Vloeibaar: Jan Zoet trapt de themamaand af

In februari stroomt het op Mestmag.nl. Want in februari staat Mestmag.nl geheel in het teken van het thema ‘Vloeibaar’. Een maand vol beweging, stroomversnellingen en kweekvijvers. Jan Zoet, Voorzitter Kunsten ’92, trapt de themamaand af.

– Geschreven door Jan Zoet

Ik ging naar Bommel om de brug te zien. Ik zag de nieuwe brug. Twee overzijden die elkaar vroeger schenen te vermijden, worden weer buren.’ Iedere keer als ik vanuit de Randstad de Waal oversteek en de provincie Brabant nader, klinken deze beginzinnen uit het wellicht bekendste sonnet van de dichter Martinus Nijhoff in mijn hoofd. Links en rechts van mij bevindt zich het kwetsbare land van Maas en Waal, doorklieft door ongenaakbare rivieren. In gedachten zie ik de ernstige dichter in 1934 op de brug staan. De brug die later vervangen zou worden door een brug die zijn naam zou krijgen. En dan wordt zijn oor getrokken door het zingen van een vrouw aan het roer van een schip dat langzaam stroomafwaarts kwam varen. Deze ervaring zet de tijd stil, de muziek doet hem verlangen naar zijn moeder en het beeld vervult hem van melancholie.

Jan Zoet
Jan Zoet

Ik houd van dit soort momenten waar de kracht van water, de nijvere geschiedenis die het landschap heeft weten te bedwingen en de schoonheid van muziek, poëzie en de indrukwekkende luchten samenkomen. Soms is het slechts een oogwenk dat je dit beseft. Maar dat is lang genoeg om je te realiseren dat het begrip cultuur wezenlijk meer voor je betekent dan een vermoeide beleidsterm of een verzamelnaam voor dat wat ons identiteit, geschiedenis en verbinding met anderen om je heen geeft. Dan lijkt het vermogen tot verwondering zo vanzelfsprekend, net als de nieuwsgierigheid naar andere mensen en ervaringen. Dan zijn geluk en troost even heel dichtbij. Gewoon op de plek waar je bent.

De Raad voor Cultuur heeft onlangs een advies uitgebracht over de noodzaak van kunst voor de verbinding van onze samenleving, de vitaliteit van onze kennis- en creatieve economie en de identiteit van ons erfgoed. De titel van deze verkenning is ‘Cultuur voor stad, land en regio. De rol van stedelijke regio’s in het cultuurbestel’. Er wordt dan ook veel nadruk gelegd op een grotere rol voor stedelijke regio’s in de invulling en uitvoering van het cultuurbeleid. Omdat daar in de dorpen en steden en in het landschap de ontmoeting tussen kunstenaar en publiek plaatsvindt. Waar er geen echt verschil is tussen de gecomponeerde klappen van Varèse of de beats van Hardwell. Waar het carnaval en het theater van elkaar leren. En waar in het laboratorium kunst en wetenschap gevoed worden door dezelfde verbeelding en nieuwsgierigheid.

Martinus Nijhoffbrug. Bron: Beeldbank Rijkswaterstaat. Foto gemaakt door Ruud Warmer
Martinus Nijhoffbrug. Bron: Beeldbank Rijkswaterstaat. Foto gemaakt door Ruud Warmer

Waar ik me soms zorgen over maak is dat we deze samenhang tussen ogenschijnlijke tegenstellingen niet meer kunnen zien. De twee overzijden van de rivier uit het gedicht van Nijhoff ‘die elkaar vroeger schenen te vermijden’. Nu er een brug ligt zijn de tegenover elkaar liggende oevers buren geworden en stroomt niet alleen het water van de rivier ongestoord, maar kunnen ook mensen en ideeën bewegen naar waar zij maar willen. We leven echter in een tijd waar bruggen worden opgehaald of afgebroken. De Randstad wordt tegenover de regio geplaatst. De stad tegenover het platteland. Kunst tegenover economie. Wetenschap tegenover religie. Links tegenover rechts. We lijken op zoek naar tegenstellingen om onze eigen groep te onderscheiden van anderen.

Ik geloof in de verbindende kracht van cultuur, in al zijn verscheidenheid, van hoog tot laag. Het is de onderstroom van een samenleving. Het gevaar van het advies van de Raad voor Cultuur is dat het door bestuurders gebruikt gaat worden om tegenstellingen te vergroten. Om te pleiten voor meer geld van de ene oever naar de andere over te maken in plaats van met elkaar echt te investeren in het erfgoed van de toekomst. Laten we net als de dichter de samenhang van alles zien en bruggen bouwen.

Share on Facebook28Share on LinkedIn0Tweet about this on Twitter
Tags:
Geen reacties

Geef een reactie