan ‘het nieuwe normaal.’ Column van Frank van Pamelen. Brabants Dagblad
  • Ook apen kunnen het belang van cultuur zien. Nu die beesten in het Provinciehuis nog. Column van Linda Akkermans. Brabants Dagblad , inlog vereist
  • Cartoonist Maarten Wolterink geeft commentaar op het toekomstperspectief van de culturele sector in Noord-Brabant. Joop
  • ‘’Brabant, waar cultuur synoniem is geworden met folklore, heeft zijn cultuurportefeuille deze week afgeschaft, de post is opgeheven. Wat er na de bezuinigingen van over is, is ondergebracht bij de gedeputeerde voor Vrije Tijd en Erfgoed. Ook de afdeling milieu is verdwenen. De Hunnen van de Farmers Defence Force hebben het bestuursakkoord gedicteerd; CDA, VVD, FVD en Lokaal Brabant voeren het uit. Zowel op het land als in de cultuur: Roundup, zover het oog reikt. In Brabant is te zien wat Nederland te wachten staat.’’ Tommy Wieringa in zijn column in NRC, waarin hij de minachting voor de kunsten aan de kaak stelt. NRC
  • Brabantse Forum-stemmers : ‘Bezuinigen op cultuur is niet verkeerd’. Brabants Dagblad

 

grote brabantse gemeenten

  • Breda trekt voor een nieuw ondersteuningspakket aan specifieke doelgroepen in de stad 7 miljoen euro uit. Het gaat vooral om steun aan bedrijven, organisaties en inwoners die buiten de coronaregelingen van het rijk vallen. Het geld en de hulp van de gemeente moet ten goede komen aan de cultuursector, sport, evenementen, zorg en maatschappelijke organisaties, dorps- en wijkcentra, economie, armoedebestrijding en onderwijs. Niet alle organisaties komen in aanmerking voor steun. Het gaat om ‘specifieke doelgroepen’. BN – De Stem
  • De Eindhovense wethouder Yasin Torunoglu (PvdA, werk en bijstand) is geschrokken van de zware eisen die het rijk stelt aan het controleren van nooduitkeringen voor zzp’ers. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Meer aandacht in de Omgevingsvisie voor de wijken van Eindhoven en niet alleen voor de binnenstad. Dat was wel de belangrijkste toezegging die wethouder Yasin Torunoglu op 11 mei in de gemeenteraad heeft gedaan. Eindhovens Dagblad
  • Sinds de corona uitbraak in maart 2020 hebben ondernemers het moeilijk. Lokale ondernemers die de stad juist zo gezellig maken. Daarom is de Helmonds stadskunstenaar Tahné Kleijn vrijwel direct begonnen met het vastleggen van haar favoriete bedrijven. In een stilleven, want dat is wat ze doet. De afgelopen tijd leverde dat zo’n vijf stillevens per week op en ontstond de fotoserie ‘Still Alive, #ShopLocal’. ,,Er zijn branches die extra zwaar getroffen zijn. Door die te bundelen ontstond een soort kwartet”, aldus Kleijn. Momenteel is ze bezig met het uitwerken van een kwartetspel.,,Helmonders kunnen straks spelen met en voor hun lokale ondernemers.” Naar verwachting zal het kwartetspel vanaf half juni verkrijgbaar zijn. via de website van Tahné Kleijn en bij diverse Helmondse ondernemers. Ook haar de foto’s zijn te koop. De winst gaat naar de ondernemer. Eindhovens Dagblad
  • Natuurlijk wordt er in ’s-Hertogenbosch hard gewerkt om inwoners, instellingen en bedrijven de coronacrisis door te krijgen. Maar een groot deel van de Bossche politiek wil meer en heeft pittige kritiek op de onduidelijkheid die in de stad leeft. Geef die duidelijkheid en kom zo snel mogelijk met een steunpakket, zoals in Eindhoven en Breda. Dat laatste gaat er komen, maar niet eerder dan begin juni. Brabants Dagblad , inlog vereist
  • De PvdA in ’s-Hertogenbosch wil de 35 tot 70 miljoen euro die de coronacrisis de gemeente volgens officiële berekeningen gaat kosten buiten de begrotingen van de komende jaren houden. ,,Als we dat niet doen bezuinigen we uiteindelijk de samenleving kapot’’, aldus fractievoorzitter Pieter Paul Slikker. Brabants Dagblad

 

overige brabantse gemeenten

  • Het gaat om veel geld, maar een meerderheid in politiek Asten wil minstens een ton uittrekken voor een interim-manager bij museum Klok & Peel, bleek op 11 mei. Opvallend genoeg was coalitiepartij Algemeen Belang tegen en pleitte voor een soort status quo. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • De bouw van het nieuwe onderkomen van cultuurcentrum Nieuwe Nobelaer in Etten-Leur gaat eind deze maand van start. BN – De Stem
  • De gemeente Oosterhout verbiedt ‘Kilometer Kunst’ op 17 mei. Bij deze drive-thrukunstexpositie zouden kunstliefhebbers vanuit de auto een tweehonderdtal werken kunnen gaan zien van zestig kunstenaars. Dit i.v.m. de coronamaatregelen. BN – De Stem , inlog vereist
  • Steeds meer verenigingen weten de weg te vinden naar de Pannehoef. Daarnaast bekijkt de Stichting Huis voor Amateurs samen met de gemeente Oosterhout hoe er overdag meer activiteiten in het gebouw kunnen plaatsvinden. Dat blijkt uit het jaarverslag van 2019. BN – De Stem
  • Oss maakt de tussenbalans op van twee maanden coronacrisis. Wethouder Frank den Brok wil binnenkort verder met de Osse gemeenteraad in debat over een steunpakket voor de cultuurinstellingen, sportverenigingen en ontmoetingsplekken (wijkcentra en dorpshuizen). Waar het geld voor dit pakket vandaan moet komen is dan tegelijkertijd onderwerp van gesprek. Vooralsnog werkt de gemeente Oss nu al met een begroting die op een negatief resultaat van 2,5 miljoen euro afstevent. Ook in de volgende jaren wordt gerekend op een min van enkele miljoenen. Brabants Dagblad
  • Geen gevelreclamebelasting, kwijtschelding van huren, tijdelijke uitbreiding van de horecaterrassen en het eerder verstrekken van subsidies. Met deze en andere aanvullende maatregelen wil de gemeente Uden ondernemers en organisaties door de coronacrisis loodsen. Daarmee is een bedrag van 320.000 euro gemoeid. Brabants Dagblad
  • De komst van een muziekkiosk op de Markt in Valkenswaard zorgt voor tweespalt in het dorp. Tegenstanders vinden dat het initiatief er door wordt gedrukt, voorstanders claimen dat er voldoende draagvlak voor is. Eindhovens Dagblad , inlog vereist
  • De coronamaatregelen leiden soms tot opmerkelijke situaties. Zo opent de bibliotheek, gevestigd in ontmoetingscentrum DePetrus in Vught, op 11 mei de deuren maar blijven het Vughts Museum, de Wereldwinkel, Anders Bezig Zijn en Welzijn Vught in hetzelfde kerkgebouw voorlopig nog gesloten. Brabants Dagblad
  • De gemeente Waalwijk start in juni met de aanbesteding van het nieuw te bouwen schoenenmuseum in het centrum van de stad. Het ontwerp is klaar en binnen het budget van 9.9 miljoen euro gebleven. Brabants Dagblad
  • De gemeente Zundert maakt 250.000 euro vrij om steun te kunnen verlenen aan mensen en instellingen die financieel hard worden getroffen door de coronacrisis. BN – De Stem

 

Cultureel Ondernemerschap

algemeen

  • Je won een muziekconcours – maar liep de tournee mis. Je eerste grote internationale tentoonstelling werd geannuleerd. Of je literair debuut ligt al twee maanden in een gesloten boekhandel te verstoffen. Hoe is het als je door corona je doorbraak miste? NRC sprak met zes jonge kunstenaars. NRC
  • Op 13 mei 2020 was er een livecast vanuit Pakhuis de Zwijger : De culturele en creatieve sector in coronatijd. In deze livecast De Periscoop – verkenningen voor de toekomst , nam hoofdgast Jeroen van Erp, directeur Fabrique en praktijkhoogleraar Concept Design, ons mee in wat volgens hem de uitdagingen van deze tijd zijn en hoe we samen kunnen werken aan een meer weerbare en toekomstbestendige sector. Hoe herpakken we ons na de crisistijd? En wat hebben we daarvoor nodig? Lennart van de Meulen (directeur VPRO), Tinkebell (kunstenaar) en Zippora Elders (directeur Kunstfort en curator Sonsbeek | bestuur Kunsten ’92) gingen vervolgens met Jeroen van Erp hierover in gesprek. In samenwerking met Kunsten’92. Pakhuis de Zwijger
  • Terwijl de ene zzp’er al wekenlang wacht op inkomenssteun, heeft de andere het geld in maart al op zijn of haar rekening gestort gekregen. Hoe gemeenten omgaan met de zogenoemde Tozo-regeling – het aanvullen van het inkomen van zzp’ers tot het sociaal minimum – verschilt sterk. Hoe komt dat? Broadcast Magazine
  • Veel niet-financiële bedrijven vrezen voor hun voortbestaan als de coronacrisis lang aanhoudt. Bijna de helft van de ondernemers in het Nederlandse niet-financiële bedrijfsleven verwacht dat het voortbestaan van hun bedrijf in gevaar komt als de coronacrisis langer dan een halfjaar aanhoudt. Mocht de coronacrisis langer dan twaalf maanden duren dan verwacht 60 procent dat het doek voor hun bedrijf valt in de huidige vorm. Dit melden het CBS, KVK, het Economisch Instituut voor de Bouw, MKB-Nederland en VNO-NCW op basis van onderzoek naar de verwachte gevolgen van de coronacrisis, dat begin april onder bedrijven werd gehouden. CBS
  • Ondernemers kunnen voor professionele coaching terecht bij Stichting Ondernemersklankbord (OKB), dat mede door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) gefinancierd wordt. Eerder betaalden ondernemers hier een eigen bijdrage van 150 euro voor. Om dit bedrag naar 0 te krijgen verhoogt EZK de subsidie aan het OKB voor dit jaar met 240.000 euro. Daardoor is de coaching gedurende de coronacrisis gratis. Ondernemersklankbord
  • Het klinkt in deze tijden van de pandemie en economische crisis onwaarschijnlijk in de oren, maar Nederland is nog nooit zo rijk geweest, schrijven de hoogleraren Sylvester Eijffinger, Sigrid Hemels en Theo Schuyt. Ze doelen daarbij niet op de Nederlandse overheid, de pensioenfondsen en de verzekeringsfondsen. Ze duiden op het filantropisch maatschappelijk initiatief dat kan bijspringen, bijvoorbeeld in de cultuursector. Deze tijd vraagt om een nieuw sociaal contract. De Volkskrant
  • Het aantal ic-opnames daalt en de roep om verruiming van bewegingsvrijheid zwelt aan. Nu moet de cultuur- en vrijetijdssector zich voorbereiden op de organisatie van een ander aanbod, een bredere financiering en een slimme verdeling van dat gecreëerde aanbod. Er liggen kansen, want we blijven deze zomer massaal thuis en vieren vakantie in eigen land. Dit creëert bovendien opties voor de langere termijn in het ‘nieuwe normaal’. Visie van Lennart Booij, cultureel ondernemer en lid van de Raad voor Cultuur. FD
  • Teleurstelling en boosheid overheersen in de culturele sector na de persconferentie van het kabinet op 6 mei. Veel mag per 1 juni opengaan, maar er wordt geklaagd dat de nieuwe regels onduidelijk of zelfs onwerkbaar zijn. Wat zijn de reacties vanuit het veld? De Volkskrant
  • ‘’Want als anderhalve meter afstand het nieuwe normaal wordt in de kunst, moeten we ons realiseren dat het niet alleen de gebouwen zijn die in hun voegen kraken. Hele beroepsgroepen zullen hun werk niet meer of nog maar deels kunnen doen.’ Kunstbestuurder, denk je ook aan de makers? Aldus Lucette ter Borg, kunstcriticus en tentoonstellingsmaker. NRC
  • Hoe reageren culturele instellingen in de Langstraat op de versoepeling van de coronamaatregelen. Het Brabants Dagblad sprak o.m. Sander Knopper, directeur De Leest in Waalwijk en Francesco van Mierlo, directeur Kunstencentrum Waalwijk. Brabants Dagblad , inlog vereist
  • Beursorganisator Easyfairs Nederland gaat zijn evenementen volgens de 1,5 meter-samenleving inrichten. Vanaf september is het de bedoeling om op een verantwoorde manier weer evenementen te laten plaatsvinden. Er wordt onder meer gedacht aan ‘time slots’ voor bezoekers en een verruiming van de gehele beursindeling. Entertainment Business

