Trends & Ontwikkelingen 25 oktober 2019

Elke vrijdag het culturele nieuws uit Brabant en de rest van Nederland op een rijtje. Dit bericht elke vrijdag in je mailbox? Neem dan een gratis abonnement op de mailservice.

Cultuurbeleid

nederland

  • Minister van Engelshoven (OCW) beantwoordt vragen van de Kamerleden Ellemeet (GroenLinks) en Asscher (PvdA) over inclusiviteit in de podiumkunsten en de overige culturele sector, n.a.v. het interview met Saartje Oldenburg van Het Nationale Theater in de Volkskrant over inclusiviteit in het theater, 27 september 2019. In haar antwoorden somt de minister een aantal maatregelen en initiatieven op, van de overheid en de cultuursector, die de toegankelijkheid vergroten. In 2020 wil de minister een onderzoek laten uitvoeren om de toegankelijkheid van de cultuursector in kaart te brengen. De opzet en omvang van dit onderzoek zal met de verschillende gesprekspartners worden afgestemd. Rijksoverheid.nl , De Volkskrant
  • Vanaf 2021 trekt het Rijk 80 miljoen extra uit voor de kunsten. Ook voor de podiumkunsten komt er geld bij. Tegelijkertijd verliest Nederland straks minstens 50 gesubsidieerde gezelschappen. Hè? Joke Beeckmans doet een poging tot opheldering. Theaterkrant
  • Minister van Engelshoven (OCW) stuurt het besluit voor de wijziging van de bijlage bij het Besluit vaststelling beleidsregels instandhoudingssubsidie woonhuis naar de Tweede Kamer. Zij informeert de Kamer daarbij over de verdere procedure. Rijksoverheid.nl
  • De Nederlandse Vereniging van Journalisten heeft in een brief aan minister Slob (Mediazaken) een aantal voorstellen gedaan voor een toekomstbestendig omroepbestel. In deze voorstellen wil NVJ ook een betere positie van de programmamakers. NVJ
  • De publieke omroep heeft het kabinet officieel gevraagd om geld voor de organisatie van het Eurovisie Songfestival in Rotterdam. Minister Arie Slob (Media) buigt zich over het verzoek, laat zijn ministerie weten na berichtgeving door Shownieuws. Algemeen Dagblad
  • Minister Dekker informeert de Tweede Kamer over het overheidsbeleid en de coördinerende rol van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) bij filantropie. In de brief van 18 oktober laat de minister weten dat hij werkt aan een regeling om (buitenlandse) donaties aan maatschappelijke organisaties in Nederland transparanter te maken. Daarnaast belooft hij rekening te houden met de privacy, veiligheid en geefbereidheid van donateurs. Hiermee komt hij tegemoet aan de brede kritiek op het conceptwetsvoorstel 2018 van vele maatschappelijke organisaties, waaronder de Museumvereniging. Rijksoverheid.nl , Museumvereniging
  • Staatssecretaris Blokhuis stuurt een brief aan de Tweede Kamer over de gevolgen van het arrest van de Hoge Raad over rookruimtes. Het verbod op rookruimtes in de horeca, waaronder ook poppodia vallen, zal pas vanaf 1 april 2020 worden gehandhaafd. Eind september werden de rookruimtes door de Hoge Raad direct verboden. Ondernemers kunnen zich zo voorbereiden en de NVWA zal in deze periode het toezicht inrichten. Rijksoverheid.nl , Entertainment Business , VNPF
  • ‘Stel binnen een maand een drempelwaarde in om uit de stikstofimpasse te komen.’ Dat schrijven Hans de Boer (VNO-NCW) en Jacco Vonhof (MKB-Nederland) een brief aan de Tweede Kamer, nu snelle oplossingen uitblijven terwijl de urgentie voor ondernemers met de dag toeneemt. De BNA staat hierover in nauw contact met MKB Nederland, Bouwend Nederland, NEPROM, Techniek Nederland en NL Ingenieurs. Directeur Fred Schoorl heeft daarbij zitting in het hoofdbestuur van MKB Nederland. Met de conjunctuurmeting in november brengt de BNA in kaart welke gevolgen architectenbureaus ondervinden en welke oplossingsrichtingen zij zien. BNA
  • Een amendement op de Omgevingswet (Aanvullingswet grondeigendom) geeft gemeenten en provincies nieuwe mogelijkheden om de kosten van ruimtelijke ontwikkelingen op initiatiefnemers te verhalen. Mits er ‘functionele samenhang’ met het beoogde investeringsinitiatief bestaat. Dat is volgens emeritus hoogleraar gebiedsontwikkeling Friso de Zeeuw de essentie van het aangenomen amendement van het Tweede Kamerlid Ronnes (en anderen). Tot nu toe worden ontwikkelkosten tussen gemeente en ontwikkelaar volgens De Zeeuw ‘in 95 procent van de gevallen’ in goed overleg verdeeld via een anterieure overeenkomst, waarbij de ppt-criteria (profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid) leidend zijn. Binnenlands bestuur
  • Culturele instellingen en musea zijn boos dat de gemeente Amsterdam een subsidieverhoging deels terugdraait om gaten in de stadsbegroting te dichten. ‘Dit geeft aan dat er weinig zicht is op hoe kunst en ­cultuur in Amsterdam moeten vechten voor hun bestaan.’ Dat schrijven veertig organisaties, variërend van CBK Zuidoost tot Framer Framed en Mediamatic, 22 oktober in een ingezonden brief in Het Parool. Het Parool , Het Parool
  • De transformatie van de panden aan ’t Hoogt in Utrecht loopt vertraging op. De eigenaar van de gebouwen, het UMF, Utrechts Monumenten Fonds, laat weten dat er een ‘verschil van inzicht’ is met de gemeente Utrecht. Het gevolg is dat de panden mogelijk niet tot woningen omgebouwd worden. Hierdoor kan het zo zijn dat de gebouwen aan ’t Hoogt weer een culturele invulling krijgen, zoals een podium- of theaterfunctie. Filmtheater ’t Hoogt vertrok eind 2018 uit de historische panden aan ’t Hoogt. DUIC , Utrechts Monumenten Fonds
  • De gemeente Kampen moet een knoop doorhakken over forse bezuinigingen die de gemeente moet doorvoeren om in ieder geval het huidige begrotingstekort van 5,2 miljoen op te vangen. Het college wil meteen flink doorpakken en stelt voor liefst acht miljoen te bezuinigen. Er wordt onder meer bezuinigd op de zorg, de cultuur en het groen. RTV Oost

 

noord-brabant

  • De Designprijs Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Brabant 2019 is op 20 oktober uitgereikt aan textiel- en productdesigner Simone Post. Brabant.nl
  • Tijdens een informele bijeenkomst ter gelegenheid van hun afscheid van BrabantKennis hebben directeur Joks Jansen en zakelijk leider Mijntje Notermans uit handen van de commissaris van de Koning Wim van de Donk, de commissarispenning ontvangen. Brabant.nl
  • Het XXL distributiecentrum ontleed. In een korte serie besteedt het Brabants Dagblad de komende weken aandacht aan de toenemende zorg over de verdozing van Noord-Brabant. Brabants Dagblad
  • Het nieuwe Data Value Center biedt ondernemers kosteloos of tegen gunstige tarieven kennis en expertise bij het werken met data, mede dankzij bijdragen van rijk en provincie. De overheden en de initiatiefnemers helpen hiermee de industrie versneld klaar te maken voor de data-economie. Brabant.nl

 

