Verborgen verhalen in ‘lelijk’ Tilburg

TILT festival, een jaarlijks evenement in Tilburg, viert de letteren van de Nederlandse taal. Zij kozen schrijfster, zangeres, dichter, en creatieveling Aafke Romeijn als writer-in-residence 2020. MA Online Culture studenten van Tilburg University brachten Aafke naar verschillende plekken in de stad, in een poging haar te inspireren met specifieke ‘lelijke’ gebouwen en infrastructuren. Deze excursies waren inspiratie voor haar nieuwe poëziebundel Leegstand.

Samen met mede-student Nadine Visser nam ik Aafke mee naar een gebouw dat in eerste opzicht ‘lelijk’ is door zijn simpele uitstraling en hoge, raargevormde schoorsteen. In dit artikel zoeken we naar de verbinding tussen geschiedenis, het heden, en de verhalende potentie van het bijzondere gebouw aan de Sint Ceciliastraat 28 in Tilburg.

– Geschreven door Mijke Akkermans

Historische waarde

Het kostte intensief speurwerk door de tekeningen en vergunningen in de bouwarchieven van Tilburg om de historische details van het industriële gebouw op de kruising van de Elzenstraat en Sint Ceciliastraat te achterhalen. Gebouwd als fabriek in 1907 voor de Firma Dohle & Co, onderging het pand meer dan tien verbouwingen en uitbreidingen over de jaren. De schoorsteen, een ‘doorn in het oog’, is voor het eerst te zien in tekeningen uit 1937 waarin het verbonden is met de kelder.

Later maakte H.G. Hagenaar het gebouw tot kartonnagefabriek, boekbinderij, en spinnenhulzenfabriek. Met de overname van elektronica-specialist Matthijssen en van Santen in de jaren 50 werd de functie van het pand commercieel, zij openden namelijk een winkel, de naam nog vaag zichtbaar op het bord boven de oude entree aan de Elzenstraat. Sinds 2003 is het de thuishaven van hifi-winkel iEar.

Het pand met de bijzondere schoorsteen
Het pand met de bijzondere schoorsteen

Persoonlijk sentiment

De vroege geschiedenis van het gebouw is een typisch voorbeeld van de in Tilburg industriële achtergrond, een van de vele puur functionele gebouwen. In mijn persoonlijke context verandert de waarde van dit ‘lelijke’ gebouw enorm. De wijk waar het gebouw staat, Noordhoek, is het kleine stukje Tilburg waar mijn oma het grootste deel van haar leven woonde, en waar mijn moeder met haar broer en zusje opgroeide. Zij herinneren zich de wijk voordat veel van de originele gebouwen werden gesloopt en vervangen door iets moderns, wat ook een deel van Tilburgs verhaal kapot maakte.

Mijn oma had herinneringen aan de molen die tot de jaren 30 aan de straat, die nu Noordhoekring heet, stond. Helaas werd deze molen voor de jaren ’60 gesloopt, voordat mijn moeder geboren werd. Samen herinneren ze zich de prachtige kerk op de hoek van diezelfde straat, waar mijn moeder werd gedoopt, ook die werd gesloopt voordat ze haar communie kon doen. Dit om ruimte te maken voor ‘Residence de Noordhoek’, appartementen die veel Tilburgers afzichtelijk vinden.

'residence de noordhoek' met zicht op de Noordhoekring
'residence de noordhoek' met zicht op de Noordhoekring

Persoonlijk heb ik helaas geen herinneringen aan deze markante gebouwen omdat ze ‘voor mijn tijd waren’, maar weet ik nog wel van de Vormenfabriek. Ooit een chocolademallenfabriek, en later een indoor-skatehall van ‘Hall of Fame’. En herinner ik me het oude huis van mijn opa en oma aan de Noordhoekring waar ik veel dagen met plezier doorbracht. Maar ondertussen zijn deze beide gebouwen al lang vervangen door, hoe kan het ook anders, appartementen.

Met elke nieuwe generatie vervaagt zo een deel van Tilburg. Waardoor het ‘lelijke’ in de originele gebouwen die er nog wel staan, juist iets moois wordt. Een teken van de geschiedenis van Tilburg en je eigen jeugdherinneringen. Net als enkele andere gebouwen is het ‘iEar’-gebouw aan de Ceciliastraat aangekocht en eigenaar Freek van Ham legde ons tijdens de excursie uit dat tijdens de verbouwing het uiterlijk niet werd veranderd. Het interieur werd getransformeerd naar een ‘doos-in-een-doos’, zorgend voor een isolatielaag voor perfect geluid. De buitenkant is authentiek en contrasteert met de gemoderniseerde wijk. De nieuwe entrée is modern: een grote glazen deur waardoor je het verleden achter je laat en de toekomst binnenstapt. Deze combinatie van toekomst en heden in het gebouw reflecteert ook de omgeving, waarin eenzelfde proces plaatsvindt.

Ooit de vormenfabriek, nu nieuwbouw
Ooit de vormenfabriek, nu nieuwbouw

De geest van ‘lelijk’

De boodschap van deze excursie ligt voor mij dan ook in deze verbinding van (je eigen) geschiedenis en het heden. Tilburg, net als vele andere steden, bevindt zich in een constant proces van ontwikkelingen en verandering, en de bewoners en hun cultuur veranderen mee. Aan Aafke liet het ‘iEar’-gebouw haar zien op welke manier ze met anderen in haar omgeving kan omgaan, door rekening te houden met de persoonlijke geschiedenis. Die ook altijd onderdeel zijn van haar verhalen.

Afgelopen week mocht MEST twee van de gedichten uit de debuutbundel van Aafke Romeijn alvast puliceren. Haar bundel Leegstand wordt aankomende zaterdag 14 maart gepresenteerd tijdens het TILT festival in Tilburg.

Helaas is TILT vanwege het corona-risico afgelast, houd de website www.tilt.nu in de gaten voor updates.

Share on Facebook0Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Geen reacties

Geef een reactie