 

architectuur en vormgeving

  • BNO houdt een Corona dossier bij, dat regelmatig wordt aangevuld. BNO
  • Een relatie begint niet bij de opdrachtgever, maar bij het bureau. Deel #2 in de serie ‘Ontwerper zoekt opdrachtgever’ over de samenwerking tussen bedrijven en hun bureaus. BNO
  • Een actieve rol als strategisch gesprekspartner leverde FLEX/design een plaats aan de directietafel van hun opdrachtgevers. Interview bij deel #2 in de serie ‘Ontwerper zoekt opdrachtgever’. BNO
  • Je verdiepen in de opdrachtgever, en keuzes volhouden tijdens de uitvoering. Zo bouwt Taken By Storm krachtige merkstrategie. Interview bij deel #2 in de serie ‘Ontwerper zoekt opdrachtgever’. BNO

 

beeldende kunst

  • Kunstenaars die dakloos dreigen te worden en instellingen die om formele redenen de nodige ondersteuning mislopen – de crisis begint steeds nijpender te worden. Op initiatief van Margarita Osipian en in samenwerking met Platform BK, Salwa Foundation en W139, gaan kunstenaars, vakbondsvertegenwoordigers en een advocaat met elkaar in gesprek over de impact van de coronacrisis op de culturele sector, zowel op individuele als op collectieve schaal, en zowel op korte als op lange termijn. Een verslag van een avond op 6 mei jl. Metropolis M
  • Het Rijksmuseum heeft zwaar te lijden gehad van corona. Het verloor vanaf de sluiting miljoenen per week. Ook na de heropening mogen er maar tweeduizend mensen per dag komen, wat neerkomt op 20 procent van de gebruikelijke aantallen. ‘We zullen weer aan tafel moeten gaan zitten om echt de wat langere termijn van dit jaar te bekijken. We kunnen het dit jaar nog volhouden als er meer steun van de overheid komt, maar daarna wordt het echt heel ingewikkeld.
  • BNR Nieuwsradio sprak met Taco Dibbits, directeur van het Rijksmuseum. BNR Nieuwsradio
  • Nu de coronacrisis diepe wonden slaat, lijkt het alsof een in het oog springende verworvenheid in de museale wereld heeft afgedaan. De te dure, te risicovolle blockbuster zou zijn tijd hebben gehad. Ze vertroebelen het zicht op de collectie, zo stellen Micky Piller en Kristoffel Lieten in Trouw van 4 mei 2020 Dat is echter te snel gedacht, vinden Paul Mosterd en Marlies Kleiterp van De Nieuwe Kerk, Amsterdam. Een pleidooi voor de emanciperende, intelligente blockbuster. Museumcontact
  • Q&A protocol heropening musea van de Museumvereniging. Meest opvallend: er wordt geen maximum aantal bezoekers vermeld (de dertig personen limiet geldt niet voor musea), je mag geen selfies maken, want dat belemmert de doorstroming, zeventigplussers wordt ontraden te gaan. Museumcontact
  • Hoe musea kunnen functioneren met de 1,5-meterregel is vastgelegd in een concept-protocol van de Museumvereniging. Goed voor de grote musea, maar vooral hinderlijk en slecht uitvoerbaar voor de kleinere, betoogt Dingeman Kuilman, algemeen directeur van het Stedelijk Museum Breda. De Volkskrant
  • nl sprak met NEMO, Amsterdam, Het Centraal Museum in Utrecht en het Anne Frank Huis over hoe ze zich voorbereiden op de anderhalve-meter en wat ze verwachten. NU.nl
  • Stedelijk Museum Breda is zo goed als klaar om op 1 juni weer de deuren te openen. Algemeen-directeur Dingeman Kuilman kijkt uit naar dat moment. ,,We zijn heel blij dat we weer open gaan. Een museum in een stad, daar moet je naartoe kunnen. Het is vervelend om in een dicht museum te werken.” BN – De Stem , inlog vereist
  • Jan-Hein Sloeser, hoofd van het Roosendaalse cultuurcluster, is verantwoordelijk voor zowel Museum Tongerlohuys als voor theater De Kring. En hij houdt een dubbel gevoel over aan de persconferentie van premier Mark Rutte op 6 mei. Voor De Kring is het financieel niet te doen.
  • Voor het Tongerloohuys is hij blij dat het weer open gaat. BN – De Stem
  • Het Vincent van GoghHuis in Zundert bereidt zich voor op minder buitenlands, maar meer Nederlands bezoek. BN – De Stem , inlog vereist
  • De veilingzaal is dicht, maar Christie’s-directeur Arno Verkade heeft het drukker dan ooit.
  • ‘’Onze live veilingen zijn stilgevallen. De trend nu is online veilingen met objecten tot 1 miljoen euro. Boven het miljoen, daar zijn klanten nog niet toe bereid. Wijn, design, horloges, moderne- en hedendaagse kunst doen het online goed. Maar lukt dat ook met oude meesters, waar klanten de conditie graag met eigen ogen willen beoordelen?’’ NRC

 

film en av

  • NBF heeft een dossier Covid-19 informatie voor film en tv-branche, dat steeds wordt bijgewerkt. NBF
  • Op 1 mei organiseerde Go Short in samenwerking met de Creative Europe Desk NL een online Industry Talk: Welke impact heeft Covid-19 op jong filmtalent?, als onderdeel van de Online festivaleditie. De talk is terug te zien. Go Short
  • Hoe maak je een coronafilm? Met Zoom of ‘social distance managers’ met anderhalvemeterstok, vertellen regisseurs Pieter Kuijpers en Jon Karthaus. Kuijpers maakte Lockdown met Toneelgroep Maastricht. De acteurskoppels gingen in twee huizen in quarantaine. De regisseur kwam één keer langs om met gaffertape een camera op de computers te monteren. Kuijpers keek zelf mee via Zoom, zodat hij regie-aanwijzingen kon geven. Karthaus maakte Op gepaste afstand, waarin twee toevallige passanten gevoelens voor elkaar krijgen, maar moeten ze op afstand blijven. De film werd drie dagen opgenomen in Tilburg, mét inachtneming van anderhalve meter afstand. De gemeente werd overtuigd dat het kon, een film maken binnen het RIVM-protocol. NRC
  • Cinesud sprak met vier filmmakers die geselecteerd zijn voor de ‘corona-call’ (een samenwerking tussen CineCrowd en het Amsterdams Fonds voor de Kunst), een filmwedstrijd ten tijde van de corona-crisis. Hoe financier je in deze tijd je film? En hoe is het om een film te draaien in de ‘1,5 meter-samenleving’? Cinesud
  • Zoals elk jaar nodigt het Imagine Film Festival diverse Nederlandse filmmakers uit om hun fantastische filmproject te pitchen voor een internationale jury. De beste pitch wint een deelname aan de coproductiemarkt Frontières. Beide evenementen vinden dit jaar online plaats. De pitch vindt plaats op 20 mei om 11.00 uur en is digitaal toegankelijk voor pers en publiek. Imagine Filmfestival
  • International Film Festival Rotterdam (IFFR) heeft zich aangesloten bij We Are One: A Global Film Festival en heeft als goed doel de vluchtelingenorganisatie United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) gekozen. IFFR
  • Het Playgrounds Festival voor (digitale) beeldcultuur in het Klokgebouw in Eindhoven werd afgelast, maar na een zeer succesvolle eerste online variant is op 15 mei de tweede editie. Om alles goed te laten verlopen zitten in het Klokgebouw vier tot zes technici klaar, die er onder meer voor zorg moeten dragen dat alle sprekers goed ‘ingebeld’ worden, en dat het (digitale) bezoek van duizenden ‘festivalgangers’ in goede banen wordt geleid. De line-up bestaat uit meer dan twintig artiesten uit de film- en beeldindustrie. Naast ‘artist talks’ programmeert Playgrounds demo’s en paneldiscussies over actuele onderwerpen in de creatieve industrie. Ook kunnen bezoekers de virtuele Playgrounds-‘hangout’ bezoeken. Ook kunnen makers hun portfolio online laten zien aan studio’s en makers. Eindhovens Dagblad , Playgrounds
  • Op 7 mei bracht de branchevereniging NVBF het protocol ‘’Verantwoord bioscoop- en filmtheaterbezoek’’ naar buiten. Het protocol bevat niet alleen werkinstructies voor medewerkers van bioscopen en filmtheaters, het somt ook richtlijnen voor het publiek op. Dat zijn regels die theaters die straks opengaan met hun bezoekers moeten delen zodat zij weten waar zij zich aan moeten houden. Holland Film Nieuws , Filmkrant , Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters , Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters
  • Vanaf 1 juni is het weer mogelijk om naar de bioscoop te gaan. Pathé heropent geleidelijk vestigingen, maakt de bioscoopketen op 13 mei bekend. Ook de kleinere bioscopen en filmtheaters openen dan waarschijnlijk de deuren, laat de Nederlandse Vereniging van Bioscopen en Filmtheaters (NVBF) aan NU.nl weten. “We hebben nog geen signalen ontvangen van bioscopen die in juni niet opengaan”, vertelt NVBF-directeur Gulian Nolthenius. Momenteel is de organisatie nog wel bezig met een inventarisatie die een definitief beeld moet geven. nl , Entertainment Business
  • Volgens Pathé staat de veiligheid van de bioscoopbezoeker en het personeel centraal en is er daarom een 1,5 meterprotocol opgesteld, aan de hand van de richtlijnen van de overheid en het RIVM. Zo kun je als bezoeker geen stoel kiezen, maar krijg je die aangewezen door een medewerker, en worden er voor aanvang vragen gesteld over je gezondheid. Je mag met maximaal twee personen of met je huishouden naar de film. Voor kinderen onder de 12 jaar geldt een uitzondering: zij zijn in grotere groepen welkom onder begeleiding van maximaal twee volwassenen; waarbij de volwassenen – als zij geen huishouden vormen – onderling de 1,5 meter afstand in acht moeten nemen. Algemeen Dagblad , De Volkskrant
  • Janine Beulink van Filmhuis Bussum is voorzichtig over het aantal filmbezoekers, dat vanaf 1 juni , max dertig per zaal, weer naar binnengaat . “Het is afwachten of de bezoeker weer durft te komen. Maar wij gaan weer open, dat is zeker.” De directrice zegt in een unieke positie te verkeren omdat het filmhuis met 145 vrijwilligers werkt. “Als er veel minder mensen komen gaan wij het wel redden. We proberen met meer tijdslots meer mensen te bereiken.” Maar dat geldt niet voor veel andere bioscopen. Beulink voorziet daar grote problemen. “Als er structureel 10 of 20 mensen in de zaal zitten is het natuurlijk nooit rendabel.” En nog een probleem: er zijn geen nieuwe releases. Distributeurs wachten met het uitbrengen van nieuwe films. Een Vandaag
  • Hoe is de stand van zaken bij de verschillende bioscopen in aanbouw? En in hoeverre was Covid-19 een serieuze hindernis? Een inventaris. Door de coronacrisis zijn de plannen voor een nieuwe Pathé-bioscoop op de cultuurstrip in Amstelveen door de gemeente in de ijskast gezet. Holland Film Nieuws, Holland Film Nieuws
  • Een Tilburgse ondernemer heeft de plannen klaar voor een drive in bioscoop. Omroep Brabant
  • Met bijna zesduizend bezoekers was het vorig jaar opnieuw drukker dan voorgaande jaren in filmtheater Fanfare. Het bestuur van de Oudenbossche bioscoop weet dat dit jaar geen records gebroken gaan worden. Toch ziet Ad Uijtdewilligen wel kansen om weldra weer films te vertonen. BN – De Stem
  • Bioscopen in New York zijn mogelijk nog tot 2021 gesloten. Deadline
  • Vanwege de crisis rondom het coronavirus zijn veel film premières op festivals of in de bioscopen uitgesteld of online verplaatst. De European Film Academy (EFA) heeft daarom de regels om in aanmerking te komen voor deelname aan de European Film Awards 2020 stevig uitgebreid. Dutch Directors Guild
  • De inzendingen voor het internationale Cannes-filmfestival van dit jaar, mogen in 2021 niet meedingen naar de prijzen. Dat heeft festivaldirecteur Thierry Frémaux laten weten in een interview met Screen Daily. Wel zal de organisatie in juni met een lijst van geselecteerde films komen voor de geannuleerde editie. Er komt dus definitief geen 2020-editie van Cannes. Het belangrijkste filmfestival ter wereld zou eerst doorschuiven naar juni en toen naar het najaar. Wel wordt een aantal films uit de selectie vertoond in samenwerking met andere festivals. Filmkrant
  • Hoelang kunnen streamingplatforms ons nog voorzien van nieuwe series en films? NOS