grote brabantse gemeenten

  • Op 23 oktober vond er in cultuurplek MU in Eindhoven een discussie plaats waar werd gesproken over het designmuseum van de toekomst of het futurelab. Minister van Engelshoven (OCW) heeft in haar recente cultuurplan aangegeven dat er in Nederland een dergelijke instituut moet komen, en de gemeente Eindhoven heeft zich daarvoor nadrukkelijk naar voren geschoven als mogelijke vestigingsplaats. Kwartiermaakster Chris Sigaloff heeft in opdracht van de stad een eerste visie gemaakt, ‘Designmuseum voor de toekomst’. Enige haast is daarbij geboden, want het plan dient vóór 1 februari op het bureau van de minister te liggen. Sigaloff hoopt daarom eind november een goed beeld te hebben van de inhoud van het nieuw te vormen instituut. Eind december moeten zaken als organisatie en financiën duidelijk zijn: ,,In januari kan ik dan gaan schrijven.” Een verslag van de bijeenkomst. Eindhovens Dagblad
  • Ondanks vermoedens dat het gaat om roofkunst laat het Van Abbemuseum een omstreden werk van de Russische schilder Wassily Kandinsky aan de muur hangen. De stichting Naleving Washington Principles spant daarom een rechtszaak aan. Voorzitter Ephraïm Goldstoff heeft dat aangekondigd nadat het museum het verzoek om het kunstwerk niet langer te exposeren eind vorige week officieel naast zich neerlegde. Deze stichting spoort musea en overheidsinstanties aan om internationale afspraken over roofkunst na te komen. De gemeente Eindhoven heeft het betwiste schilderij sinds 1951 in het bezit. Toenmalig directeur Edy de Wilde van het Van Abbemuseum kocht het destijds van een handelaar waarvan bekend was dat hij roofkunst verkocht. De nazaten van het Joodse kunstverzamelaarsechtpaar Stern-Lippmann maken sinds 2015 officieel aanspraak op het doek. In 2018 diende daarom al eens een rechtszaak tegen de gemeente. Eindhovens Dagblad
  • Het TAC en ontwikkelaar Focus Real Estate kunnen door met plannen voor verbouwing en nieuwbouw van het pand aan Vonderweg/Gagelstraat. Het plan krijgt steun van de gemeenteraad van Eindhoven, als wethouder Yasin Torunoglu enkele garanties zwart op wit zet. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Grafisch ontwerper Domien Coppelmans en kunstenaar Sacha Koulichov, beide huren ze werkruimte in een oud schoolgebouw op de hoek Hemelrijken-Schoolstraat in Woensel, willen niet wijken voor de verkoop van het gemeentelijk monument door de gemeente Eindhoven. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Design Academy-studente Cécile Espinasse is met haar project AvantGardeners de winnaar van de Social Design Talent Award 2019. Haar project richt zich op het verbinden van Eindhovenaren met de groenwerkers van Ergon. Zij ontvangt een prijs van 7000 euro, gekoppeld aan een opdracht van gemeente Eindhoven. Daarnaast krijgt ze een begeleidingstraject van Design Forum ter waarde van 3000 euro. Gemeente Eindhoven
  • De gemeente Helmond mag zich de beste stad voor slimme mobiliteit wereldwijd noemen. In Singapore kreeg het de ITS Local Government Award uitgereikt tijdens een internationaal congres over verkeer. Eindhovens Dagblad
  • Sinds begin september leiden houten vlonders in het Bossche Zuid-Willemspark naar een houten ponton die in het water drijft. Het is onderdeel van Het Inclusieve Park waarmee de Bossche ontwerper Wouter Corvers wil nagaan hoe toegankelijk de Bossche binnenstad is en hoe je dat kunt verbeteren voor bijvoorbeeld ouderen en slechtzienden. ,,De vlonders en ponton blijven langer liggen zodat meer belangstellenden poolshoogte kunnen nemen. Van de week was hier bijvoorbeeld nog een wethouder uit Winterswijk’’, zegt Corvers. De voorzieningen blijven nog tot eind volgende maand. In dit project, waarvan de kosten zijn begroot op 40.000 euro, werkt Corvers samen met de gemeente en belangenorganisaties, zoals het Gehandicapten Platform ’s-Hertogenbosch, Brabant Zorg Nieuwenhagen en Van Neynsel Antoniegaarde. Brabants Dagblad
  • De gemeente Tilburg wil een kunstwerk verwijderen voor de aanleg van een fietstunnel. Tilburgers.nl
  • Wat is de betekenis van het Stadsforum voor Tilburg? Hoe zorgen we dat deze plek tussen Schouwburg en paleis een levendig plein wordt? Dat zijn de vragen voor een stadsgesprek dat CAST organiseerde. Brabants Dagblad , Brabants Dagblad

 

overige brabantse gemeenten

  • De officiële bouw van het Boekelse ecodorp, dat al drieëneenhalf jaar gehuisvest is in houten noodwoningen, is gestart. Eind volgend jaar moeten de dertig huizen klaar zijn. Zes ervan worden in tweeën gesplitst en kunnen dan dienst doen als mantelzorgwoningen. Dus in feite komen er 36 woningen, gebouwd in drie cirkels, naar een ontwerp van architect Huub van Laarhoven. Brabants Dagblad
  • De Van Gogh Kerk in Etten-Leur mag verkocht worden, maar alleen onder strikte voorwaarden. Die boodschap heeft de gemeenteraad in meerderheid meegegeven aan B en W. van Etten-Leur. BN – De Stem, inlog vereist
  • Er komt voorlopig geen verbouwing van Hofdael in Geldrop. Dit bleek in een bijeenkomst over de toekomst van het Geldropse sociaal-cultureel centrum. Mensen uit de politiek en Hofdael-gebruikers (onder meer van creatief centrum de Wiele, Volksuniversiteit, Weverijmuseum en het Geldrops Muziekcorps) waren uitgenodigd mee te denken over een uitweg uit de impasse waarin het centrum verkeert. Eindhovens Dagblad
  • Diverse maatschappelijke organisaties, waaronder Factorium en de bibliotheek, togen 22 oktober naar de raadszaal in Goirle om de gemeenteraad veel wijsheid te wensen bij het maken van vele moeilijke keuzes. En om te vragen om niet (veel) te bezuinigen op hun werk. Brabants Dagblad , Brabants Dagblad
  • De gemeente Heusden is volgend jaar ruim 6.600 euro minder kwijt aan subsidies. Er wordt ruim 3.000 euro aan ‘nieuwe’ subsidies betaald, maar Heusden geeft bijna 10.000 euro minder uit doordat organisaties niet meer aan de voorwaarden voldoen. Brabants Dagblad
  • Voorlopig komen er geen wandschilderingen in de fietstunnels in Kaatsheuvel en Loon op Zand. De gemeente Loon op Zand heeft momenteel geen geld en geen mensen voor het aanbrengen en onderhouden van de kunstwerken. Die moeten bovendien met een speciale coating tegen graffiti worden beschermd. Brabants Dagblad
  • De gemeente Meierijstad was er op gebrand om net als de provincie 20.000 euro te betalen om het World Creativity Forum naar de Noordkade in Veghel te halen. De gemeente haalde daarvoor 10.000 euro uit de pot Citymarketing en 10.000 euro uit de pot Volksfeesten. Het congres over voedsel van de toekomst zou goed zijn voor de ‘citymarketing’ en het zakenleven in de gemeente, zo was het verweer van het college op kritiek van gemeenteraadslid Laurens van Voorst (Hart). Die vroeg zich af of het ‘gewone volk’ naar dit ‘volksfeest’ zou komen. Van Voorst kreeg gelijk. Bij het congres dat 22 oktober op de Noordkade werd gehouden, was nauwelijks een Veghelaar of Veghels bedrijf te bekennen. Waar die 20.000 euro van de gemeente nu precies aan uitgegeven is, dat kon Meierijstad niet specificeren. Of het het bedrag uiteindelijk waard is geweest, is moeilijk te meten. Brabants Dagblad
  • De Cultuurprijs van de gemeente Moerdijk voor 2019 is toegekend aan Theatergroep Impro. BN – De Stem, inlog vereist
  • Het UIThuis moet dé nieuwe huiskamer van Oss worden. Een plek in het nieuwbouwplan Walkwartier waar wonen, winkelen, horeca, onderwijs en cultuur samen komen. Vooralsnog verhuizen de bibliotheek, het centrummanagement, het stadsarchief én platform Global Goals richting het cultuurhart van vierduizend vierkante meter. Het CDA vindt dar er een helder financieringsplan komt en pleit voor een kwartiermaker. Brabants Dagblad
  • De SP is de constante discussies over feesten en festivals in Oss helemaal beu. De partij wil daarom uiterlijk in februari praten over zaken als geluidsvolume, verdeling van feesten over de gemeente en de hoeveelheid overlast die in de binnenstad acceptabel is. Zo weten organisatoren snel waar ze aan toe zijn. Brabants Dagblad
  • De gemeente Vught neemt wél deel aan de opstartfase van het ‘Van Gogh Nationaal Park’ maar is nog níet overtuigd van nut en noodzaak van deze toekomstige status. ,,Het moet een duidelijke meerwaarde hebben.” Brabants Dagblad

 

Cultureel Ondernemerschap

algemeen

  • Op 10 oktober organiseerde Platform Makers een debat in het Haagse Nieuwspoort onder de titel ‘De waarde van het Auteursrecht – wees er zuinig op’. Een verslag. Platform Makers
  • De cultuursector staat aan de vooravond van een nieuwe subsidieperiode. Overal in het land zetten op dit moment culturele organisaties in nieuwe beleidsplannen op papier hoe volgens hen de toekomst de komende jaren eruit gaat zien. De Boekmanstichting is (in samenwerking met: Bureau 8080 en The Turn Club) benieuwd welke rol het thema duurzaamheid speelt in de voorbereiding op de nieuwe subsidieperiode. In aanloop naar een groter onderzoek, wordt aan organisaties gevraagd een korte vragenlijst in te vullen. Boekman
  • Kim Tuin, directeur van cultuurhuis Het HEM in Zaandam, wil met andere aanpak van cureren een divers publiek bereiken. “Wij werken vanuit een andere opzet, buiten de gebaande paden. Dat levert ander soort publiek en ervaring op.” Voor serie- en filmregisseur Norbert ter Hall is de Fair Practice Code welkom. Een gesprek over diversiteit en duurzaamheid in de filmbranche, en hoe diversiteit ook weer kan bijdragen aan de duurzaamheid. Fair Practica Code , Fair Practice Code ,
  • Een gesprek met Ruud Nederveen, de nieuwe voorzitter van de Creatieve Coalitie. De Creatieve Coalitie zijn 22 verenigingen die zich samen inzetten voor betere arbeidsomstandigheden van makers, vrije beroepsbeoefenaars en werknemers in de creatieve sector. De Kunstenbond is hier één van en penvoerder. Kunstenbond

 

architectuur en vormgeving

  • Architectenbureaus, ingenieursbureaus, installatie- en bouwbedrijven hebben de afgelopen jaren hun werkvoorraad hersteld. Bouw- en installatiebedrijven hebben hun orderportefeuilles zelfs zien stijgen tot een historisch hoog niveau. In 2018 oversteeg de totale bouwproductie zelfs het niveau van 2008. Wel neemt het groeitempo de laatste metingen af. De conjunctuurindicatoren hebben duidelijke relatie met de gerealiseerde omzet. Dat blijkt uit onderzoek van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) naar het conjunctuurverloop 2011-2019 in de bouwketen. BNA
  • De Dutch Design Week : 2600 ontwerpers en 350.000 bezoekers, welke cijfers horen erbij en wat levert De week eigenlijk op? Omroep Brabant , Omroep Brabant , Omroep Brabant