 

letteren

  • Literair schrijven, zo blijkt uit een onderzoeksproject, is in de Lage Landen nooit een comfortabele verdienste voor auteurs geweest: altijd hebben ze zich moeten behelpen met een groot aantal losse schrijfklussen, of ze nu in de middeleeuwen of in de 21e eeuw actief waren. Letterkundigen van 5 universiteiten hebben in een jarenlange samenwerking onderzoek gedaan naar auteursverdiensten. Voor het eerst zijn auteursverdiensten in de Lage Landen over zo’n lange periode bestudeerd en met elkaar in verband gebracht. De resultaten van het onderzoek zijn terug te lezen in het themanummer van het tijdschrift Nederlandse letterkunde (2020, nummer 1). Neerlandistiek
  • Ten gevolge van de strenge maatregelen rondom het coronavirus, ziet de CPNB zich helaas genoodzaakt het Kinderboekenbal 2020 te annuleren. Op dit moment is het beleid dat evenementen tot 1 september niet doorgaan. Er is veel onzekerheid over de periode daarna. Het risico dat CPNB loopt, indien de productie wordt opgestart, acht de organisatie te groot. ‘’Belangrijker is dat het ons niet verstandig lijkt om een situatie te creëren waarbij wij op 29 september een grote groep mensen samenbrengen.’’ De bekendmaking en uitreiking van de Gouden Griffel en het Gouden Penseel en de bekendmaking van de Zilveren Griffels en Penselen zal op alternatieve wijze georganiseerd worden. CPNB
  • In de openbare-bibliotheeksector zijn er regelmatig vragen over wat wel en niet mag rondom voorlezen in deze thuisblijfsituatie. Maar hoe zit het nu in deze uitzonderlijke tijden, waarin er behoefte is om te blijven voorlezen maar dan online? Hieronder tips om online voor te lezen (indachtig het auteursrecht) op een manier die past in deze periode. KB
  • Twee maanden geleden ging de Tilburgse bibliotheek dicht. En maandagochtend 11 mei mochten de deuren weer open. Iedereen die nu de LocHal binnengaat, krijgt een polsbandje. Want er mogen maar 250 mensen tegelijkertijd binnen zijn, medewerkers incluis. Om ervoor te zorgen dat iedereen anderhalve meter uit elkaar blijft, is er eenrichtingsverkeer. Omroep Brabant

 

muziek

  • Ambulante ondernemers, die niet beschikken over een fysieke werkinrichting, maar wel doorlopende bedrijfskosten hebben voor hun bedrijfsmiddelen, zoals muzikanten, worden in de aanvraagprocedure bij het RVO nog steeds geweigerd. Stichting ZZP Nederland is van mening, dat deze ambulante ondernemers, zoals muzikanten, voluit in aanmerking moeten komen voor de zgn. TOGS.-regeling. De stichting ZZP Nederland verzoekt het ministerie van EZK de aanvraagprocedure zodanig in te richten, dat ook de zelfstandige muzikanten in aanmerking komen voor TOGS. Inmiddels is de brief verzonden naar staatssecretaris Keijzer van EZK. ZZP Nederland
  • InJazz, het grootste Nederlandse jazz showcase- en netwerkevent, gaat dit jaar online. De conferentie vindt op 25 en 26 juni plaats op een online platform met eenvoudige toegang en registratie tot alle onderdelen. Een programma met korte discussies en presentaties, matchmaking sessions en de bekendmaking van de Buma Boy Edgar Prijs 2020. Het festival met een line-up van Nederlandse acts wordt live gestreamd vanuit dé jazzpodia van Nederland: LantarenVenster en Bimhuis. Buma Cultuur.
  • ‘’Hoe gaan wij als Nederlands Kamerkoor om met de anderhalve meter? Het simpele antwoord luidt: wij vinden het op dit moment niet verantwoord samen te repeteren. Waarom? Er is nog teveel onduidelijkheid over het effect van zingen op de mate waarin aerosolen het virus verplaatsen. In Duitsland houdt de branchevereniging van verzekeringsmaatschappijen een norm aan van 12 meter voor blaasinstrumenten en 6 meter voor zangers. Of dat overdreven is? Het kan zijn. Maar zolang we dat niet zeker weten, kunnen wij de gezondheid van onze zangers niet garanderen. Dus repeteren we niet.’’ Nederlands Kamerkoor
  • De NedPhO-Koepel in Amsterdam, de thuisbasis van Nederlands Philharmonisch Orkest en Nederlands Kamerorkest, opent per 1 juni weer zijn deuren voor het publiek.
  • Dankzij de onlangs aangekondigde versoepeling van de coronamaatregelen kan het orkest op die locatie weer een kleinschalig publiek ontvangen. Het is de bedoeling dat er vanaf 1 juni korte concerten worden geprogrammeerd, voor maximaal dertig personen. De ambitie is om vanaf 1 juli de capaciteit van de concerten op te schalen. Vanaf dan is het toegestaan om concerten te organiseren met een maximum van 100 personen. nl
  • Oostenrijkse orkesten willen weer spelen, mét publiek. Dat schrijven directeuren van 8 Oostenrijkse orkesten in een gezamenlijke brief aan de staatssecretaris van kunst. Ze vinden dat het concertbezoek zoveel mogelijk parallel moet lopen aan het opstarten van de economie en het onderwijs. Ze pleiten voor de volgende maatregelen: op het podium moet rekening worden gehouden met anderhalve meter afstand, er komen wanden van plexiglas voor de koperblazers
  • en musici moeten zichzelf dagelijks controleren op mogelijke coronasymptomen. The Strad
  • VirMus is een onderzoeksproject gestart op initiatief van het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO) en ondersteund door alle grote Nederlandse orkest- en korenorganisaties. Het project wordt uitgevoerd door de Technische Universiteit Delft (TU Delft). Het doel van VirMus is musici wetenschappelijk onderbouwde informatie te bieden in het coronatijdperk. Centrale kwestie: het risico van de verspreiding van SARS-CoV-2 tijdens het musiceren. De website is nieuw en nog in aanbouw. VirMus
  • Blazers en zangers dragen via hun adem mogelijk makkelijker het coronavirus over. Een ziekenhuis de Franse stad Lille gaat nu onderzoeken of dat echt zo is. Een wetenschappelijke studie moet adviezen opleveren voor situaties waarin blaasinstrumenten worden gebruikt of zangers actief zijn. France Musique
  • Corona gooide ook roet in het eten voor het Storioni Festival in Eindhoven. Maar in plaats van bezoek te ontvángen gaat het Storioni Trio nu digitaal op bezoek bij de luisteraar. Een van de artiesten is de Waalrese bandoneonist Carel Kraayenhof, die op 12 mei op het podium voor de camera’s stond in het Eindhovense Muziekgebouw. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Eurosonic Noorderslag organiseerde op 7 mei een online debat over de toekomst van de populaire muzieksector. Het debat is terug te zien via het YouTube-kanaal van ESNS. Deelnemers aan het debat zijn Robbert Baruch (lobbyist bij Buma/Stemra en woordvoerder van het platform Encore), Peter Kwint (Tweede Kamerlid namens SP, o.a. Cultuur, Onderwijs en Wetenschap) en Salima Belhaj (Tweede Kamerlid namens D66 – Kunst, Cultuur en Defensie). ESNS
  • ‘’Mecenaat in de pop kan bloeien als het wederkerig van aard is, gericht op uitwisseling, en gebouwd op dat wat muzikanten en hun fans van oudsher bindt: een gedeelde identiteit en energie.’’ Steun aan popmuzikanten is meer dan geld betogen Helleke van den Braber, hoogleraar Mecenaatstudies aan de Universiteit Utrecht, en Rocco Hueting, toetsenist van rockband De Staat. De Volkskrant
  • De popmuziekwereld zit na de persconferentie van premier Rutte alleen maar met vragen. Waar is de stip aan de horizon voor de wereld die leeft van grote concerten en festivals? De Volkskrant
  • De evenementenindustrie, waarvan dancefestivals een fors deel uitmaken, wordt door social distancing in de kern geraakt. Mark van Bergen, docent Dance Industry bij Fontys Academy for Creative Industries (ACI), voorziet somberheid op de korte termijn, creatieve alternatieven op de middellange termijn en als slotstuk van de lockdown ‘misschien wel het feest van de eeuw’. Fontys
  • De voorbereidingen voor de komende editie van het Amsterdam Dance Event (ADE) gaan vooralsnog door. Dat heeft de ADE-organisatie laten weten. “Het Amsterdam Dance Event gaat er echter wel heel anders uitzien.” De 2020-editie van ADE staat gepland van 21 oktober tot en met 25 oktober. Vorig jaar trok het event meer dan 400.000 bezoekers uit bijna 150 landen. Entertainment Business
  • Amersfoort Jazz, dat oorspronkelijk gehouden zou worden in mei, vindt alsnog plaats in november. Tijdens de alternatieve online festivaleditie zijn de concerten op drie podia te volgen via een livestream. Daarnaast is er een vierde stream vanuit Amersfoort Jazz Café waar presentatoren het gesprek aangaan met artiesten en betrokkenen. De internationale line up met musici uit 25 landen is vervangen door negentien Nederlandse acts. Jazzism
  • Veel grote evenementen zijn een jaar uitgesteld, maar mogelijk kunnen die volgend jaar ook nog niet plaatsvinden. De verwachting is namelijk dat evenementen pas weer door kunnen gaan als er een vaccin is tegen het coronavirus. Dit heeft gevolgen voor de Brabanthallen, poppodium 013, de Tilburgse Kermis, maar ook voor bijvoorbeeld Draaimolen Festival. “Het zijn heel heftige tijden”, zegt Jeroen Dona van de Brabanthallen. Omroep Brabant
  • Waar het doorgaans krioelt van de mensen is het nu oorverdovend stil. De nieuwe entertainmenthal in de Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch zou afgelopen weekeinde officieel open gaan. Maar Main Stage is al weer bijna drie maanden officieel dicht. Directeur Jeroen Dona is mega-gefrustreerd. ,,Geef ons de kans, wij hebben de ruimte.’’ Brabants Dagblad , inlog vereist
  • Bij het Bredase poppodium Mezz hangt de vlag nog niet uit vanwege de versoepeling van de corona-maatregelen. ,,Dertig bezoekers? Dat heeft niet zo veel zin”, aldus directeur Frank van Iersel. BN – De Stem , inlog vereist
  • Met een speciaal coronaconcert trekt theater de Lievekamp op 13 mie langs drie woon-zorglocaties voor verstandelijk beperkten in Oss en Berghem. Zangeres Anisa Slegers gaat er alles aan doen een lach op het gezicht van de bewoners te toveren. ,,De kranten staan vol met de schrijnende situatie in de bejaardenzorg”, zegt Lobke van der Sanden, die het concert in het kader van Theater van de Stad op poten zet. ,,Maar er zijn helaas meer doelgroepen die geen bezoek mogen ontvangen. Over de situatie in de gehandicaptenzorg hoor je bijvoorbeeld veel minder.” Als het concept aanslaat, wil het Theater van de Stad nog meer locaties bezoeken. Brabants Dagblad
  • Stel, je werkt met een nul-urencontract een paar keer per maand achter de bar bij een housefeest. Nu is alles afgelast. Heb je recht op doorbetaling, of is het gewoon dikke pech? Dat is de inzet van een geschil tussen de grote feestorganisator Thuishaven en een aantal medewerkers. De organisatie ontvangt steun van de overheid, maar betaalt toch niet al zijn medewerkers. Dat leidde al tot kritische vragen in de Amsterdamse gemeenteraad. vpro
  • Vanuit je auto op Aquabest of landgoed Duynenwater in Eersel kijken en luisteren naar dj’s en artiesten. Een aantal festivalorganisatoren werkt nu aan een plan om het Belgische concept Beat Park naar Nederland te halen. Daarbij treden artiesten live op voor publiek dat vanuit een eigen auto het optreden volgt. Het drive-in festival. vpro , Eindhovens Dagblad , inlog vereist
  • Hiphopfestijn Urban Matterz in Helmond gaat dit jaar niet door vanwege de coronacrisis.
  • Eerder al werden de Kasteeltuinconcerten, het Drakenbootfestival en allerlei andere Helmondse evenementen afgelast. Eindhovens Dagblad
  • Als een van de grootste producenten en verhuurders van trussmateriaal in Europa, ziet Interal T.C uit Venray hun tot eind februari nog uitermate gezonde onderneming ineens richting de rand van de afgrond gaan. “We zijn als uitermate gezond bedrijf ineens in de gevarenzone beland.” Entertainment Business
  • De Noordkade in Veghel heeft er een podium bij. Sinds eind vorige week prijkt op de kade aan de Binnenhaven namelijk een nostalgische muziekkiosk. Muzikanten en kunstenaars die een optreden willen verzorgen, kunnen zich direct melden bij CHV Noordkade Het was de bedoeling dat de kiosk een functie zou krijgen tijdens festival Fabriek Magnifique. Maar nu dat vanwege de coronacrisis is afgelast, heeft Cultuur Haven Veghel het podium alvast op de Noordkade geplaatst, waar het een permanente plek heeft gekregen. Brabants Dagblad
  • Ook in 2019 noteerde de platenindustrie een flinke groei. De omzet nam met 13,2% toe, de sterkste omzetgroei in vijf jaar tijd. Dat blijkt uit nieuwe jaarcijfers van branchevereniging NVPI. De industrie zit de laatste jaren flink in de lift dankzij de doorbraak van streaming muziek. De groei van dat segment van de markt steeg met 23% en is nu goed voor maar liefst 78% van het totaal. vpro

 