 

beeldende kunst

  • Mister Motley spreekt komend najaar met initiatiefnemers van alternatieve tentoonstellingsruimtes door heel Nederland. Vaak wonen zij in hetzelfde pand, leveren veel vrije tijd in en verdienen niet of nauwelijks aan een dergelijke plek. Waarom vinden ze het dan toch belangrijk om een kunstinitiatief draaiende te houden? Wat maakt dat zij de hedendaagse kunstenaar zoveel van hun eigen tijd, ruimte en energie geven en wat dragen deze plekken bij aan het Nederlandse kunstklimaat? Deel 2: een gesprek met Hans Overvliet van Caesuur in Middelburg. Mister Motley
  • Het MOMA in New York, het oudste museum voor moderne kunst, opgericht in 1929, met een van de beste collecties westerse moderne kunst ter wereld, heeft de collectiepresentatie gewijzigd. In de vaste opstelling is nu niet alleen schilder- en beeldhouwkunst te zien, maar daarnaast en daartussen ook fotografie, film, vormgeving en architectuur. Niet alleen uit Europa en Amerika, maar ook andere gebieden. Niet alleen witte kunstenaars, maar ook ‘artists of color’. Niet alleen mannen, maar ook vrouwen. De canon van de Westerse kunst is achtergelaten. De Volkskrant , Frieze
  • Hoe de spontaniteit uit het museumbezoek verdwijnt en je bij steeds meer musea weken voorafgaand aan het bezoek moet reserveren. CNN

 

film en av

  • Het gaat niet goed met de Nederlandse jeugdfilm. Dat is de belangrijkste conclusie van Zien & gezien worden, het Filmfondsrapport dat vorige maand het licht zag. Een van de opstellers, Peter Bosma, schreef nog een tweede rapport, deze keer met toelichting en aanbevelingen. Bosma, twintig jaar werkzaam bij LantarenVenster in Rotterdam, onder andere als jeugdfilmprogrammeur. sprak voor Zien & Gezien worden met producenten, distributeurs, filmmakers en vertoners van kinderfilms. “Dat rapport is opgesteld in opdracht van het Nederlands Filmfonds en bevat vooral harde cijfers. De conclusie – er moet meer gedaan worden marketing – onderschrijf ik uiteraard maar is een beetje voorspelbaar. Ik wilde in een tweede rapport kijken naar hoe we verder kunnen.” Op de groei gemaakt heet die publicatie en ze biedt met korte interviews en case studies de verhalen achter de cijfers. “Vertoning is de grote bottleneck.”, zegt hij. Filmkrant
  • Een nieuw rapport van het European Audiovisual Observatory tracht de ongelijke gender balans onder filmregisseurs in Europa beter in kaart te brengen. Het rapport kijkt naar de hoeveelheid films en de verdeling over genres. Enkele bevindingen over de periode 2003 – 2017: Over het geheel zijn slechts 17% van de Europese feature films in de periode tussen 2003-2017 geregisseerd door vrouwen. Het aandeel vrouwelijke regisseurs groeit langzaam van 15% in 2003 naar 19% in 2017. Deze groei zit voornamelijk in het genre documentaire. Frankrijk is het land met het hoogste aantal films van vrouwelijke regisseurs. Echter, de verhouding van aantallen films van vrouwelijke en mannelijke regisseurs is het meest evenwichtig in Nederland en Zweden. NBF , European Audiovisual Observatory
  • Een doorsnee scenarist in Europa beleeft het hoogtepunt van zijn carrière rond zijn vijftigste en heeft dan een netto jaarinkomen van 29.000 euro. Als het een man is dan, zijn vrouwelijke collega moet genoegen nemen met nog geen 21.000 euro. Dat blijkt uit het eerste Europese onderzoek naar de economische en sociale situatie van audiovisuele auteurs. Het werd op 10 oktober gepresenteerd tijdens de bijeenkomst ‘Show me the money’ in de Nederlandse Filmacademie in Amsterdam, waarmee de Federation of Screenwriters in Europe (FSE) zijn 20-jarig bestaan markeerde. Een verslag. Auteursbond
  • Het gaat erg goed met de Nederlandse filmhuizen. Sterker nog: in de afgelopen tien jaar is het bezoek aan filmhuizen relatief harder gestegen dan het bezoek aan bioscopen. Daarbij valt wel op dat steeds meer films tegenwoordig zowel in het filmhuis als in de bioscoop te zien zijn. Wat is er precies aan de hand? Dick Smits deed er onderzoek naar. Smits :‘Overlappende films krijgen dus een veel prominentere plek in het filmhuis dan de kleinere, exclusieve films. Die komen daardoor steeds meer in de verdrukking.’ Filmonderzoek Nederland
  • Het International Documentary Film Festival Amsterdam (Idfa) toont dit jaar een programma dat voor 47 procent is gemaakt door vrouwen. Vorig jaar was dat nog 41 procent. In het competitieprogramma is het vrouwelijk aandeel met 64 procent zelfs hoger dan ooit tevoren, aldus het festival, dat het volledige programma van zijn 32ste editie heeft gepresenteerd. Idfa-directeur Orwa Nyrabia is verheugd met die stijgende lijn. De Volkskrant
  • Poppodium De Effenaar in Eindhoven biedt vanaf deze week onderdak aan een filmstudio van het bedrijf Dutch Rose Media waar in 3D video-opnamen worden gemaakt. Het poppodium is onder de noemer ‘smart venue’ sinds twee jaar de paden van augmented reality en virtual reality aan het verkennen, en werkte daarbij al samen met 4DR Studios, het bedrijf van Natasja Paulssen van Dutch Rose Media. Directeur Jos Feijen:” Er komt ook een onderzoeksprogramma. Samen met Fontys en de TU/e gaan we ook kijken hoe we deze studio kunnen inzetten op andere terreinen, met name het culturele vlak. Aan die kruisbestuiving hechten we als Effenaar veel waarde.” Eindhovens Dagblad
  • Er liggen kansen voor Nederlandse aanbieders en contentmakers als het gaat om Video On Demand (VOD). Maar om op het gebied van distributie tegenwicht te bieden aan de grote internationale spelers, zijn samenwerking en creativiteit nodig. Dat staat in de whitepaper ‘Van TVOD tot SVOD naar AVOD’ van ODMedia en Media Perspectives. Zij willen met het stuk de discussie over de toekomst van tv en video aanwakkeren. NBF , Media Perspectives
  • Als het gaat om bezoek- en recettecijfers van bioscopen wereldwijd is er een zee aan informatie beschikbaar. Vrijwel dagelijks worden er online cijfers over gepubliceerd. Datzelfde kan niet gezegd worden over VOD-diensten. Gezien de stevige concurrentiestrijd brengen partijen nauwelijks informatie naar buiten als het gaat om kijkcijfers. Met name Netflix blijft op dit vlak erg gesloten. Voor een indicatie van het kijkgedrag is men daarom vaak aangewezen op marktonderzoeksbureaus zoals het Amerikaanse Nielsen. Dit jaar lijkt daar echter langzaam verandering in te komen. Filmonderzoek Nederland
  • Netflix was een lange tijd de nummer één van de streamingdiensten. Tegenwoordig groeit het aantal abonnees niet meer zo snel door de serieuze concurrentie van Disney en Apple. De streaminggigant werkt daarom aan plannen om het delen van accounts tegen te gaan. Entertainment Business

 

letteren

  • Wordt de aangifte over het vierde kwartaal van 2019 de laatste in je btw-administratie? Dat lijkt te kunnen nu er een nieuwe kleine ondernemersregeling (KOR) in werking treedt die vrijstelling mogelijk maakt voor zelfstandigen met een btw-plichtige jaaromzet van minder dan 20.000 euro. Toch kan het voor sommigen voordeliger zijn om wel btw te blijven heffen en af te dragen. In een artikel van Miro Lucassen de grote lijnen. Auteursbond
  • ‘Hoe moeilijk kan het zijn? Een grappig kind in een moeilijke situatie, waar hij of zij zich uit redt met behulp van vriendjes of van magische dieren. Een flinke snuf moraal, een goede poep- of piesgrap, et voilà: het kinderboek is klaar.’ Nynke de Jong in het Algemeen Dagblad, n.a.v. de aankondiging van Rafael van der Vaart dat hij een kinderboek gaat schrijven. Algemeen Dagblad , tzum
  • Boekhandel Donner in Rotterdam ging failliet toen de ketens Selexyz en Polare omvielen. Maar de zaak ging door en trotseerde een verbouwing van vijf jaar. Een opsteker voor de branche. ‘Het draait in de boekhandel toch vooral om lokaal ondernemerschap’, constateert Anne Schroën, directeur van de Koninklijke Boekverkopersbond. ‘Een boekenwinkel in Utrecht is anders dan in Rotterdam of Nijmegen. Het hoofdkantoor van Polare had dat onvoldoende door. De succesvolle doorstart van de winkels bewijst dat. Er was meer veerkracht dan verwacht.’ De Volkskrant
  • Bookaroo zou een ‘boekhandelvriendelijk’ alternatief zijn voor de webreus Bol.com. Maar de wervelwind van deze nieuwe webshop is snel weer gaan liggen. Trouw