theater en dans

  • “De overheid gaat te laks om met de theaterwereld,” dat zegt zangeres en cabaretière Karin Bloemen in een interview met het Algemeen Dagblad. “Ik maak me zorgen om hoe mijn mensen en collega’s gaan rondkomen. Daarom zijn we direct dingen gaan omgooien en zijn we ook al zo’n vijf à zes weken bezig met het omgooien van de voorstellingen. Veel regels die voor ondernemers zijn opgesteld, gaan niet op voor mij. Ik moet nu dus ook aanspraak maken op mijn spaarcentjes. Ik heb gelukkig braaf gespaard, dus ik kan het nog een tijdje volhouden.” Algemeen Dagblad, nl
  • Cabaretier Guido Weijers is helemaal klaar met het noodgedwongen thuiszitten vanwege de coronacrisis en ziet genoeg mogelijkheden om daar een eind aan te maken. Volgens Weijers hebben collega’s en hij meerdere creatieve en veilige manieren bedacht om ook nu op te kunnen treden, maar zijn die allemaal afgeschoten. Daarom schrijft hij namens ‘theaterminnend Nederland’ een open brief aan premier Mark Rutte waarin hij hem dringend verzoekt ‘de creatieven het creatieve werk’ te laten doen. Algemeen Dagblad , Omroep Brabant
  • De financiële schade door de coronacrisis is nu al enorm, en het einde is nog niet in zicht. Wat zijn de verhalen achter de cijfers? Theaterkrant gaat in gesprek met zzp’ers uit de theatersector. Waar doen ze het van? Hebben ze nog werk en inkomen? En hoe gaan zij om met de onzekerheid die de coronacrisis brengt? Een gesprek met dramaturg en programmamaker Joost Segers. Theaterkrant
  • Voor Jeffrey Meulman, directeur van het Nederlands Theater Festival, biedt de coronacrisis een pas op de plaats, die nuttig besteed kan worden om een langere termijnvisie te ontwikkelen voor de podiumkunsten. In de komende vijf blogs wil hij een bescheiden bijdrage leveren aan het her-stellen van de theatersector. Blog 2 : Over het terugdringen van de kwetsbaarheid van de sector. Jeffrey Meulman
  • De theaters waren net gesloten toen Alida Dors aantrad als artistiek leider bij Theater Rotterdam.
  • Met de vraag wat Theater Rotterdam tijdens de coronacrisis kon betekenen, begonnen haar eerste gesprekken. NRC
  • Scènes sprak met Gea Zantinge, zakelijk directeur van het Concertgebouw, ze maakt deel uit van het Corona crisisteam van de Vereniging van Schouwburg en Concertgebouwdirecties. Wat moeten theaters doen om weer open te kunnen gaan? En over de ontwikkeling van een protocol. ‘We gaan daarbij uit van de anderhalve meter maatregel en een zaalbezetting van maximaal 25%.’ Scènes
  • Theaters mogen vanaf 1 juni weer open voor 30 mensen. Hoe bereiden theatermakers zich hierop voor en daarnaast, hoe maak je het rendabel? Gerbrand Borgdorff denkt met zijn bedrijf Theateradvies BV mee over hoe het theater zijn terugkeer kan maken in ons anderhalve meter-leven. NPO Radio 1
  • Vanaf 1 juni kunnen beperkt theatervoorstellingen plaatsvinden. Dertig mensen inclusief personeel is toegestaan. Vanaf 1 juli mogen er honderd mensen het theater in. Gerard Tonen, voormalig theaterdirecteur en gezelschapsleider legt uit waarom dit een onzinnig voorstel is. Scènes
  • Op 1 juni mogen de theaters weer open. Welke theaters durven het alvast aan? En vanaf wanneer kun je kaartjes bestellen? De meeste voorstellingen laten ongeveer 25 man publiek toe, dus wees er snel bij. Theaterkrant
  • Het Koninklijk Theater Carré in Amsterdam was al bezig met de voorbereidingen voor een eventuele heropening op 1 juni , maar het opgestelde plan blijkt niet haalbaar met het oog op de versoepelingen die het kabinet aankondigde. Dat plan was gebaseerd op een bezetting van 475 stoelen met een capaciteit van 1.756 stoelen, een 30 procent zaalbezetting. nl
  • Alle tribunes eruit, dat is het eerste wat Het Nationale Theater doet als de zalen van de Koninklijke Schouwburg, Theater aan het Spui en Zaal 3 eind juni weer openen. In een serie korte gesprekken peilt Theaterkrant hoe theaters en makers nadenken over mogelijke scenario’s voor het anderhalve-meter-theater. Een gesprek met Cees Debets, directeur theater bij Het Nationale Theater. Theaterkrant
  • Internationaal Theater Amsterdam opent op 1 juni haar deuren weer met Wie heeft mijn vader vermoord. Tijdens de première en de voorstellingen in juni worden maximaal 30 mensen in de schouwburg toegelaten, vanwege de maatregelen tegen corona. Hans Kesting speelt Wie heeft mijn vader vermoord van Édouard Louis in regie en bewerking van Ivo van Hove. ITA
  • In de Jaarbeurs Utrecht opent op 13 juni het eerste drive-intheater van Nederland zijn deuren. De populaire kinderhelden Juf Roos en Gijs spelen er hun theatervoorstelling Juf Roos gaat op vakantie voor een publiek automobilisten. Tijdens de voorstelling van 60 minuten is er plek voor 100 auto’s. Theaterkrant
  • De theatersector in de regio ‘s-Hertogenbosch reageert verdeeld op de aankondiging van het kabinet dat zij vanaf 1 juni weer open mag voor maximaal dertig personen, inclusief personeel. De gevoelens lopen uiteen van voorzichtig optimisme tot diepe teleurstelling en onbegrip. Het Brabants Dagblad sprak met Theater aan de Parade in ’s-Hertogenbosch, ’t Spectrum in Schijndel en Podium Azijnfabriek in ’s-Hertogenbosch. Het Eindhovens dagblad peilde de meningen in de regio Eindhoven. Brabants Dagblad , inlog vereist, Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Theater Markant in Uden heeft een eigen plan ontwikkeld waarmee binnen de coronamaatregelen de bezetting in theaters en bioscopen fors kan toenemen. Geen 30 of maximaal 100 man in de zaal maar rond de 500 bezoekers is haalbaar volgens een strak protocol. Dus een zaalbezetting van tegen de 70 procent. Implementatie hangt af van de overheid en het RIVM. Cristian Brander, een van de bedenkers, eerder werkzaam in de bioscoopbranche, realiseert zich terdege dat elk theater en elke bioscoop anders is en er dus maatwerk zal moeten worden geleverd. NRC , Holland Film Nieuws , Brabants Dagblad, inlog vereist
  • Theater De Kattendans in Bergeijk mag op 1 juni weer open. Maar alleen met een zeer beperkt aantal bezoekers. Ongezellig, zo vindt men daar, dus wordt de zaal momenteel omgebouwd tot intiem huiskamertheater. Eindhovens Dagblad
  • Om de leegte in haar theater wat op te vullen en haar vaste bezoekers toch iets te kunnen bieden start theater De Schalm in Veldhoven vanaf 25 mei haar eigen talkshow: ‘De Schalm Verlicht’. Te gast zijn onder andere artiesten, verenigingen, ondernemers en culturele partners. Ook is er tijdens elke uitzending livemuziek. Eindhovens Dagblad
  • Het Posttheater in Arnhem introduceert het V-ticket. Met een V-ticket kun je via een livestream voorstellingen vanuit huis bekijken. Het theater hoopt op deze manier meer mensen te kunnen laten genieten van voorstellingen ten tijde van de coronacrisis, maar ook daarna. 10 minuten voor aanvang van een voorstelling krijgt men een link toegestuurd, waarmee de voorstelling kunt bekijken. nl
  • Handelsorganisatie Broadway League bevestigde dat 41 New Yorkse theaters nog ten minste drie maanden langer dicht zullen blijven, dat meldt The Hollywood Reporter. Dit is de langste geplande verlenging tot nu toe. Eerder werd gehoopt dat de theaters op 7 juni open zouden kunnen voor publiek. Maar ze zijn nu ten minste tot 6 september gesloten. nl
  • Het stadsproject Home Sweet Home, dat de vijftiende editie van Operadagen Rotterdam had moeten openen, gaat toch door, maar dan online. Het cross culturele en cross disciplinaire project wordt tussen 21 en 30 mei uitgezonden als een zesdelige online opera. Home Sweet Home was gepland als groot stadsfeest op het Afrikaanderplein in Rotterdam-Zuid. Honderd zangers, muzikanten, beatboxers, dansers en bekenden van het festival dragen door zelf opgenomen filmpjes bij aan het project. Rajiv Bhagwanbali en componist Keimpe de Jong smeden de bijdragen in samenwerking met OPEN Rotterdam samen tot een zesdelige online opera over heimwee en verlangen, afstand en thuisgevoel, ‘als een kroniek van deze tijd’, aldus Bhagwanbali. Operadagen Rotterdam
  • Dansen op 1,5 meter van elkaar? Dat kan toch niet. Immers, dicht bij elkaar dansen geeft een stimulerend en positief gevoel. Toch is artistiek leider Jacques van Meel van Roosendaal Danst! op zoek gegaan naar manier om het toch voor elkaar te krijgen. In een korte videofilm wil Van Meel laten zien wat nog mogelijk is in ‘het nieuwe normaal’. Het festival Roosendaal danst! staat gepland van 25 tot en met 27 september 2020. BN – De Stem
  • Dansschoolhouders willen zo snel mogelijk weer hun deuren openen. Om met de hele sector één vuist te maken, werd het platform Dansondernemers Nederland opgericht. Zij boden op 11 mei in een protocol namens de hele sector aan o.m. minister van Engelshoven (OCW) Dansondernemers Nederland, Noordhollands Dagblad

 

Cultuurmarketing

  • Zowel marketeers als fondsenwervers merken en voelen dat er als gevolg van de coronacrisis momentum is om publiek om donaties te vragen. Bij diverse culturele organisaties liggen er campagnes op de plank, maar de angst om de plank mis te slaan is groot. Zes marketeers en fondsenwervers gingen begin mei online met elkaar in gesprek over donateurswerving in coronatijd. Cultuurmarketing

 

Financiering

rijksfondsen

  • Sinds de start van de covid-19-crisis is het aantal aanvragen dat het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ontvangt binnen de deelregelingen voor vormgeving, architectuur en digitale cultuur sterk gestegen. Tegelijkertijd legt de crisis de op internationalisering gerichte activiteiten stil en kunnen enkele grote bijeenkomsten, workshops en festivals niet doorgaan. Hierdoor kan € 1.100.000 van het budget 2020 van het Stimuleringsfonds anders worden ingezet. Aan de resterende aanvraagrondes in 2020 binnen de deelregelingen Vormgeving, Architectuur en Digitale cultuur wordt in totaal ruim € 700.000 toegevoegd en een bedrag van ruim € 400.000 wordt gereserveerd voor het opstarten van de internationale regelingen zodra dat weer mogelijk is. Het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie verwacht hiermee, naast de bestaande coulancemaatregelen, een bijdrage te leveren aan het beperken van de negatieve consequenties van de covid-19-crisis voor makers in ons werkveld. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • Maatregelen Stimuleringsfonds Creatieve Industrie v.m. het coronavirus. Update 12 mei. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • ‘’De generieke steunmaatregelen van het kabinet en het steunpakket van 300 miljoen euro voor cultuur brengen enige verlichting. Er kan veel onheil mee worden afgewend bij rijksmusea en de meerjarig ondersteunde instellingen. Tegelijkertijd zagen kunstenaars, curatoren, galeries en kleine instellingen niet hoe het pakket voor hen een oplossing bood.’’ Dat schrijft directeur Eelco van der Lingen van het Mondriaan Fonds. Voor de kleinere partijen hebben de rijkscultuurfondsen – door herbestemming van budgetten en het aanspreken van reserves – extra fondsen vrij kunnen maken. Er is 15 miljoen euro beschikbaar bij de zes rijkscultuurfondsen, waarvan ruim vier miljoen bij het Mondriaan Fonds. Van der Linden geeft enige voorbeelden wat er mogelijk is met dat geld. Mondriaan Fonds
  • Op 6 juli sluit de deadline voor de Regeling Bijdrage Programma’s Kunstpodia van het Mondriaan Fonds. De Bijdrage Programma’s Kunstpodia is bestemd voor kleine kunstinitiatieven, collectieven en beeldende kunstinstellingen met programma’s van één tot vier jaar. De bijdrage is bedoeld voor een serie van activiteiten gericht op presentatie, experiment, opinie en debat. De Bijdrage Programma’s Kunstpodia kent vier categorieën. Kunstpodium Start, Kunstpodium Basis, Kunstpodium Breed, Kunstpodium Pro. Er kan voor één categorie aangevraagd worden.. Elke categorie heeft een eigen aanvraagformulier. Op 18 mei van 13:30 tot 14:30 uur zal een online bijeenkomst plaatsvinden over de Bijdrage Programma’s Kunstpodia. De Bijdrage Meerjarenprogramma’s Presentatie-instellingen en de Werkbijdrage Kunstinitiatieven zijn komen te vervallen. Mondriaan Fonds
  • De Projectinvestering Kunstenaar en de Projectinvestering Bemiddelaar zijn aangepast. Deze investeringen zijn nu tijdelijk ook bestemd voor kunstenaars en bemiddelaars van wie projecten, opdrachten, tentoonstellingen en/of verkopen door de coronacrisis zijn weggevallen of uitgesteld. Met een tijdelijke extra ondersteuning kan door hen een bijdrage aangevraagd worden voor een werkperiode van maximaal zes maanden om te reflecteren op nieuwe projecten. Mondriaan Fonds
  • Nu op 1 juni musea, erfgoedlocaties en andere tentoonstellingsruimtes weer open gaan, wordt overal hard gewerkt aan maatregelen en aanpassingen om bezoekers op een veilige manier te kunnen ontvangen. In aanvulling op de protocollen die De Museumvereniging en Erfgoedplatform van Kunsten ’92 opstellen, heeft ruimtelijk ontwerpbureau Tom Postma Design (TPD) drie geïllustreerde handboeken gemaakt met ruimtelijke en praktische tips voor 1) musea en erfgoedinstellingen 2) kunstbeurzen en 3) galeries. Het handboek voor musea en erfgoedinstellingen en het handboek voor kunstbeurzen met tips over o.a. inrichting, routing, bezoekersstromen binnen de anderhalve-meter-maatschappij zijn gratis te downloaden. Het handboek voor galeries komt volgende week online beschikbaar. Mondriaan Fonds
  • Een interview met Filmfonds directeur Bero Beyer. Want hoe ziet hij deze crisis en de gevolgen op de lange termijn? Welke noodoplossingen zijn er, wat komt er nog? Hoe kijkt hij naar het cancelen van filmfestivals zoals Cannes? En wat kunnen we volgens hem meenemen uit deze crisis? Het Online Voorjaarsoverleg #1 Ketelhuis
  • Extra ondersteuning vanuit rijkscultuurfondsen voor makers en instellingen. Filmfonds
  • Update Filmfonds Covid-19. D.d. 14 mei. Filmfonds
  • Drie teams zijn geselecteerd om hun speelfilm internationaal te ontwikkelen in het kader van het Filmfonds-programma Talentontwikkeling in Internationale Context. Het gaat om de teams die werken aan de projecten Another Life: Halina Reijn, Jim Taihuttu en Topkapi, Atomic Soldiers: Morgan Knibbe, Roelof Jan Minneboo en BALDR Film en Que faci me has Olvidado: Isabel Muruzábal Lamberti en Circe Plans. Filmfonds
  • Het Nederlands Filmfonds en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie ondersteunen in het kader van het samenwerkingsproject Immerse\Interact 12 projecten binnen het interdisciplinaire medialandschap. Filmfonds
  • Binnen hun bestaande budgetten hebben de zes rijkscultuurfondsen (Fonds Podiumkunsten, Mondriaan Fonds, Nederlands Letterenfonds, Filmfonds, Stimuleringsfonds Creatieve industrie en Fonds voor Cultuurparticipatie) ruimte gemaakt voor specifieke maatregelen, gericht op de verschillende sectoren die zij bedienen. Een overzicht van de verschillende aanvullende maatregelen waarmee het Nederlands Letterenfonds makers wil ondersteunen en de productie en verspreiding van literatuur in binnen- en buitenland op peil houden. Het fonds verruimt voor recent ondersteunde schrijvers en vertalers de mogelijkheid om een ontwikkelbeurs aan te vragen. Op 25 mei wordt hiervoor een snelloket geopend. Voor uitgeverijen (de opdrachtgevers van makers) komt er vanaf 25 mei meer ruimte voor ondersteuning van de productiekosten. Voor de (meerjarig) door het Letterenfonds ondersteunde literaire festivals en evenementen gelden de eerder aangekondigde coulancemaatregelen. In samenspraak met het ministerie bekijkt het fonds wat er voor de twee- en vierjarig ondersteunde festivals kan worden gedaan. Letterenfonds
  • Via de Schwob-regeling ondersteunt het Letterenfonds de vertaling en uitgave van literaire klassiekers die hier nog onbekend zijn. In het kader van deze regeling zijn in de eerste ronde van 2020 in totaal elf aanvragen gedaan, waarvan er drie niet en acht wel konden worden gehonoreerd. Letterenfonds
  • Het Fonds Podiumkunsten maakt budget vrij voor de professionele podiumkunstensector, die hard is getroffen door de gevolgen van het coronavirus. Het Fonds neemt deze maatregelen in aanvulling op de 300 miljoen euro extra die het kabinet beschikbaar stelt voor de culturele sector. Het Fonds heeft veel meer aanvragen ontvangen voor de regelingen werkbijdrage muziekauteur en werkbijdrage theatertekst. Het beschikbare budget wordt verhoogd voor beide regelingen. Met de tijdelijke regeling Balkonscènes ondersteunt het Fonds initiatieven die kleinschalige live-ervaringen binnen de huidige beperkingen toch mogelijk maken. De regeling is vooral gericht op individuele podiumkunstenaars zoals regisseurs, acteurs, choreografen, dansers, musici maar ook muziek- en theaterauteurs. Het fonds verbreedt de P2 regeling ( een regeling gericht op samenwerkingen tussen podia en meerjarig ondersteunde gezelschappen en ensemble), er kan ook worden aangevraagd voor digitale activiteiten die gericht zijn op bijzonder publieksbereik. Daarnaast kondigt het Fonds op een later moment aanvullende maatregelen aan voor de SRP-, SKIP- en Kernpodia. Fonds Podiumkunsten , Theaterkrant
  • Update Covid-19 Fonds Podiumkunsten, d.d. 12 mei. Fonds Podiumkunsten
  • Het Fonds Podiumkunsten heeft aan negen nieuwe ontwikkelprojecten een subsidie toegekend. Voor deze eerste ronde van 2020 was er 900.000 euro beschikbaar. Een project van Makershuis Tilburg met theatermaker Ilse Oostvogels behoort tot de genomineerde projecten. Fonds Podiumkunsten
  • In april zijn er door het Fonds Podiumkunsten in het kader van de regeling 2P: Verbinden, produceren en presenteren gehonoreerd 17 gehonoreerd. O.m. voor De Nieuwe Vorst, Festival Cement en Theaterfestival Boulevard. Fonds Podiumkunsten
  • Samen met de vijf andere rijkscultuurfondsen heeft het Fonds voor Cultuurparticipatie binnen de bestaande budgetten ruimte gemaakt voor specifieke maatregelen. Het gaat in totaal om een bedrag van ruim € 15 miljoen, en voor het fonds om € 1,1 miljoen dat dit jaar wordt ingezet via bestaande en nieuwe fondsenregelingen. Het fonds biedt ruimte voor alternatieve projecten in corona-tijd binnen de subsidieregeling Cultuurmakers van Nu onder de naam Cultuur van nu. Binnen deze regeling is € 100.000 tijdelijk vrijgemaakt waarmee we zorgen dat we projectaanvragen die inspelen op de huidige situatie en op een creatieve manier toch kunst en cultuur naar de mensen brengt, binnen twee weken behandelen. Daarnaast is een Subsidieregeling Toekomst voor cultuurmaken (werktitel) in de maak. Het doel van deze regeling is de voortgang of het heropstarten van in 2020 geplande projecten of activiteiten die door de corona-crisis aangepast en/of verplaatst moeten worden.Het fonds is met OCW in gesprek over de op 15 april toegekende extra 300 miljoen euro voor de sector, waarvan verdeling deels via de Rijksfondsen zal lopen. Hier zal na 18 mei meer over bekend worden. Fonds voor Cultuurparticipatie
  • Het Fonds voor Cultuurparticipatie heeft vijf projecten genomineerd voor de Gouden C 2019. Deze prijs wordt dit jaar voor de negende keer uitgereikt aan een project dat je mee moet maken en heeft als thema ‘inclusie’. Fonds voor Cultuurparticipatie
  • De nieuwe subsidieregeling van het Fonds voor Cultuurparticipatie is geopend: Vind elkaar in erfgoed. Verken de Faro-werkwijze. Fonds voor Cultuurparticipatie

 

overige fondsen

  • Tussen 1 januari en 20 april heeft de Stichting Cultuur Eindhoven 52 aanvragen in behandeling genomen binnen het Snelgeldfonds. Momenteel is in totaal 87.860 euro beschikt. Dit betekent dat er nog €122.140 beschikbaar is binnen het budget van het Snelgeldfonds 2020. Cultuur Eindhoven
  • In de extra tranche van het Sena Performers Muziekproductiefonds in april/mei is 831.234 euro toegewezen aan productiebijdragen (een derde van de toegewezen bedragen is een renteloze lening). De extra aanvraagronde bleek een overweldigend, maar ook pijnlijk succes. Bij een beschikbaar bedrag van 300.000 euro kwamen in enkele weken tijd voor ruim 500 projecten aanvragen binnen voor een bedrag van 2,3 miljoen euro. Een bevestiging van de grote nood in de sector. De sectie uitvoerende kunstenaars heeft daarom besloten, additioneel aan de eerder tezamen met de sectie producenten extra beschikbaar gestelde middelen, 400.000 euro extra toe te kennen aan het Muziekproductiefonds voor dit jaar. Daarnaast stelden de performers- en producentensecties tezamen 1 miljoen euro beschikbaar voor het Noodfonds Muziek. Gesprek met Anita Verheggen (Kunstenbond/Ntb), belangenbehartiger van de leden bij SENA. SENA , Kunstenbond
  • Jeroen Thijssen uit ’s-Hertogenbosch schrijft met De terugkeer het tweede Brabants Boek Present.
  • Het Brabants Boek Present is een initiatief van het Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Brabant en de literaire stichting Tilt. In samenwerking met Brabantse boekhandelaars willen Tilt en het Fonds Brabantse schrijvers een steuntje in de rug bieden. Iedereen die in de week van 5 tot 13 september in Brabant een boek koopt, krijgt het Brabants Boek Present er gratis bij. Cultuurfonds , Eindhovens Dagblad
  • De Europese Commissie heeft de resultaten bekend gemaakt van de oproep voor Ontwikkeling van Audiovisuele Projecten (Individuele Projecten: oproep 17-2019, eerste deadline 13/11/2019). IJswater Films werd gehonoreerd voor hetspeelfilmproject ‘In Alaska’. Creative Europe Desk

 

prijzen

  • Jérôme Gommers (Momentums laadklep), Jens Meijen (Xenomorf), Iduna Paalman (De grom uit de hond halen) en Laurine Verweijen (Gasthuis) zijn genomineerd voor de C. Buddingh’-prijs 2020, het beste Nederlandstalige poëziedebuut van het jaar. De jury koos deze vier uit een recordaantal van dertig inzendingen. De winnaar wordt 26 juni bekendgemaakt. De prijswinnaar ontvangt 1200 euro. Poetry International

 

Kunstonderwijs

  • Denker en schrijver Jappe Groenendijk is studieleider van de master Kunsteducatie aan de Amsterdamse Hogeschool van de Kunsten, waar hij ook filosofie doceert. Voor zijn studenten schreef hij aan het begin van de lockdown een reflectie over deze uitzonderlijke tijden. In navolging van Ksenia Galiaeva wil ook hij zijn filosofische handleiding graag aanbieden voor andere studenten, kunstenaars en geïnteresseerden. Een essay over lezen en denken in tijden van crisis. Mister Motley
  • De eindexamenperiode van de Nederlandse kunstopleidingen is aangebroken. Hoe wordt dat georganiseerd zonder publiek? De Volkskrant sprak met Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie , Codarts Rotterdam, conservatorium, Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam, Nederlandse Film en Televisie Academie (NFTA), Amsterdam. De Volkskrant
  • Samenwerken aan kunstprojecten in een digitale omgeving is een kunst op zich. Tijdens Co-creation in quarantine werkten meer dan 300 eerstejaarsstudenten van Fontys Hogeschool voor de Kunsten (FHK) interdisciplinair samen aan 38 online performances. Fontys

 