 

muziek

  • Een analyse van meer dan 35.000 muzikanten om het muziekgenre dat ze produceren te vergelijken met hun land van herkomst. Zo wordt zichtbaar wat voor soort muziek elk land het meest produceert. In Nederland is dat House. tickx
  • Uit een studie van de Britse The Musicians’ Union blijkt dat 48% van de 725 ondervraagde artiesten, leden van de bond, tijdens hun werk is lastiggevallen, waarbij 85% van de slachtoffers zich nooit heeft uitgesproken vanwege de vrees dat hun beschuldigingen “weinig gevolgen voor de dader” zouden hebben. Musicians Union
  • Brancheorganisaties IFPI en WIN hebben de nieuwe tool Repertoire Data Exchange (RDx) gelanceerd. Zij komen hiermee tegemoet aan de wens van de wereldwijde muziekindustrie om nauwer samen te werken op repertoirevlak. RDx is een centrale plaats waar muziekmaatschappijen en naburige rechtenorganisaties repertoiredata kunnen registreren en inzien. Deze data spelen een belangrijke rol bij de doorbetalingen van vergoedingen. Entertainment Business
  • Staatssecretaris Stientje van Veldhoven lanceerde tijdens het Amsterdam Dance Event de Green Deal ‘Circular Festivals’. De Green Deal is een initiatief van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Green Events International. De deelnemende festivals, 20 uit 7 landen, committeren zich gezamenlijk aan het delen van kennis en het ontwikkelen van circulaire oplossingen voor de internationale evenementenindustrie. De festivalorganisaties willen gezamenlijk de internationale standaard zetten voor duurzaamheid in de evenementenindustrie. Zij streven naar circulariteit in 2025, met als doel hiervoor oplossingen te ontwikkelen die door andere festivals – wereldwijd – kunnen worden toegepast. De aangesloten Nederlandse festivals zijn Amsterdam Open Air, Best Kept Secret, DGTL, Down the Rabbit Hole, Eurosonic-Noorderslag, Into the Great Wide Open, Lowlands, Mañana Mañana, Milkshake, North Sea Jazz, Vierdaagse Feesten en Zwarte Cross. Green Events
  • Ben je oké? Met deze vraag maakt Rutgers, kenniscentrum seksualiteit, ongewenst seksueel gedrag tijdens het uitgaan bespreekbaar. Een gesprek met Maartje Puts, campaigner bij Rutgers, over hoe zij samen met de partners van dit project bijdraagt aan het voorkomen van ongewenst seksueel gedrag op festivals en in podia en clubs. Cultuurmarketing

 

theater en dans

  • Brabant Cultureel zet dit najaar in een serie de schijnwerper op kleine en middelgrote theaters in Noord-Brabant. Ze staan wat in de schaduw van de theaters in de grote steden, maar zijn in hun eigen gemeente of regio het hart van het (sociaal-) culturele leven. Schouwburg Cuijk. Een gesprek met directeur Sjoerd Meijer. Brabant Cultureel
  • Voor het eerst zal Oerol op Explore The North onder de noemer ‘Oerol spoelt aan’ een deel van de programmering verzorgen. Van 22 tot en met 25 november kunnen bezoekers terecht bij verschillende werken en onderdelen uit het programma van Oerol 2019. Met de nieuwe samenwerking krijgt de samenwerking tussen de noordelijke festivals nog meer vorm. Entertainment Business

 

Cultuurmarketing

  • Met het nieuwe spel Art Collector kun je kunst verzamelen zoals Helene Kröller-Müller dat deed. Het bordspel werd gelanceerd met een spelletjesmiddag in het Kröller-Müller Museum. De Volkskrant
  • Hoe creëer je theateraanbod voor mensen die wel zeggen geïnteresseerd te zijn in theater, maar in de praktijk niet of nauwelijks komen? Tessa Harmsen zocht een oplossing voor dit probleem en initieerde TapasTheater: een theater waar bezoekers zelf hun theateravond kunnen samenstellen. De marktintroductie van dit nieuwe concept leverde haar in juni 2019 een Cultuurmarketing Award op. In deze praktijkcase vertellen we hoe Tessa Harmsen met het TapasTheater vanuit de 5P’s een rigoureus ander theaterproduct ontwikkelde. Cultuurmarketing

 