Kunstbeoefening

  • Er is een specifiek protocol voor muziekverenigingen met richtlijnen voor samenspel, groepslessen en 1 op 1 lessen beschikbaar. KNMO en Koornetwerk Nederland adviseren op basis van deze richtlijnen om voorlopig nog niet samen te musiceren. Klankwijzer
  • In afwachting van het onderzoek of een onderlinge afstand van 1,5 meter voor blazers toereikend is, adviseert de KNMO om nog niet samen te musiceren. Verenigingen kunnen zich wel alvast voorbereiden op een toekomstige hervatting van de activiteiten. Daarvoor is een groot aantal richtlijnen en adviezen samengesteld. Zoals: kijk of je straks in een groter gebouw terecht kunt, bijvoorbeeld een kerk of een sporthal. Klankwijzer
  • Door experts is nog geen eenduidig antwoord gegeven op de vraag of samen musiceren (zingen of blazen) risico’s van besmetting meebrengt. Klankwijzer
  • Duizenden koren en muziekverenigingen dreigen te verdwijnen als gevolg van de coronamaatregelen. De Koninklijke Nederlandse Muziek Organisatie (KNMO) en Koornetwerk Nederland roepen minister van Engelshoven (OCW) daarom op om het culturele verenigingsleven niet te vergeten. KNMO-voorzitter Bart van Meijl en Koornetwerk-voorzitter Daphne Wassink: “Bij onze verenigingen zijn meer dan een miljoen amateurmusici en honderdduizenden vrijwilligers actief. Die hebben niet alleen een culturele waarde maar ook een verbindende maatschappelijke waarde. Juist verenigingen kunnen nu en straks een belangrijke rol spelen om de samenleving weer op te kunnen bouwen. Maar dan moeten ze deze crisis wel overleven.” In een persbericht van 7 mei 2020 riep Koornetwerk Nederland de Rijksoverheid en het RIVM met klem op tot gefundeerde en eenduidige communicatie over de koorsector, met name in verband met de veiligheid van samen zingen. Klankwijzer , Klankwijzer , Koornetwerk , Koornetwerk
  • Niet alleen de professionele muziekinstellingen, ook de amateurverenigingen zitten door de coronacrisis in zwaar weer. En die zijn juist lokaal van groot belang. Hoezeer je samen spelen kunt missen, dat voelen honderdduizenden amateurmuzikanten nu dagelijks. Volgens Bart van Meijl, voorzitter amateurmuziekkoepel KNMO, zijn de grootste problemen van sociale aard, en nóg niet financieel. ‘’Maar de financiële situatie begint zorgelijk te worden. Grotere verenigingen draaien op shows, die kunnen zo een ton aan inkomsten kwijt zijn. Terwijl de huur van het clubgebouw en de dirigenten gewoon betaald moeten worden. En bussen die al geboekt stonden, sturen ook een rekening.” Vooral kleinere verenigingen hebben het moeilijk. Van Meijl: „Als de onderlaag instort, merk je dat gauw genoeg aan de top. Wat verenigingen nu het meest nodig hebben, is sturing. Een ministerie van OCW dat hardop zegt hoe belangrijk verenigingen zijn, zodat lokale overheden worden aangespoord actief mee gaan denken over een mogelijke herstart.” NRC
  • Vanaf 11 mei 2020 zijn de wekelijkse bijeenkomsten bij culturele (muziek)verenigingen voor kinderen tot en met 18 jaar weer toegestaan. Hierbij gelden dezelfde, strikte, voorwaarden als in de sport. Dat betekent dus dat dit alleen geldt voor buitenactiviteiten. Met betrekking tot de toepassing en uitleg van de maatregelen constateert de KNMO dat er verschillen ontstaan tussen verschillende veiligheidsregio’s en gemeenten. De koepelorganisatie adviseert dan ook om goed nota te nemen van wat mag binnen uw gemeente en veiligheidsregio. De KNMO is in gesprek met kabinet en andere culturele partners om te komen tot heldere en eenduidige richtlijnen om activiteiten van (muziek)verenigingen per 1 juni 2020 te hervatten. Tot 1 september 2020 blijven in elk geval verenigingskantines gesloten én grote evenementen verboden. Klankwijzer
  • Het grote theaterspektakelstuk ‘Kijk ons… Roosendaal’ waaraan de Muziekvereniging Roosendaal in 2018 op de Markt meewerkte zou nu hèt voorbeeld zijn van hoe cultuur mensen kan verbinden. Daarom heeft de Muziekvereniging besloten om die gedenkwaardige uitvoering van twee jaar geleden integraal uit te zenden op ZuidWest TV, op 14 en 15 mei. BN – De Stem

 

 

Cultuureducatie en -participatie

  • LKCA heeft een overzicht van wat er wel en niet mag met cultuureducatie en cultuurparticipatie, op basis van de meest recente kabinetsbesluiten. Alleen de verruimingen per 11 mei zijn definitief besloten, de verruimingen vanaf 1 juni nog niet. Update van 8 mei. LKCA
  • De gevolgen rond het coronavirus en de berichten over genomen maatregelen volgen elkaar snel op. De huidige coronacrisis heeft een grote impact op de culturele sector, ook op het gebied van cultuureducatie en cultuurparticipatie. LKCA organiseerde een live Q&A (Question & Answer) met o.a. Sanne Scholten, directeur van het LKCA, op 14 mei via het LKCA-Facebook-account. Dit om allerlei vragen die er bestaan te beantwoorden. LKCA
  • Cultuurconnectie meldt in een nieuwsbrief, d.d. 8 mei, dat ze nog geen antwoorden op de door de brancheorganisatie gestelde vragen hebben ontvangen van het ministerie van OCW. Deze vragen werden in een overleg na de persconferentie over versoepeling van de coronamaatregelen op 6 mei gesteld. Uiteraard is de belangrijkste vraag: wanneer kunnen de centra voor de kunsten, muziekscholen en volksuniversiteiten weer open? Cultuurconnectie
  • Op 29 april jongstleden is het “Protocol verantwoord naar een les/cursus/training (sector cultuureducatie en -participatie)” verschenen. Sinds 4 mei is er een ‘Werkgroep branchespecifieke aanvulling op het protocol’ aan het werk gegaan. Naast een afvaardiging van Cultuurconnectie-leden namen ook de Kunstenbond, AVV, ArboNed, KNMO, LKCA en Koornetwerk Nederland deel en zijn vertegenwoordigers van gemeenten en andere stakeholders betrokken. Deze werkgroep heeft specifiek invulling gegeven aan punt 5 van de Preambule van het protocol “Voor specifieke maatregelen wordt verwezen naar de branchegewijze voorlichting”. Op 13 mei zijn de aanvullende richtlijnen op het protocol beschikbaar. Cultuurconnectie
  • Cultuurparticipatie is al decennia onderwerp van het politiek en maatschappelijk debat. Of het nu gaat om luisteren of kijken naar wat anderen maken of hebben gemaakt, een belangrijke vraag is steeds: hoe kunnen culturele instellingen een nieuw, meer divers publiek bereiken? Tot nu toe is dat niet of nauwelijks gelukt. Het wordt daarom tijd dat culturele instellingen in de richting van het publiek bewegen. Dat stellen Johan Kolsteeg, Geert Drion en Barend van Heusden. LKCA
  • Maar liefst 18 creatieve opdrachten voor thuis, gemaakt door professionele kunstenaars, staan op het gelanceerde Thuisatelier van Museum De Lakenhal in Leiden. Het Thuisatelier is speciaal gemaakt voor het online publiek, van jong tot oud. De uiteenlopende thuisopdrachten zijn zelfstandig ‘aan de keukentafel’ uit te voeren en hebben allemaal een link met de collectie van het museum. Ook na de opheffing van de intelligente lockdown blijft het museum opdrachten aan het platform toevoegen. De opdrachten zijn bedacht door professionele kunstenaars, die daarnaast in het museum werkzaam zijn als workshopdocent of samenwerkingspartner. Museum De Lakenhal
  • Dansdocente Heidy Weijtens geeft de eerste dansles van dansschool JB Dance, op de parkeerplaats tegenover het gebouw van de dansschool in Veghel. Jazeker. Het was de enige mogelijkheid om weer dansles te geven en toch afstand te houden. Ieder in zijn eigen vakje, koptelefoon op, en dansen maar. Brabants Dagblad
  • Muziekscholen in de regio Zuidoost Brabant snappen niet wat ze nu precies mogen. De minister staat individuele les toe, maar het gebouw mag meestal niet open omdat het een culturele instelling is. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • De Uitvindfabriek in Breda daagt kinderen uit om samen met hun ouders een uitvinding te bedenken voor de anderhalve-meter-samenleving. Bijvoorbeeld om een oplossing te bedenken voor meer contact met opa en oma, in deze nieuwe tijd van social distancing. De Uitvindfabriek gaat op 1 juni weer open. Er kunnen dan maximaal 30 kinderen en ouders binnen. BN – De Stem
  • De landelijke finale van De Pabo Voorleeswedstrijd gaat vanwege de coronacrisis niet door. De Stichting Lezen heeft een alternatief slot bedacht: De Pabo Leest Voor! Zo krijgen de pabostudenten alsnog een podium om voor te lezen én kunnen alle basisschoolleerlingen genieten van een goede voorlezer. Selma Noort start op 18 mei de voorleesestafette van haar boek De zee kwam door de brievenbus. Stichting Lezen
  • Al twee maanden geen ‘theatermakers’, geen horeca-activiteiten en ook géén evenementen of verhuur van vergaderruimtes. Het liep zo lekker. Na een moeizame aanloop, stond Theaterwerkplaats Novalis in Vught als een huis maar ‘corona’ doet het huis wankelen. Zonder steun redt de bijzondere dagbesteding voor mensen met een beperking het niet. Brabants Dagblad

 

Cultuurnieuws per discipline

algemeen

  • Na decennia van culturele globalisering lijkt het erop dat de kunsten nu een tegengestelde beweging (moeten) maken. Zullen de kunsten na de coronacrisis meer lokaal geworteld zijn? De Volkskrant