Financiering

rijksfondsen

  • Met de Open Oproep Salone del Mobile 2020 wil het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie de kwaliteit van de Nederlandse ontwerpsector in Milaan presenteren en de internationale reputatie van de Nederlandse creatieve industrie versterken. Doel is ook om opgedane kennis en ervaringen te delen en om relevante internationale relaties tussen partijen op te bouwen en te onderhouden. In de selectie van voorstellen wordt gelet op de mate waarin de presentatie zich onderscheidt in artistieke kwaliteit, presentatievorm en strategie. Tot en met 27 november kunnen ontwerpers hiervoor subsidie aanvragen door via de hiervoor opengestelde open oproep een voorstel in te dienen. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • Lang en gelukkig leven: hoe kunnen we dat waarmaken in de toekomst? We worden steeds ouder en de manier waarop we dat willen doen, vraagt om meer en andere zorg. Om samen de kwaliteit van de ‘nieuwe zorg’ te bepalen, helpt het om de toekomst te kunnen verbeelden. Dat is waar ontwerpers in uitblinken. Voor Dutch Design Week 2019 bundelden enkele van hen hun krachten om binnen de Embassy of Health te zoeken naar een nieuwe balans tussen technologie en natuur, tussen perfectie en imperfectie, tussen formele en informele zorg. Met de tentoonstelling Chronic Health: It’s only human? toont deze Embassy de kracht van design bij de transities in de zorg, evenals de dilemma’s van de zorg. Met als doel bezoekers te inspireren om ook samen met elkaar op zoek te gaan naar de toekomst. U CREATE, Stimuleringsfonds Creatieve Industrie, Philips Experience Design, Máxima MC, Waag en DDF werken als partners samen in de Embassy of Health. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • Op 19 september vond in de Tolhuistuin in Amsterdam het door het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie georganiseerde symposium Leeromgeving van de Toekomst 2019 plaats. Een videoverslag. Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
  • Het Mondriaan Fonds kent tijdens zijn jaarlijkse aanvraagronde ruim 3,7 miljoen euro toe aan de programma’s van negentien presentatie-instellingen en tijdschriften voor hedendaagse beeldende kunst. Deze platforms krijgen de bijdrage voor hun inspirerende programma’s van één tot maximaal drie jaar. De bijdragen variëren van 26.500 tot 190.000 euro op jaarbasis. De presentatie-instellingen die een bijdrage krijgen zijn: De Appel (Amsterdam), Ateliers’89 (Oranjestad, Aruba), Casco Art Institute (Utrecht), Club Solo (Breda), Extrapool (Nijmegen), Hotel Maria Kapel (Hoorn), Instituto Buena Bista (Willemstad, Curaçao), Kunstfort bij Vijfhuizen (Vijfhuizen), Kunstvereniging Diepenheim (Diepenheim), Noorderlicht (Groningen), P/////AKT (Amsterdam), PrintRoom (Rotterdam), Project Space 1646 (Den Haag), Rib (Rotterdam), W139 (Amsterdam) en WORM (Rotterdam). Daarnaast ontvangen de tijdschriften De Witte Raaf, Metropolis M en Mister Motley een bijdrage. In 2020 lopen ook nog bijdrages door die in 2017 en 2018 waren toegekend. O.m. aan Fundament (Tilburg) en Onomatopee (Eindhoven). Mondriaan Fonds.
  • In 2019 en 2020 vieren we dat Nederland 75 jaar geleden is bevrijd. De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft een subsidieregeling van 15 miljoen euro opengesteld voor projecten rond de herdenking van WOII. Bij het Mondriaan Fonds kan een bijdrage worden aangevraagd via zes open oproepen. Het geld is bedoeld voor instellingen, onderzoekers en grassroots die de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend houden. Over de mogelijkheden van de nieuwe regeling 75 jaar vrijheid organiseert het Mondriaan Fonds op 11 november een speciale informatiebijeenkomst. Mondriaan Fonds
  • Naar aanleiding van de Nederlandse inzending voor de 58e Biënnale van Venetië organiseert TrAIN Research Center (Transnational Art, Identity and Nation) in samenwerking met het Mondriaan Fonds een internationaal debat op 15 november bij het Chelsea College of Arts in Londen. Aanleiding van dit debat is de tentoonstelling The Measurement of Presence met werk van Iris Kensmil en Remy Jungerman die nog tot en met 24 november te zien is in het Nederlandse paviljoen in Venetië. Mondriaan Fonds
  • Vier projecten zijn geselecteerd voor een scenariobijdrage in het kader van de dertiende editie van het project De Oversteek. De gezamenlijke commissie selecteerde eerder dit jaar 6 filmplannen om te ontwikkelen tot treatment. Hieruit zijn deze 4 projecten geselecteerd om een scenario te ontwikkelen. Begin volgend jaar worden uit deze 4 projecten 2 projecten geselecteerd voor een realiseringsbijdrage. Het project De Oversteek is een samenwerking tussen het Filmfonds, het NPO-fonds, de VPRO, NTR en CoBO om aanstormend talent een kans te geven een artistieke speelfilm te maken. Filmfonds
  • In de laatste ronde van 2019 ontvangen vier nieuwe coproducties tussen Nederland en Vlaanderen productiesteun van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF) en het Nederlands Filmfonds. Daarnaast ontvangen twee coproducties een additionele realiseringsbijdrage in het kader van NFF/VAF Plus, die eenmaal per jaar wordt toegekend. In het kader van de samenwerkingsovereenkomst tussen het VAF en het Filmfonds participeren beide fondsen jaarlijks in speelfilmprojecten, animatiefilms en documentaires die in coproductie worden gerealiseerd. Filmfonds
  • In de derde ronde van de Netherlands Film Production Incentive van 2019 zijn door het Filmfonds bijdragen verleend aan in totaal 17 producties voor een totaalbedrag van € 5,2 miljoen. Het gaat om 7 speelfilms, 4 lange documentaires, 3 animatieseries en 3 documentaireseries, waarvan 12 internationale coproducties en 5 producties die in aanmerking komen voor het percentage 35% production incentive. Filmfonds
  • NPO, CoBO en het Nederlands Filmfonds hebben de speelfilm De Slag om de Schelde geselecteerd in het kader van het jaarlijkse samenwerkingsproject Telescoop. Doel van dit samenwerkingsproject is onderscheidende en ambitieuze speelfilms van hoge cinematografische kwaliteit voor een breed publiek en met een culturele meerwaarde mogelijk te maken. De gezamenlijke investering is 1,8 miljoen euro per film. Filmfonds
  • Literaire organisaties uit Nederland kunnen subsidie aanvragen voor het organiseren van literaire manifestaties en activiteiten die het Nederlandse literaire klimaat bevorderen en die gericht zijn op een breed en divers publiek. Er zijn twee aanvraagmogelijkheden: tweejarig en incidenteel. 2 december 2019 is de eerstvolgende deadline voor de laatste. Letterenfonds
  • In de derde subsidieronde van 2019, de aanvraagronde voor de zogeheten ‘oeuvrebouwers’, is een bedrag van € 1.235.000 (exclusief indexatie) besteed; 61 projectsubsidieaanvragen van 61 auteurs konden door het Letterenfonds worden gehonoreerd. De verleende projectsubsidies variëren in deze ronde van € 10.400 tot € 52.000. Deze bedragen zijn inclusief 4% indexatie als compensatie voor gestegen kosten van levensonderhoud. Over de 78 in behandeling genomen projectsubsidieaanvragen van 77 auteurs zijn, na advies van de commissie Projectsubsidies voor publicaties 2019-03, conform de regeling besluiten genomen: 61 aanvragen van 61 auteurs konden worden gehonoreerd; 17 projectaanvragen van 17 auteurs werden afgewezen. In totaal konden 7 aanvragen voor een kinder- of jeugdboek worden gehonoreerd, 10 aanvragen voor een non-fictieboek, 12 aanvragen voor een dichtbundel en 32 aanvragen voor proza. Letterenfonds
  • Het Fonds Podiumkunsten kent aan acht extra podia een SRP-subsidie (Subsidie Reguliere Programmering theater- en concertzalen) toe. Achtergrond van dit besluit is dat het aantal en de kwaliteit van de ontvangen aanvragen voor de periode 2020-2021 groot was. Binnen het oorspronkelijke budget moesten daardoor de aanvragen van een aantal podia die goed waren beoordeeld toch worden afgewezen. Vanwege het belang dat alle SRP-podia gezamenlijk vertegenwoordigen als speelplekken voor kwalitatief aanbod heeft het Fonds een aantal aanvragen van podia dus alsnog gehonoreerd. Aan de eerder gepubliceerde lijst zijn de volgende acht podia toegevoegd: Concertzaal Tilburg, Het Paard Den Haag, De Oosterpoort (SPOT) Groningen, Het Concertgebouw Amsterdam, Stadstheater Arnhem, Rabotheater / Schouwburg Hengelo, Theater Kikker/Hoge Woerd Utrecht en Mezz Concerts & Dance Breda. “Het is mooi dat wij als relatief kleine zaal hier nu ook bij staan”, aldus Mezz-directeur Frank van Iersel. Fonds Podiumkunsten , BN – De Stem
  • Het loket 2P: Verbinden produceren en presenteren opende maart dit jaar. Afgelopen juli werden de eerste toekenningen van 2P bekend. Met 2P wil het Fonds Podiumkunsten samenwerking van podia en festivals met gezelschappen en ensembles faciliteren. Inmiddels zijn er acht nieuwe honoreringen bijgekomen. O.m. voor Schouwburg de Kring, Roosendaal i.s.m. Panama Pictures, en Wonderfeel i.s.m. De Stilte. Fonds Podiumkunsten
  • In de tweede ronde van de regeling opdracht compositie of libretto heeft het Fonds Podiumkunsten 26 projecten gehonoreerd. Er zijn in totaal 56 aanvragen in behandeling genomen. Aanvragen worden in twee ronden per jaar behandeld. In deze tweede ronde is er 240.500 euro verleend. Fonds Podiumkunsten , Fonds Podiumkunsten

 

overige fondsen

  • Mede naar aanleiding van het eindrapport ‘De sector van documentaire producenten in beeld’ (USBO advies/Universiteit Utrecht, maart 2019) treedt per 1 november 2019 een nieuwe financiële richtlijn van het CoBO, Filmfonds, NPO-fonds en de NPO in werking. De maatregel is gericht op financiering van de inzet van producenten voor zaken als publieksbereik, innovatie en verdere professionalisering van de bedrijfsvoering, en is van toepassing op alle productiebegrotingen van documentaires die vanaf 1 november 2019 ter beoordeling worden voorgelegd aan één dan wel meerdere van bovengenoemde financiers, dan wel betrokken publieke omroepen. Daarmee wordt geborgd dat producenten van documentaires tot op zekere hoogte gehonoreerd worden voor bovengenoemde zaken. CoBo Fonds
  • NPO Zapp lanceert de nieuwe jeugddocumentaire-hub ZappDoc waarin met gebundelde krachten een nieuwe impuls aan de jeugddocumentaire op de Publieke Omroep wordt gegeven. Ter ondersteuning lanceert het NPO-fonds een nieuwe regeling voor jeugddocumentaireseries én wordt het ZappDoc LAB in het leven geroepen. Het ZappDoc LAB is een samenwerking tussen het NPO-fonds, Cinekid en IDFA waarbij talentvolle makers jeugddocumentaire content kunnen ontwikkelen. NPO Fonds, NBF
  • De nieuwe en aangepaste regelingen van het NPO-fonds staan online. NPO Fonds
  • Subsidieaanvragers impulsgelden van de provincie Noord-Brabant krijgen de mogelijkheid om hun project nader toe te lichten d.m.v. een korte presentatie van max. 5 minuten en vervolgens vragen van de Adviescommissie te beantwoorden. Is de commissie overtuigd en voldoet de aanvraag aan alle criteria, dan volgt er een positief advies. De gesprekken, van 28 oktober t/m 7 november, zijn openbaar. Belangstellenden zijn welkom, maar houd er rekening mee dat er slechts een beperkt aantal plaatsen beschikbaar is. Kunstloc Brabant
  • Het 150ste groene schoolplein in Noord-Brabant dankzij subsidie ‘Schoolplein van de toekomst’. Cultuurfonds

 