 

architectuur en vormgeving

  • Floris Alkemade keek in een livecast van Pakhuis de Zwijger terug op zijn vijfjarige periode als Rijksbouwmeester. Hij liet weten wat hij zijn opvolg(st)er zou willen meegeven voor de toekomst. Per 1 september wordt er een nieuwe Rijksbouwmeester aangesteld. Pakhuis de Zwijger
  • De IABR 2020 wordt uitgesteld. De komende editie van Rotterdamse architectuurbiënnale zou van september tot december plaatsvinden, maar vanwege de gevolgen van het coronavirus blijkt dit niet langer mogelijk. De organisatie van de IABR gaat nadenken over een nieuwe datum, aanpak en vorm van het evenement. IABR , Architectenweb
  • “Ik denk dat we twee soorten dinosaurussen in de samenleving hebben,” vertelde architect Carlo Ratti in een interview in het kader van het Virtual Design Festival, dat Dezeen organiseert. Hij doelde op ziekenhuizen en universiteiten. Volgens hem moeten beide in het kielzog van het coronavirus worden herontworpen. Dezeen
  • Micha de Haas herinnerde zich, gezien de discussies over de over de anderhalve-meter-maatschappij : de openluchtschool. Een BNA Onderzoek uit 2013. Hij pakte de pakte de publicatie van het onderzoek uit de kast, ‘ en ja hoor, het leest als een perfecte handleiding voor de aanpassing van het schoolgebouw aan deze nieuwe (maar wellicht in de toekomst vaker terugkerende) situatie.’’ BNA
  • Massale leegstand van kantoren zoals na de financiële crisis in 2008 zijn de komende tijd nog niet aan de orde. De kantorenmarkt staat er bij de start van de coronacrisis veel beter voor, stelt vastgoedadviseur Colliers International. De afstandsmaatregelen die straks gaan gelden op het anderhalvemeterkantoor helpen mee. Thuiswerken is geen bedreiging. Mensen die liever thuiswerken zullen toch een paar keer per week op kantoor verschijnen, denkt de vastgoedadviseur. Daardoor wordt het kantoor meer een plek voor ontmoeting en samenwerking. Architectenweb
  • Grote kantoren zullen tot het verleden gaan behoren volgens de Londense interieurarchitecte Sevil Peach. Bedrijven zullen kleinere kantoren handhaven als centrale “hubs” . Mensen werken thuis, of als dat niet gaat zullen er ‘’co-workingplaces ‘’ worden gecreëerd. Dezeen
  • De coronacrisis leidt ertoe dat we tal van processen en ruimten gaan herzien. Zo moeten ook hoteldirecties bedenken hoe ze de veiligheid voor personeel en gasten kunnen vergroten, terwijl het hotel blijft functioneren; wellicht moeten ze ook op zoek naar aanvullende inkomsten. APTO architects en H-Hospitality hebben ideeën verzameld voor een ‘hotel reboot’. Architectenweb
  • De maatregelen vanwege het coronavirus zijn voorzichtig versoepeld en het wordt steeds drukker op straat. Om inzichtelijk te maken of de openbare ruimte in stedelijke gebieden erop is berekend om de verplichte anderhalve meter afstand tot elkaar te houden, hebben de TU Delft en het AMS Institute een speciaal ‘dashboard’ ontwikkeld. Architectenweb
  • Om het drukke en uiteenlopende verkeer in de steden in goede banen te leiden, heeft de ANWB een ontwerpmethodiek ontwikkeld. Volgens de organisatie kan, als ontwerpers van ruimte en verkeerskundigen deze methodiek hanteren, de openbare ruimte veiliger en niet in het minst aangenamer en leefbaarder worden. ANWB , Architectenweb
  • De Van Gendthallen in Amsterdam worden herontwikkeld tot een verzamelcomplex voor onder meer ondernemers en kunstenaars. Ook komen er woningen en horeca in het vervallen rijksmonument op Oostenburg. Braaksma & Roos Architectenbureau werkt aan het ontwerp voor restauratie en herontwikkeling van het industriële complex. Architectenweb
  • De Lochal in Tilburg is onderscheiden met de Europa Nostra Award. De tot bibliotheek herbestemde locomotiefwerkplaats won de prestigieuze Europese erfgoedprijs in de categorie conserveringsprojecten. Architectenweb
  • Op 11 mei is het tweede online magazine Panorama Nederland in de Praktijk verschenen. Deze editie staat in het teken van nabijheid. Rijksadviseurs Daan Zandbelt: “Nu we zo veel mogelijk thuisblijven, zien we kwaliteiten van de directe woonomgeving. Tijdens ommetjes ontdekken we het groen om de hoek. Een goede buur blijkt liever, dan die verre vriend. Nu lokale ondernemers dreigen te verdwijnen, zien we pas hun waarde.” College van Rijksadviseurs
  • Het is een utopie om te denken dat risico’s en hinder te vermijden zijn bij duurzame gebiedsontwikkeling. Echter, met een set rechtsregels en vergunningsstelsels is het wel mogelijk deze te beperken, schrijft Agnes Franzen in het hoofdstuk ‘Ruimtelijke risico’s en hinder bij duurzame gebiedsontwikkeling’ uit de publicatie ‘Doe de tienkamp’. nu
  • Op 28 april vond de eerste plenaire presentatie van ‘Het stadsranden-lab’ plaats. In een video-conferentie werden de analyses van de vijf Amsterdamse stadsranden besproken. De ontwerpteams lieten zien waar volgens hun interpretatie de stadsrand loopt, hoe deze zich verhoudt tot de stad en het omliggende landschap, en wat hier de vraagstukken zijn die om aandacht en om een ontwerpvisie vragen. BNA
  • Concentreer de Nederlandse hoogproductieve landbouwgebieden zodat ruimte vrijkomt voor natuur en andere functies zoals woningbouw. Een diverse groep hoogleraren, oud-ministers en andere experts, pleit voor een krachtige ruimtelijke visie in het kader van de Nationale Omgevingsvisie. “Het uitvoeren van zo’n nationale strategie voor het landelijk gebied, is een proces dat waarschijnlijk dertig jaar in beslag gaat nemen.” nu
  • Jeroen Disch schrijft over digital design in z’n tweewekelijkse nieuwsbrief Halfvet. In Extravet deelt hij de drie items die hem de afgelopen maand het meest zijn opgevallen. Aflevering 1. BNO

 

beeldende kunst

  • Welke positie nemen kunstenaars in ten opzichte van het achteruitgaan van de biodiversiteit en de door de mens veroorzaakte klimaatverandering? Anna-Rosja Haveman sprak onder anderen met Hanne Hagenaars over Other.Worldly, een aan de diepzee gewijde tentoonstelling voor het Fries Museum die vanaf 1 juni weer te bezoeken is. Metropolis M
  • De muur op het Van Coothplein in Breda stond al vijf jaar op de verlanglijst van Blind Walls Gallery, maar nu is het eindelijk gelukt. Een bijzondere muurschildering van Dadara, het pseudoniem van Daniël Rozenberg, siert deze in het oog springende locatie bij ijssalon Frezzo. BN – De Stem

 

letteren

  • Net gaat Nederland een klein beetje van het slot en daar verschijnen de eerste in een lange reeks coronaboeken. Hoe kunnen uitgevers die zo snel uitgeven? En hoe schrijf je over een mondiale crisis waar we nog middenin zitten? De Volkskrant
  • De drie kanshebbers voor de Prijs van de Jonge Jury 2020 zijn bekend. Dit schooljaar brachten ruim tienduizend leerlingen van twaalf tot en met zestien jaar hun stem uit op hun favoriete jeugdboek. Genomineerd zijn : De executie – Daniëlle Bakhuis (Unieboek het Spectrum), Match – Buddy Tegenbosch (Unieboek het Spectrum), en Room Service – Maren Stoffels (Uitgeverij Leopold). Boeken over Boeken

 

muziek

 

theater en dans

  • Gesprek met theatermaker en schrijver Anoek Nuyens. In haar theatervoorstellingen stelt ze vaak de vraag hoe theater bij kan dragen aan een betere wereld. Wat is volgens haar de rol voor theater in de coronacrisis? Theaterkrant
  • Hoe zou het theater er in de anderhalve-meter-samenleving dan concreet uit kunnen zien, en wat kunnen de consequenties zijn op de toneelschrijfpraktijk? Gesprek met toneelschrijver Don Duyns. Theaterkrant

Brabantse makers

  • Stichting Bezoekerscentrum Militaire Erevelden daagde de voorbije maanden een aantal architecten uit met een ideeën te komen voor bezoekerscentrum bij de twee oorlogsbegraafplaatsen aan de Ruytershoveweg in Bergen op Zoom. Stefan Grasso en Ferry den Ridder van Grassodenridder Architecten uit Bergen op Zoom leverden het winnende ontwerp. BN – De Stem
  • Ontwerper Maarten Baas heeft een korte satirische film gemaakt die zich afspeelt in een toekomst waarin de westerse samenleving een dramatische neergang heeft doorgemaakt en zijn werken in zijn magazijn worden aangetroffen. Dezeen
  • Hij had een barstensvolle agenda met opdrachten, maar na het uitbreken van de coronacrisis is het duimen draaien voor decorkunstenaar Simon Haen. De hele theaterwereld ligt op zijn gat, en het is nog maar de vraag wanneer die weer tot leven komt. Zelfs voor boodschappen heeft de culturele zzp’er geen geld. Omroep Brabant
  • Jeroen Thijssen schrijft met De terugkeer het tweede Brabants Boek Present. In De terugkeer vertelt Thijssen het verhaal over een naar Indonesië vertrokken Brabander die gevlucht is vanwege zijn familie en nu terugkeert om afscheid te nemen van zijn doodzieke moeder. Hij komt zo meer te weten over een familiegeheim. Eindhovens Dagblad , inlog vereist
  • Met ‘Quarantaine’ presenteert schrijver, cabaretier en taalkundige Wim Daniëls niet alleen zijn eerste roman voor volwassenen, ook de allereerste coronaroman. Waar een noodgedwongen quarantaine met een vreemde van het andere geslacht allemaal niet toe kan leiden. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Eric van der Westen, Aron Raams en Koen Smits verzorgden het tweede live-streaming concert van de serie 1,5 Meter Sessies, dat muziekpodium Paradox in het leven heeft geroepen. En dat leverde een zonder meer verrassende tachtig minuten muziek op. De drie musici gaven hun persoonlijke draai aan de blues. Jazznu
  • Een hoogtepunt tijdens het in oktober 2019 gevierde 40-jarige jubileum van Paradox Tilburg was het optreden van het septet VLEK. Een ensemble waarin stevige beats, heavy metal, blues, pakkende grooves en hartverscheurend mooie melodieën voorbijkomen. Een vaak tegendraads geluid waarin muzikale tegenstellingen worden opgeheven en leiden tot een vaak overvloedig artistiek resultaat. Cyriel Pluimakers over het tegendraadse geluid van VLEK. Jazzenzo
  • De coronacrisis hakt er flink in voor de Tilburgse Lex van Berkel (27), voor sommigen beter bekend als dj The Boy Next Door. In plaats van een feestlustig publiek in binnen- en buitenland te voorzien van vrolijke muziek, zit hij nu noodgedwongen thuis. Of beter gezegd: in de studio. ,,We hebben alle tijd om nieuwe muziek te maken.” Brabants Dagblad , inlog vereist
  • De Veldhovense rockveteraan Bertus Borgers heeft een live-album uitgebracht van de shows met zijn muzikale familieleden. Mede ter promotie van de plaat is een video uitgebracht, waarop de zanger en saxofonist een eerbetoon brengt aan Frank Sinatra. In de populaire cd-serie ‘The Golden Years of Dutch Pop Music’ , is vanaf 5 juni verkrijgbaar een album met de singles van onder meer Sweet d’Buster, de groep van Borgers. Eindhovens Dagblad , Eindhovens Dagblad
  • Theatermaker Hanna van Mourik Broekman gaat vandaag niet op. Als gevolg van de coronamaatregelen is de première van haar project De ontmoeting met de verwarring verschoven naar het najaar. In plaats van recensies te publiceren laat Theaterkrant makers aan het woord die rond deze tijd in première zouden gaan. Van Mourik Broekman: ‘Ik merk hoe belangrijk het juist nu is verschillende perspectieven te blijven delen over angst, paniek en eenzaamheid. Theaterkrant

 

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Geen reacties

Geef een reactie