prijzen, crowdfunding, sponsoring

  • Jeroen Eisinga wint Ouborg Prijs 2019. De Ouborg Prijs is de Haagse stadsprijs voor beeldende kunst, genoemd naar de Haagse kunstenaar Pieter Ouborg (1893-1956). Met de Ouborg Prijs toont Den Haag haar trots en waardering voor het niveau, de verdienste, de kwaliteit en de bovenlokale betekenis van de genomineerden en de mate waarin deze een bijdrage leveren aan het kunstklimaat in de stad en aan de (internationale) uitstraling daarvan. De prijs wordt maximaal eens per twee jaar en minimaal eens in de vier jaar toegekend. De prijs bestaat uit een geldbedrag van € 10.000, een tentoonstelling in Kunstmuseum Den Haag en een publicatie verzorgd door Stroom Den Haag. Metropolis M
  • De 26-jarige Niko da Costa Gomez uit Amsterdam is de winnaar van de Instant Fame with The Frame, een landelijke kunstwedstrijd. Zijn werk met de naam Mr. zal een plek krijgen in het Cobra Museum in Amstelveen. Het Parool, Instant Fame with the Frame
  • De archeologietentoonstelling ‘Iran, Bakermat van de beschaving’ van het Drents Museum in Assen is met een ruime meerderheid van stemmen de winnaar van de Museumtijdschrift Tentoonstellingsprijs 2019. Meer dan 16.000 museumliefhebbers brachten een stem uit. Dat is ruim drie keer zoveel als tijdens de eerste verkiezing in 2018. Adriana Esmeijer, directeur van het Prins Bernhard Cultuurfonds reikte de prijs van 10.000 euro uit in Kunstmuseum Den Haag. Cultuurfonds
  • De Kees Holierhoek Scenarioprijs wordt op 22 november voor de 13e keer uitgereikt aan de scenarioschrijvers van de beste oorspronkelijke Nederlandse serie. De winnaar ontvangt een bedrag van € 15.000. Daarmee is de Kees Holierhoek Scenarioprijs de grootste scenarioprijs in het Nederlands taalgebied. De genomineerden zijn bekendgemaakt. De stimuleringsprijs van €5000,- voor veelbelovend talent, kent de jury toe aan Ashar Medina voor de film Tom Adelaar. De prijs wordt beheerd door Stichting Auteursprijzen. Auteursbond , Kees Holierhoek Scenarioprijs
  • De Jan Wolkers Prijs 2019, de prijs voor het beste natuurboek, gaat naar het boek Foon van Marente de Moor. De prijs van 5000 euro werd uitgereikt in het radioprogramma Vroege Vogels. Boeken over Boeken , Vroege Vogels
  • De genomineerden voor de NS Publieksprijs zijn bekendgemaakt voor de titel Boek van het Jaar 2019. Tot en met 20 november kan het publiek stemmen. Het winnende boek wordt op 20 november 2019 bekendgemaakt bij De Wereld Draait Door. De NS Publieksprijs bestaat, naast de eretitel Boek van het Jaar 2019, uit een sculptuur van Jeroen Henneman, een geldbedrag van € 7.500,- en een jaar lang gratis reizen met de NS Businesscard OV Vrij 1ste klas. CPNB
  • De Gouden Strop en de Schaduwprijs worden volgend jaar in ieder geval uitgereikt. Dit schrijft voorzitter Peter Römer in een brief aan de leden van het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs. De Stichting Lira heeft besloten de prijs in 2020 te ondersteunen met subsidie. De Gouden Strop (voor het beste Nederlandstalige spannende boek) en de Schaduwprijs (voor het beste Nederlandstalige spannende debuut) gaan wel in afgeslankte vorm door. Zo wordt de verhoging van het prijzengeld die met veel enthousiasme en aplomb door de vorige geldschieter BookSpot was doorgevoerd, weer teruggedraaid. De winnaar van de Gouden Strop krijgt in 2020 een geldbedrag van 10.000 euro, voor de laureaat met de Schaduwprijs is duizend euro beschikbaar. De Spanningsblog
  • Een collectief van 24 jeugdgezelschappen heeft op Festival De Betovering een nieuwe prijs gelanceerd. De Podiumkids Prijs wordt een nieuwe publieksprijs voor theater- dans- en muziekvoorstellingen voor kinderen van 6 tot en met 12 jaar. De prijs is een vervolg op de Zapp Theaterprijs. Het bleek lastig om een natuurlijke koppeling tussen tv en theater te maken en daarom gaan de gezelschappen zonder mediapartner verder. De prijs is onderdeel van een bredere marketingcampagne van 24 jeugdgezelschappen die zich verenigd hebben in het collectief Podiumkids. Naast de prijs is er ook de nieuwe website met naast de online stempagina ook een uitagenda voor de hele familie. Deze prijs is mede mogelijk gemaakt door de NAPK. Theaterkrant, NAPK
  • Het acrobatische trio Knot on Hands heeft de BNG Bank Circusprijs 2019 gewonnen voor hun afstudeeract Brace for Impact. Op de slotavond van Festival Circolo in Tilburg ontving het trio een cheque van 5000 euro, om de act verder uit te bouwen tot een volledige voorstelling. Theaterkrant
  • International Film Festival Rotterdam (IFFR) heeft de komende drie jaar met Fonds 21 een nieuwe hoofdpartner. Sponsorreport

 

Kunstonderwijs

  • Een duurzaam huis op verschillende aspecten, van de bouwtekening tot de uitvoering en afwerking. Team CASA, een studententeam van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), combineert bestaande technologieën in één huis om de energietransitie te versnellen. Tijdens de Dutch Design Week (DDW) presenteren zij het model dat volgend jaar echt gebouwd gaat worden in Helmond. Innovation Origins
  • Er was een tijd, niet eens zo heel lang geleden, dan struikelde je bij de eindexamententoonstelling van de Design Academy Eindhoven (DAE) over fraai vormgeven tafels, ingenieuze badkuipen, nog slimmere droogrekken en superstrak vormgegeven fietsen. Bij de rondgang langs de Graduation van dit jaar is amper nog een tafel of fiets te bekennen. Nee, tijdens deze Graduation Show is er aandacht voor foodtruck ‘Broodje poep’ van Fides Lapidair en de stripshow van Maggie Saunders. Design Academy , Eindhovens Dagblad, inlog vereist , Omroep Brabant , Omroep Brabant
  • De musicalopleidingen in Tilburg en het M-Lab in Amsterdam zetten hun schouders onder een productiehuis voor vernieuwing van musical in Nederland. In dat plan worden musicals door talenten in Tilburg gerepeteerd, in Amsterdam ligt de nadruk op schrijven en componeren van musicals. Voorstellingen zouden te zien zijn in de zaal van Factorium in Tilburg en in de Meervaart in Amsterdam, om daarna eventueel op tour te gaan. Brabants Dagblad

 

Kunstbeoefening

  • Fanfare Sint Willibrord Heeswijk viert het zestig jarig bestaan o.m. met twee proms concerten. Over aanwas van nieuwe leden hebben ze bij Sint Willibrord niet te klagen. Al is het aantal van 30 leerlingen wel eens hoger geweest. ,,We proberen wel via scholen kinderen enthousiast te maken en uiteindelijk blijven daar wel een paar kinderen van over die bij de fanfare komen. Maar je moet ze ook iets bieden, we hopen de jeugd met zo’n promsconcert te triggeren”, zegt bestuurslid Jos Nijssen. Brabants Dagblad
  • In de loop der jaren kwam er enkele malen bijna een eind aan de Big Band Kunst & Co. ,,Maar we bleven altijd bestaan en onze leden bleven met veel plezier muziek maken”, zegt zangcoach Liesbeth Schins. ,,Dat we nu 35 jaar bestaan is dus iets waar we heel trots op zijn.” Dat wordt in Uden gevierd. Brabants Dagblad

 

Cultuureducatie en -participatie

  • Op 29 oktober vindt in LocHal in Tilburg de Inspiratiedag Voortgezet Onderwijs 2019 plaats. Een dag georganiseerd door Kunstloc Brabant, bestemd voor kunstvakdocenten, docenten Nederlands, intermediairs, studenten. Centraal staan de vragen : Wat is volgens jou de rol van de huidige en toekomstige kunstvakdocent? En welke kansen bieden de kunsten het onderwijs? Kunstloc Brabant
  • Ben jij groepsleerkracht, vakspecialist muziek, vakleerkracht muziek of student en wil jij je verder ontwikkelen in muziekles op school? Volg dit najaar een Méér Muziek in de Klas Workshop+ bij jou in de buurt. Meer muziek in de klas
  • Op 13 december vindt de netwerkbijeenkomst Trendrapport podiuminstelling plaats. Tijdens de bijeenkomst worden de resultaten van het trendonderzoek over dans-, theater- en muziekeducatie gepresenteerd. Welke invloed heeft het overheidsbeleid op de educatieve activiteiten van de professionele podiumkunstinstellingen? Welke visies zijn er op educatie? En welke doelgroepen worden bereikt? Verder wordt teruggekeken op eerder gesignaleerde trends, wordt de actuele stand van zaken doorgenomen en gaan de deelnemers met de educatoren van podiuminstellingen in gesprek over de uitdagingen voor de komende jaren. LKCA
  • De twaalfjarige Flip Stroom uit Eindhoven heeft op het Cinekid filmfestival in Amsterdam hoge ogen gegooid met zijn zelfgemaakte stopmotion filmpje ‘Hello Beatles’. Stroom won in de Short by Kids-competitie de prijs voor ‘beste korte film’. Eindhovens Dagblad
  • Koningin Máxima komt op 20 november naar Helmond. Zij is aanwezig bij de ondertekening van het MuziekAkkoord. Daarin beloven de Helmondse basisscholen om meer aan muziek in de klas te gaan doen. Samen met culturele instellingen, muziekverenigingen en sponsoren. Eindhovens Dagblad
  • Het Nederlands Theaterfestival nodigde 1.000 MBO studenten uit geheel Nederland uit om tijdens het festival de hit-voorstelling Allemaal Mensen van Toneelgroep Oostpool te komen bekijken in Koninklijk Theater Carré en vroeg hen in samenwerking met onderzoeksbureau Dynamic Concepts het hemd van het lijf over hun verwachtingen vooraf en hun ervaring achteraf. Ook werd hen de vraag gesteld: ‘Kun je gelukkig worden van theater?’ Jeffrey Meulman
  • Maak van de oude huishoudschool in de Vlissingse wijk Paauwenburg een art-care-hotel, een hotel waar de gasten zich kunnen laten behandelen en bijvoorbeeld ook kunst-workshops kunnen volgen. Dat zeggen zorgverleners en kunstenaars die nu in de school aan de Dreesstraat zitten. Omroep Zeeland

 

Cultuurnieuws per discipline

architectuur en vormgeving

  • Voor de tentoonstelling Alternative Histories werden architecten gevraagd om, vanuit hun eigen referentiekader, historische architectuurtekeningen om te zetten in een maquette. Sophia Holst bekeek het resultaat en vraagt zich af welke ‘alternatieve geschiedenis’ deze exercitie nu oplevert. Archined
  • “We piekeren en investeren ons suf in de Randstad maar de druk blijft enorm”, stelt Daniel Depenbrock, onderzoeker en partner bij architectenbureau KAW, vast. In dit opiniestuk verbaast hij zich over de woningnood in een deel van het land, en het aankomende overschot elders; Depenbrock ziet een mogelijk oplossing in ‘gedeconcentreerde bundeling’. Architectenweb
  • De omgevingswet verplicht tot ‘participatie’ bij gebiedsontwikkeling. Ontwerpers Hanneke Stenfert en Pieter Graaff leggen uit hoe je deze eis opwaardeert van ‘verplicht nummer’ naar ‘waardevolle bijdrage’. Gebiedsontwikkeling.nu
  • Wereldwijd nemen steden steeds vaker zelf initiatieven om de klimaatcrisis het hoofd te bieden. Nationale plannen blijven daarbij achter, aldus The Guardian. Steden die vroeg beginnen met klimaatadaptie kennen economische voorspoed, bijvoorbeeld doordat zij talent aantrekken met betere leefomstandigheden. Zijn steden daarentegen niet proactief genoeg, dan leggen zij het af tegen het klimaat. Zij krijgen onder meer te maken met voedseltekorten, overstromingen en luchtvervuiling. The Guardian
  • Het SlotLab is een initiatief van Simone de Waart (Material Sense), Aryan Klein (Slot Schaesberg) en Machiel Spaan (M3h architecten) dat innovatie in de bouwpraktijk aan de orde stelt. Zij vroegen Daria Biryukova en drie andere ontwerpers en architecten alternatieven te ontwikkelen voor traditionele ambachten door circulariteit en innovatie in de productie van bouwproducten te onderzoeken. De voorstellen dienen als ‘spiegel’ voor vaklieden en ontwerpers die traditionele methodes en materialen gebruiken. Biryukova is een ontwerper die ambieert volledig circulair te werken. In een gesprek over de fabricage en samenstelling van een alternatief voor de traditionele leisteen legt ze uit wat dat zou kunnen opleveren. NRP
  • Ontwerpers en toekomstdenkers gaan tijdens de Dutch Design Week de uitdaging aan om actuele maatschappelijke vraagstukken even iets ander aan te pakken. Voor zes thema’s – Safety, Circular & Biobased Building, Sustainable Design, Health, Mobility en Water – is er een World Design Embassy (WDE) ingericht die een programma biedt met exposities, presentaties, workshops, lezingen en debatten. Ook organiseert elke ambassade een conferentie, waar het relevante vraagstuk op een andere manier tot op de bodem wordt uitgediept. Innovation Origins
  • Hoe kunnen ontwerpmethoden, artistieke initiatieven en (bio-)technologische ontwikkelingen bijdragen aan oplossingen voor wereldwijde problemen? Het is een vraag die bij veel ontwerpers in de Dutch design Week centraal staat. Zo ook bij ‘In The Age of Post Drought’, waar veertien ontwerpers aan de slag gingen met waterproblematiek als gevolg van de klimaatverandering. Wat te doen met uitdroging, vervuiling, schaarste en overlast? Innovation Origins
  • Op de Dutch Design Week van dit jaar staat de maakbaarheid van toekomst centraal. Tom Loois is een van de curatoren van de tentoonstelling ‘The Object Is Absent’ die tijdens de DDW in MU artspace (Eindhoven) te zien is. Hij vertelt waarom ze een tentoonstelling maakten zonder objecten en wat dit met onze toekomst te maken heeft. Hard//hoofd
  • De kenmerkende populieren die langs de A2 bij Boxtel stonden, zijn de komende week terug te vinden op het Ketelhuisplein in Eindhoven. Daar staat het grootste object dat ooit op de Dutch Design Week gestaan heeft : het Biobasecamp. “De boodschap die het uitdraagt, verdient ook een groot object”, zegt designer Marco Vermeulen. Biobasecamp is een paviljoen dat architectonische uitdrukking geeft aan de bijdrage die ‘bouwen met bomen’ kan leveren aan de reductie van CO2 én de reductie van stikstof door conventionele bouwmaterialen zoals beton te vervangen door biobased materialen. Omroep Brabant , Dezeen
  • Alle verhalen over de Dutch Design Week van her Eindhovens Dagblad. Eindhovens Dagblad
  • Het Design Museum Den Bosch gaat vanaf 28 oktober ook open op maandag om de grote toestroom aan bezoekers voor de tentoonstelling ‘Design van het Derde Rijk’ op te kunnen vangen. Voor de spraakmakende tentoonstelling worden elke week meer tickets verkocht dan dat er plek is. Met de extra openingsdag in de week hoopt het museum 700 extra bezoekers per week te kunnen ontvangen. Museumtijdschrift

 

beeldende kunst

  • Erg veel verschil zit er niet meer tussen kunst en design. Zelfde onderwerpen, zelfde vragen, vaak ook dezelfde antwoorden. Op de Dutch Design Week is te zien hoe design zichzelf heruitvindt als immateriële praktijk. Aldus Domeniek Ruyters. Metropolis M
  • Een stem geven aan iets wat ten onrechte niet wordt opgemerkt, daarom draait het bij alle vier de genomineerden voor de Prix de Rome dit jaar. De kunstenaars die kans maken op de prijs – 40.000 euro en een werkperiode in Rome – presenteren nieuw en nadrukkelijk geëngageerd werk in het Stedelijk Museum in Amsterdam: het gaat over identiteit, klimaat, financiële constructies en de zorg. Wat hen verbindt is dat ze, met de tijdgeest mee, aandacht vragen voor onderbelichte stemmen of fenomenen. NRC , inlog vereist , Mondriaan Fonds
  • Instagram is aan gesprek aangegaan met kunstenaars en museumpersoneel, na verschillende campagnes die het sociale-mediaplatform van censuur beschuldigden. Leden van de pers waren niet uitgenodigd en de discussiegroep werd gevraagd om geheimhoudingsovereenkomsten te ondertekenen. ArtNews , Hyperallergic
  • Beeldhouwer Charles Vergouwen is overleden. Brabant Cultureel , Brabants Dagblad
  • Hij stond aan de wieg van de Bredasche Kunstkring en kunstacademie Sint Joost. Hij schilderde, tekende, gaf les en was veertig jaar lang verantwoordelijk voor de kunstwerken van de Grote Kerk. Dio Rovers (1896-1990) ‘beeldend monument van Breda’, heeft eindelijk een eigen boek. BN – De Stem , inlog vereist

 

film en av

  • In wat voor soort rollen worden vrouwen zoal opgevoerd? Is ze een stereotype of een rolmodel? In de reeks Ladygazing plaatst Basje Boer recente vrouwenrollen in perspectief. Dit keer: de biopics en documentaires over tragische sterren. Filmkrant
  • De twee competities voor korte films op het jeugdfilm en -mediafestival Cinekid, één voor live action en één voor animatiefilms, tonen de brede ruimte die korte films bieden voor verbeelding. Filmkrant
  • Een internationaal filmfestival met bijdragen uit alle windstreken maakt het mogelijk een reis te maken door vele landen en culturen. Om situaties en problemen tegen te komen die ons vreemd zijn, maar ook herkenbare menselijke reacties. Het 013 Cinecitta International Filmfestival (CIFF) toonde van 17 t/m 20 oktober 2019 dertien bijzondere films en blijkt een aanwinst voor het cultuuraanbod in Tilburg. Brabant Cultureel
  • Het Da Bounce Urban Film Festival (DBUFF) vertoont van 31 oktober t/m 3 november in Tuschinski en Arena in Amsterdam een uitgebreid programma van urban films. De eerste editie van het Kaboom Animation Festival, waarin de twee gefuseerde animatiefestivals Klik! en HAFF zijn opgegaan, is aanstaande. In Utrecht richt het zich als Kaboom Kids van 9 t/m 12 november op familieanimatie, in Amsterdam van 13 t/m 17 november op animatie voor volwassenen. Wildlife Film Festival nog. Het festival beleeft dit jaar van 30 oktober t/m 3 november in Cinerama in Rotterdam zijn eerste lustrum. Te zien zijn bijna vijftig films over de schoonheid en de bedreigingen van de natuur. ‘Daar zijn de bergen weer’, is het motto van de negende editie van het Dutch Mountain Film Festival, dat van 29 oktober tot en met 3 november in het heropende Royal Theater in Heerlen wordt gehouden. Filmkrant , Filmkrant , Filmkrant , Filmkrant
  • Visueel realisme lijkt leidend voor de ontwikkeling van games. Hoe meer de technologie zich ontwikkelt, hoe minder games van echt te onderscheiden willen zijn. Deze drift is niet alleen gedoemd te falen, hij leidt ook tot een bekrompen opvatting van games, volgens Pim van den Berg. Filmkrant

 

letteren

  • ‘Luisterrijk der letteren : Hoorspel en literatuur in Nederland en Vlaanderen’, onder redactie van Lars Bernaerts & Siebe Bluijs, laat zien dat het de moeite loont om het hoorspelwerk van Nederlandstalige literaire auteurs ernstig te nemen en bestudeert zowat voor het eerst deze vergeten luisterhoek van de literatuurgeschiedenis. Literatuur en hoorspel gaan hand in hand in oorspronkelijke stukken, adaptaties en vertalingen, in zowel de scenario’s als de audiofonische werken. Al die vormen komen aan bod in ‘Luisterrijk der letteren’. Het boek schetst hoe de relaties tussen literatuur en het hoorspel zich ontwikkelden tegen de achtergrond van institutionele en maatschappelijke veranderingen, zoals de ontzuiling en ontwikkelingen op het gebied van technologie, zoals de opkomst van de televisie. Neerlandistiek
  • Tien kleine negertjes, Het Kerstjoodje of Kuifje in Afrika: boeken die in het verleden gewoon werden gevonden, maar inmiddels controversieel zijn. Museum Meermanno | Huis van het boek wil weten hoe het publiek nu over verhalen van vroeger denkt. Aan het einde van de expositie Foute Boeken ? vindt de bezoeker speciaal gemaakte boekjes met daarin diverse woorden, titels en citaten. Men kan bladzijdes die niet meer acceptabel vinden eruit scheuren en op de wand prikken. NOS

 

muziek

  • Het veelomvattende festival November Music dat er vooral om bekend staat bijzondere samenwerkingen te presenteren, gaat op 1 november in ’s-Hertogenbosch van start. Jazzenzo
  • Het beste Nederlandse album van de afgelopen 12 maanden: daar gaat het om bij de 3voor12 Award. Er is een longlist van twaalf genomineerden. 3voor12.vpro.nl
  • Nadat ESNS (Eurosonic Noorderslag) eerder al 87 acts aankondigde voor Eurosonic, komt de organisatie deze week met 66 nieuwe opkomende talenten. Onder andere Amnesia Scanner (fi), Arlo Parks (gb), Emma Steinbakken (no), French 79 (fr), Iguana Death Cult (nl), Madmadmad (fr/gb), Sinead O’Brien (ie), Sylvie Kreusch (be) en Wurst (at) zijn bevestigd voor een showcase in Groningen. Au/Ra (de), genomineerde voor de Music Moves Europe Talent Awards, is eveneens bevestigd voor Eurosonic, evenals drie acts uit focusland Zwitserland; Amami, Sirens of Lesbos en The Gardener & The Tree. BUMA Cultuur
  • Grimmige videoclips en agressieve straattaal, dat is het kenmerk van drillmuziek. Volgens sommigen fungeert dit rapgenre als katalysator voor de huidige geweldsgolf onder jongeren, ook in Nederland. Hoe zit dit precies? De Londense rapper Rico Racks krijgt een woordenverbod opgelegd. Hij moet zich van een Britse rechtbank vijf jaar houden aan specifieke gedragsregels die hem verbieden dat hij in zijn raps bepaalde woorden gebruikt die gerelateerd zijn aan drugs. Als zogenoemde drill rapper doet hij dat in zijn raps en video’s geregeld. De Volkskrant, NOS
  • In Breda overleed op 23 oktober 2019, Heinz Friesen, dirigent, muziekpedagoog en hoboïst, maar vooral ook een groot voorvechter en steunpilaar van de symfonische blaasmuziek. Brabant Cultureel

 

theater en dans

  • Het Nationale Ballet scoort dit jaar opnieuw hoog in de favorietenlijst van de redacteuren van het internationale danstijdschrift Dance Europe. In hun Critic’s Choice van seizoen 2018-2019 krijgt het gezelschap in totaal zesentwintig vermeldingen, drie meer dan in de vorige editie uit 2018. Theaterkrant
  • Directeur Marc Eysink Smeets van Circolo kijkt tevreden terug op de eerste binneneditie van Circolo. Het festival kiest in de oneven jaren voor zalen in de binnenstad omdat veel hedendaags circus juist voor de theaterzalen is gemaakt. ,,In de loop der dagen zagen we steeds meer mensen naar de theaters komen en ik ben super tevreden over het programma. Wel willen we beter zichtbaar zijn in de stad. Bij De Nieuwe Vorst was een spontane act bovenop de bar. Daar willen we meer van.” Brabants Dagblad

 

Brabantse makers

  • De Eindhovense studio Daphna Laurens ontwerpt de laatste tijd veel designtentoonstellingen. Dit jaar onder meer die voor Dutch Invertuals, Dutch Design Awards en die van Design Academy Eindhoven. Een gesprek over vorm. En samenwerken. Eindhovens Dagblad, inlog vereist
  • Bezoekers kunnen op uitnodiging een beweging doneren aan Museum Motus Mori. Het onderzoek van Katja Heitmann en haar dansgezelschap is gericht op alledaagse handelingen. De overdracht van de beweging geschiedt als een interview tussen danser en bezoeker waarbij zelfs de fijnste motoriek en oogopslag van belang is. Hoe loopt iemand? Hoe zit je? Hoe kijk je terwijl je spreekt of denkt? Aan wie is deze beweging een herinnering? Museum Motus Mori is de eerste solotentoonstelling van Katja Heitmann (1987, Duitsland) in het Maastrichtse Marres. Heitmann is afkomstig uit de danswereld, maar werkt tegenwoordig op het snijvlak van dans, performance en beeldende kunst. Tubelight
  • Lena van Tijen in gesprek met Thomas Swinkels, die nu exposeert in Park, Tilburg. Swinkels geeft daarin het Tilburgse Jeruzalem, eens de armste wijk van Brabant, een hoofdrol. Een gesprek over de noodzaak van herinneren en vergeten. Metropolis M
  • Troy Gazan koos ervoor om voor zijn afstudeerproject aan de Breda University of Applied Sciences de verhalen van gevangenisbewaarder Ton Mink over de iconische Bredase gevangenis te vangen in een documentaire. De film ging 19 oktober ging voor 600 mensen in première in de Koepel in Breda. Breda vandaag
  • Het 116e boek van Wim Daniëls (1954) verscheen begin deze maand. Met Het Dorp gaat Daniëls op zoek naar het vroegere dorp van voor 1970; langs de dorpscafés, de kleurrijke figuren en de plaatselijke politiek. Hij concludeert dat het dorp niet dood is, maar noodgedwongen is veranderd. HP – De Tijd
  • Het Belgisch Assai Cellokwartet speelt 26 oktober bij het Cenakel twee nieuwe composities van de Tilburgse componist Jo Sporck en de Amerikaanse componist Richard Cameron-Wolfe. De twee zijn vrienden en Cameron-Wolfe verblijft deze week in Tilburg. Hij geeft dan een inleiding op zijn werk. Brabants Dagblad
  • Zanger Flip Noorman schrijft doorgaans zijn eigen, Nederlandstalige liedjes, maar zijn stijl werd in de media al vaak vergeleken met die van Leonard Cohen. Niet zo heel gek, want de in 2016 overleden Canadese zanger en poëet is een groot voorbeeld van Noorman. De eenmalige hommage die Noorman aan Cohen bracht, een paar jaar terug in Paradiso, smaakte naar meer. Nu gaat hij op tournee met een eigenzinnige greep uit Cohens majestueuze songboek. De Volkskrant
  • Na een klassieke muziekopleiding bij Fontys, bouwt zangeres Emilie Wijers aan een freelance bestaan. Als alt-solist zingt ze in theaters en kerken grote werken zoals de Krönungsmesse van Mozart en Johannes Passion van Bach. “Ook de zakelijke kant van het freelancen vind ik leuk.” Bron.Fontys
  • De electro dark-pop groep NOWA brengt 26 oktober zijn eerste EP genaamd ‘Unraveled’ uit. Begin deze maand verscheen de single ‘Come Back’ en mocht de jonge band mee als support met de Nederlandse tour van Kovacs. Een gesprek. 3voor12.vpro
  • Zangeres Lisette van den Berg van de Tilburgse metalgroep Scarlet Stories is ook biologe. Dat gaat heel goed samen. Het nieuwe album Necrologies toont hoezeer ze is begaan met het lot van dieren en mensen in de wereld. Brabants Dagblad
  • Philharmonie Zuidnederland is het eerste orkest dat via een streaming app wereldwijd te zien en te horen is. Op 26 oktober wordt een concert live beschikbaar gesteld via het online platform Stingray Classica. Eindhovens Dagblad
  • Choreografe Pia Meuthen sprak vorig jaar al de wens uit om met haar voorstellingen van Panama Pictures de stap te maken van de kleine naar de grotere zalen. Met haar nieuwe voorstelling Each time we fall, a city rises is dat ook gelukt. ,,Het is een kwestie van vertrouwen. De belangstelling voor onze stukken is toegenomen. Theaters durven het nu ook aan”, zegt Meuthen. Opnieuw een stuk op het snijvlak van dans en theater. De beweeglijke gedichten van Maria Barnas waren een inspiratiebron. Brabants Dagblad
  • Op 5 november gaat tijdens November Music de dansfilm The Soldier van Kristel van Issum in première. Het is de eerste film uit het project STEREOTYPES. Dit project omvat een cyclus van zes films (episodes); ontmoetingen met telkens één personage, met een narratief geïnspireerd door clichés ontleent aan media, bekende films, series en televisie-kaskrakers. Vanaf 2018 werkt van Issum aan de Document Series, een meerjarig project waarin ze in verschillende modules vormen en betekenissen blootlegt door aanknopingspunten te vinden in eerder werk. Ze beweegt zich steeds meer richting multimedia en beeldend werk. Kristel van Issum werkt in een samenwerkingsverband met DansBrabant. DansBrabant
  • Over de onverwacht vroege dood van componist Wolfgang Amadeus Mozart is veel gespeculeerd, minstens even zoveel geschreven en in theaters en op het witte doek uitgebeeld. Stierf de geniale componist aan knokkelkoorts of vermoordde zijn oudere collega en concurrent Antonio Salieri hem uit jaloezie? Het verhaal intrigeerde theatermaker, -docent en trainingsacteur Mark van den Berg dusdanig dat hij het drama van Alexander Poesjkin opnieuw bewerkte, dit keer tot een huiskamervoorstelling. Eindhovens Dagblad

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Geen reacties

Geef een reactie